Η απόφαση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι να μην υποστηρίξει την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οφείλεται στον φόβο να χάσει τους δεξιούς ψηφοφόρους της εκλογικής της βάσης, υποστηρίζουν αναλυτές, όμως αυτό μπορεί να περιορίσει την επιρροή της στις αποφάσεις της Ένωσης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε την Πέμπτη (18 Ιουλίου) τη φον ντερ Λάιεν για μια δεύτερη πενταετή θητεία στην ηγεσία της Κομισιόν με την υποστήριξη κεντροδεξιών, κεντροαριστερών, φιλελεύθερων και πράσινων. Βγήκε με 401 ψήφους υπέρ, και 284 ψήφους κατά στην μυστική ψηφοφορία των 720 μελών.
Το Fratelli d’Italia της Μελόνι, που ανήκει στην ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), αποκάλυψε την απόφασή του μετά την ψηφοφορία, τονίζοντας ότι η Φον ντερ Λάιεν είχε μετατοπιστεί πολύ προς τα αριστερά, ιδίως όσον αφορά τις πράσινες δεσμεύσεις.
Παρόλο που η Φον ντερ Λάιεν δεν χρειαζόταν τελικά τους 24 βουλευτές της Μελόνι για να κερδίσει, η ψηφοφορία ήταν μια ένδειξη μετατόπισης της στάσης της Ιταλίδας πρωθυπουργού από τις προηγούμενες προσπάθειες της να διατηρήσει καλές σχέσεις με την Επιτροπή. Κι αυτό οφείλεται μάλλον στο ότι η Ρώμη παλεύει τώρα με ένα δημόσιο χρέος μαμούθ.
«Η Μελόνι νοιάζεται πολύ για το να είναι συνεπής. Είχε πει ότι δεν θα ψήφιζε ποτέ με την Αριστερά. Όταν έγινε σαφές ότι οι ψήφοι της δεν χρειάζονταν, επέμεινε σε αυτή την υπόσχεση», δήλωσε ο Τζιοβάνι Ορσίνα, καθηγητής πολιτικής στο πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή θορύβησε πολλούς Ιταλούς αναλυτές, οι οποίοι δήλωσαν ότι η Επιτροπή μπορεί πλέον να είναι λιγότερο επιεικής απέναντι στα δημοσιοικονομικά της Ιταλίας και στις παραπαίουσες προσπάθειές της να δαπανήσει δισεκατομμύρια ευρώ από τα Ευρωπαϊκά μεταπανδημικά κονδύλια ανάκαμψης της ΕΕ.
Αυτό μένει να φανεί, αλλά η πρώτη ανησυχία της Μελόνι φάνηκε να είναι η απόκρουση του εσωτερικού ανταγωνισμού στο εσωτερικό της χώρας από τον σκληροδεξιό σύμμαχό της στον συνασπισμό, τη Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι.
«Φοβάται μήπως εκτεθεί στα δεξιά, και αυτός ο φόβος υπερίσχυσε όλων των άλλων», δήλωσε ο Φραντσέσκο Γκαλιέτι, από τη συμβουλευτική εταιρεία πολιτικών κινδύνων Policy Sonar με έδρα τη Ρώμη.
Βασικοί ψηφοφόροι
Το Fratelli d’Italia συγκεντρώνει τώρα δημοσκοπικά σχεδόν 30% -το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει ποτέ στην ιστορία του- ενώ η Λέγκα βρίσκεται γύρω στο 8,5%. Ο Γκαλιέτι όμως, επισήμανε την αστάθεια στην ιταλική πολιτική και δήλωσε ότι η Μελόνι δεν θα μπορούσε να αντέξει οικονομικά να αποξενώσει τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους.
Πριν μετριάσει τις θέσεις της μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2022, η Μελόνι θεωρούνταν πιο δεξιά από τον Σαλβίνι και συνήθιζε να υποστηρίζει την έξοδο της Ιταλίας από την ευρωζώνη.
Η Επιτροπή, από την άλλη, αρνήθηκε να σχολιάσει για το θέμα αυτό.
