Image default
Uncategorized Ανάλυση Πρώτο Θέμα

Το τοξικό πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της EKT

Δεν είναι σαφές γιατί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εισήγαγε ένα νέο μέσο αγοράς περιουσιακών στοιχείων αντί να χρησιμοποιήσει την υπάρχουσα διευκόλυνση Οριστικών Νομισματικών Συναλλαγών. Προστατεύοντας τις χώρες τόσο από τις δυνάμεις της αγοράς όσο και από τις πολιτικές δεσμεύσεις, το Μέσο Προστασίας Μεταφοράς κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση.

ΒΕΡΟΛΙΝΟ – Με τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς , η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε πρόσφατα το επιτόκιο αναφοράς κατά 50 μονάδες βάσης και εισήγαγε ένα νέο πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων – το Transmission Protection Instrument (TPI) – με στόχο τον περιορισμό των διαφορών απόδοσης μεταξύ των ομολόγων των κρατών μελών. Όμως, το τελευταίο εργαλείο της ΕΚΤ κατά του κατακερματισμού κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει το ενιαίο νόμισμα.

Τα επιτόκια της αγοράς στην ευρωζώνη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των κρατικών ομολόγων, έχουν αυξηθεί απότομα από τα τέλη του 2021, επειδή οι επενδυτές θέλουν να αποζημιωθούν για τον υψηλότερο πληθωρισμό και έχουν ήδη τιμολογηθεί με αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής. Παράλληλα με τις υψηλότερες αποδόσεις, οι διαφορές στα επιτόκια εντός της ευρωζώνης έχουν επίσης αυξηθεί, με τα επιτόκια να αυξάνονται πιο απότομα σε χώρες με υψηλότερους δείκτες δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ και επιδεινούμενες προοπτικές ανάπτυξης.

Για παράδειγμα, ενώ οι αποδόσεις των δεκαετών γερμανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν από -0,33% σε 1,75% μεταξύ των αρχών Δεκεμβρίου 2021 και των μέσων Ιουνίου 2022, οι αποδόσεις των δεκαετών ιταλικών ομολόγων αυξήθηκαν από 1,02% σε 4,27% την ίδια περίοδο . . Η διαφορά απόδοσης αυξήθηκε κατά 1,17 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα τελευταία χρόνια, η ΕΚΤ αγόρασε περισσότερα ομόλογα από αυτά που είχαν εκδοθεί πρόσφατα από κράτη μέλη της ευρωζώνης, και έτσι έχει χρηματοδοτήσει έμμεσα σημαντικό νέο δημόσιο χρέος. Δεδομένου ότι η κεντρική τράπεζα δεν θα αγοράζει πλέον πρόσθετα ομόλογα σε μεγάλη κλίμακα λόγω του αυξανόμενου πληθωρισμού, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με τα επιτόκια με τα οποία οι ιδιώτες επενδυτές θα είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν δημόσιο χρέος.

Το απαραίτητο επίπεδο επιτοκίου, συμπεριλαμβανομένων των ασφαλίστρων κινδύνου, πρέπει πρώτα να καθοριστεί στην κεφαλαιαγορά. Οι υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης αντιμετωπίζουν τώρα αυξανόμενες διαφορές στα επιτόκια, εν μέρει επειδή η ΕΚΤ έχει χρησιμοποιήσει μέχρι στιγμής περισσότερο ή λιγότερο κλειδί σταθερού κεφαλαίου στις αποφάσεις αγοράς περιουσιακών στοιχείων της, ενώ οι ιδιώτες επενδυτές είναι επιλεκτικοί και απαιτούν υψηλότερα επιτόκια σε αντάλλαγμα για την ανάληψη μεγαλύτερου κινδύνου .

Ενόψει αυτού, η ΕΚΤ δρομολόγησε το TPI για να περιορίσει τις διαφορές στα επιτόκια αγοράζοντας ομόλογα μεμονωμένων χωρών της ευρωζώνης. Εφόσον η καταπολέμηση του πληθωρισμού απαιτεί να μην αυξηθούν περαιτέρω τα συνολικά ομόλογα της ΕΚΤ, οι αγορές θα μπορούσαν να σχεδιαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε το χαρτοφυλάκιο της κεντρικής τράπεζας να αναδιαρθρωθεί. Τα ώριμα γερμανικά ή ολλανδικά ομόλογα, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με ιταλικό χρέος.

Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί ότι –σε αντίθεση με τα τρέχοντα σχέδια– το συνολικό χαρτοφυλάκιο κρατικών ομολόγων της ΕΚΤ θα επεκταθεί. Επομένως, η ΕΚΤ παρεκκλίνει από την αρχή: Συνήθως αγοράζει κρατικά ομόλογα για να αποφύγει ανεπιθύμητα αποτελέσματα δημοσιονομικής αναδιανομής και να προστατεύσει την ανεξαρτησία της νομισματικής της πολιτικής.

Η ΕΚΤ βασίζεται σε δύο επιχειρήματα για να δικαιολογήσει το νέο της TPI. Πρώτον, ειδικά σε περιόδους σημαντικής αύξησης των επιτοκίων, τα ασφάλιστρα κινδύνου ορισμένων χωρών θα μπορούσαν να αυξηθούν πάνω από τα επίπεδα που υπαγορεύουν τα θεμελιώδη οικονομικά τους μεγέθη. Η απαισιοδοξία ή η κερδοσκοπία των επενδυτών θα μπορούσαν να αυξήσουν τα επιτόκια σε σημείο να θέσουν σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα μιας χώρας. Σε αυτήν την περίπτωση, οι αγορές ομολόγων της ΕΚΤ θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την επικράτηση χαμηλότερων επιτοκίων και θετικών προσδοκιών στην αγορά.