Η Φον ντερ Λάιεν, ερωτηθείσα από δημοσιογράφους την Πέμπτη αν μετάνιωσε που αναζήτησε την υποστήριξη της Μελόνι, είπε μόνο ότι η ψηφοφορία έδειξε πως η ίδια είχε ακολουθήσει τη σωστή προσέγγιση συγκεντρώνοντας υποστηρικτές που είναι «υπέρ της Ευρώπης, υπέρ της Ουκρανίας και υπέρ του κράτους δικαίου».
Ο Κάρλο Καλέντα, ηγέτης του κεντρώου κόμματος Δράση, δήλωσε σε ραδιοφωνική συνέντευξη την Παρασκευή ότι η Μελόνι είχε προτιμήσει να είναι «αρχηγός παράταξης παρά πρωθυπουργός» και ότι ήταν «επικίνδυνο» για την Ιταλία να βρίσκεται στην αντιπολίτευση στην Ευρώπη.
Η Μελόνι θριάμβευσε στις ευρωεκλογές της Ιταλίας τον περασμένο μήνα, σε αντίθεση με τις αποτυχίες του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς, αλλά έκτοτε τα πράγματα δεν πήγαν όπως τα ήθελε.
Αφού έμεινε έξω από μια συμφωνία για τις κορυφαίες θέσεις εργασίας της Ένωσης, διαμαρτυρήθηκε ότι η Φον ντερ Λάιεν και άλλοι ηγέτες περιφρονούν τις επιθυμίες των ψηφοφόρων αγνοώντας μια αύξηση της δεξιάς υποστήριξης.
Αρνήθηκε επίσης να στηρίξει τη Φον ντερ Λάιεν σε συμφωνία με την απόφαση της ομάδας «Πατριώτες για την Ευρώπη», την ακροδεξιά συμμαχία που περιλαμβάνει το γαλλικό Rassemblement National (RN) της Μαρίν Λεπέν και το Fidesz του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.
Λιγότερο βάρος στην Ευρώπη;
Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν, από την άλλη, ότι η Μελόνι δεν ήθελε να ταχθεί στο πλευρό των κυρίαρχων δυνάμεων της ΕΕ λόγω μιας πιθανής νίκης του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου, που αναμένεται να ενισχύσει τους εθνικιστές του μπλοκ.
Ωστόσο, ο Γουλφάνγκο Πικόλι της εταιρείας συμβούλων πολιτικών κινδύνων Teneo, με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ, καθώς ο Τραμπ πιθανότατα θα υιοθετήσει μια απομονωτική εξωτερική πολιτική, η οποία θα υποχρέωνε την Ιταλία να ενισχύσει τους ευρωπαϊκούς δεσμούς.
«Ένα τέτοιο σχέδιο δεν θα ήταν χρήσιμο για το ιταλικό εθνικό συμφέρον», δήλωσε ο Πικόλι.
Σε συνέντευξή της στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera που δημοσιεύθηκε το Σάββατο, η Μελόνι δήλωσε ότι θα εξακολουθούσε να είναι σε θέση να συνεργαστεί με τη Φον ντερ Λάιεν και ότι θα ήταν «σουρεαλιστικό» να φανταστεί κανείς ότι οι Βρυξέλλες θα τιμωρούσαν την Ιταλία όταν επρόκειτο να αποφασίσει για τους ρόλους της Επιτροπής. Ο υποψήφιος της Ρώμης είναι ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Ραφαέλε Φίτο.
Ωστόσο, η σχέση της με τις Βρυξέλλες φαίνεται πιο δύσκολη τώρα. Ο Πικόλι μάλιστα υποστήριξε ότι μπορεί να είναι πιο δύσκολο να έχει λόγο σε θέματα όπως η άμυνα και η μετανάστευση, αν και οι διαδικασίες του προϋπολογισμού που βασίζονται σε προκαθορισμένα βήματα είναι λιγότερο πιθανό να επηρεαστούν.
«Το πραγματικό ερώτημα είναι να μετράει στην Ευρώπη», είπε.