Αλλά αυτό το επιχείρημα είναι προβληματικό από δύο απόψεις. Στην πράξη, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποια ασφάλιστρα επιτοκίου δικαιολογούνται από θεμελιώδη άποψη. Και σε κάθε περίπτωση, αυτό είναι πρωτίστως καθήκον της δημοσιονομικής πολιτικής, όχι της νομισματικής πολιτικής: Ο στόχος είναι οι επιμέρους χώρες να χρηματοδοτούν τους εθνικούς προϋπολογισμούς τους με κατάλληλους όρους.

Δεύτερον, η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι οι απότομες αυξανόμενες διαφορές στα επιτόκια διαταράσσουν τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, υπονομεύοντας την επιδιωκόμενη επίδρασή της στις ενδιαφερόμενες χώρες.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ, η ΕΚΤ ανακοίνωσε – μέσω του προγράμματος Οριστικών Νομισματικών Συναλλαγών (ΟΜΤ) – ότι θα αγόραζε κρατικά ομόλογα χωρών μελών της ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικές δυσκολίες. Η αιτιολόγηση ήταν παρόμοια και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο δήλωσαν ότι το μέσο OMT ήταν σύμφωνο με το ευρωπαϊκό δίκαιο και το γερμανικό συνταγματικό δίκαιο, αντίστοιχα.

Ορισμένοι οικονομολόγοι και νομικοί συνεχίζουν να αμφισβητούν εάν το πρόγραμμα OMT καλύπτεται από την εντολή της ΕΚΤ. Αλλά αυτό που δεν αμφισβητήθηκε όταν εισήχθη το καθεστώς ήταν ότι απαιτούνταν αυστηροί όροι προκειμένου να αποτραπεί η υποστήριξη των χωρών από την ΕΚΤ παρά τα μη βιώσιμα δημόσια οικονομικά ή η περαιτέρω επέκταση του χρέους τους. Για να περιορίσει αυτόν τον κίνδυνο, η ΕΚΤ προέβλεψε ότι οι χώρες που λαμβάνουν στήριξη OMT θα αποδέχονταν τους όρους πολιτικής ως μέρος ενός προγράμματος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM).

Ο τότε Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι υποστήριξε ότι αυτός ο όρος ήταν ουσιαστικός επειδή η βοήθεια της κεντρικής τράπεζας διαφορετικά θα υπονόμευε τα κίνητρα για υγιή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, είπε ο Ντράγκι, οι προϋποθέσεις θα προστατεύσουν την ανεξαρτησία της ΕΚΤ και θα βοηθήσουν τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το υπόβαθρο, δεν είναι αποδεκτό ότι η ΕΚΤ θέλει τώρα να υποστηρίξει μεμονωμένες χώρες της ευρωζώνης με αγορές κρατικών ομολόγων, αλλά χωρίς την προϋπόθεση ενός προγράμματος του ESM. Οι προϋποθέσεις που ανακοινώθηκαν τώρα είναι ασαφείς και ουσιαστικά επιτρέπουν στην ΕΚΤ να αγοράζει ομόλογα όποτε θέλει. Δεν είναι σαφές γιατί η ΕΚΤ εισήγαγε ένα νέο μέσο αγοράς περιουσιακών στοιχείων αντί να χρησιμοποιήσει τη διευκόλυνση OMT.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι η αίτηση για ένα πρόγραμμα ESM θα ήταν πολιτικά τοξική , ειδικά σε μεγαλύτερες χώρες της ευρωζώνης όπως η Ιταλία. Και είναι αλήθεια ότι οι προϋποθέσεις απαιτούν από τις κυβερνήσεις να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Αλλά θωρακίζοντας τις χώρες τόσο από τις δυνάμεις της αγοράς όσο και από τις πολιτικές δεσμεύσεις, το νέο TPI της ΕΚΤ κινδυνεύει να δημιουργήσει τη δική του τοξική επίδραση στη σταθερότητα της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης.


LARS P. FELD
CLEMENS FUEST
VOLKER WIELAND
JUSTUS HAUCAP
HEIKE SCHWEITZER
BERTHOLD U. WIGGER

Σχετικα αρθρα

Τα «φαντάσματα» του 2012 ακόμη κυνηγούν την Ευρώπη και την ΕΚΤ

admin

Οι εξαγωγές σιτηρών από την Ουκρανία ξεκίνησαν, αλλά ίσως είναι ήδη πολύ αργά …

admin

Ανεβαίνει και προβληματίζει η χρήση πετρελαίου

admin

Εισαγόμενη ανοδική αντίδραση στο χρηματιστήριο 

admin

Πιστεύετε ότι η ύφεση θα αποφευχθεί;

admin

Wall st: Ο ταύρος πέθανε, ζήτω ο ταύρος

admin

Alpha Bank: Η καταναλωτική δαπάνη σε συνθήκες υψηλού πληθωρισμού

admin

«Καμπανάκι» από τη BofA: Ο υψηλός πληθωρισμός απειλεί την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας

admin

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η πυρηνική τάξη παγκοσμίως

admin

Το τέλος του “λεφτόδεντρου” της ΕΕ – HANS-WERNER SINN

admin

ΧΑ:Τράπεζες, ρίσκα, διακοπές

admin

Οι μεγαλύτεροι φόβοι για την παγκόσμια οικονομία σήμερα

admin