Η κατάρρευση της κυβέρνησης Μπαρνιέ αργά το βράδυ της Τετάρτης (4 Δεκεμβρίου) ώθησε τη Γαλλία σε έναν νέο γύρο πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη φωνή του Παρισιού στους κύκλους της ΕΕ.
Όπως αναμενόταν, η γαλλική κυβέρνηση ανατράπηκε μετά το ψήφισμα για την πρόταση δυσπιστίας που συγκέντρωσε παραπάνω από την απαιτούμενη πλειοψηφία των 288 εδρών με 331 ψήφους υπέρ. Η πτώση της γαλλικής κυβέρνησης σημαίνει πρώτα μια βαθύτατη πολιτική κρίση με συνέπειες πέραν των συνόρων της χώρας, και μετά ένα ακόμη πλήγμα στην αξιοπιστία και την επιρροή του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην ΕΕ.
«Όλη αυτή η πολιτικοθεσμική ακολουθία μετά τις ευρωεκλογές δείχνει μια απώλεια της γαλλικής επιρροής σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ», δήλωσε στο Euractiv ο Τιερί Σοπέν, προσκεκλημένος καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης.
Σε αυτές τις εκλογές, το ακροδεξιό RN (PfE) έστειλε τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ το φιλελεύθερο κόμμα του Μακρόν Renew Europe συρρικνώθηκε σχεδόν κατά το ήμισυ. Επιτάχυναν έτσι μια απώλεια επιρροής που ήταν από καιρό στα σκαριά – και χρονολογείται από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Σοπέν.
«Το σοκ είχε αρνητικό αντίκτυπο στην επιρροή της Γαλλίας και της Γερμανίας, οι οποίες απέτυχαν να υποστηρίξουν με σαφήνεια ότι η Ρωσία αποτελεί κοινή απειλή – σε αντίθεση με τις χώρες της Βαλτικής και τις βόρειες χώρες της ΕΕ».
Η αιφνιδιαστική παραίτηση του Τιερί Μπρετόν από τη θέση του Επιτρόπου τον Σεπτέμβριο αναδεικνύει ακριβώς αυτό: την απώλεια κύρους του Μεγάρου των Ηλυσίων. Ο Μπρετόν τελικά αντικαταστάθηκε από τον Στεφάν Σεζουρνέ με σαφώς λιγότερα προνόμια από εκείνα του προκατόχου του. Και τώρα η επιτυχής ψήφος δυσπιστίας.
«Δεν είναι ακριβώς αξιόπιστο»
Οι σύμμαχοι της ΕΕ γνωρίζουν πολύ καλά ότι η Γαλλία έχει εμπλακεί σε μια δική της κρίση, η οποία ενισχύθηκε από την κατάρρευση της κυβέρνησης Μπαρνιέ.
Με την πολιτική της απροβλεψιμότητα, η Γαλλία είναι απίθανο να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε επείγοντα ζητήματα που αφορούν την Ευρώπη, όπως για παράδειγμα τη συνέχιση της υποστήριξης της Ουκρανίας, τη συγκρότηση ενός ενιαίου μετώπου απέναντι στην Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ και την προώθηση συστημικών μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση της «στρατηγικής αυτονομίας» που έχει ορίσει ο Μακρόν.
Αυτό έρχεται να προστεθεί στα αβυσσαλέα επίπεδα χρέους και ελλείμματος και στη διόρθωση του προϋπολογισμού, η οποία έχει φύγει από το τραπέζι τώρα που ο Μπαρνιέ δεν είναι πλέον επικεφαλής.
Όπως έχει η κατάσταση, οι νομικοί συμφωνούν ότι ο προϋπολογισμός του 2024 μπορεί να αντιγραφεί για το 2025, αποφεύγοντας το κλείσιμο της κυβέρνησης, αλλά αποτυγχάνοντας να επιβραδύνει το δημόσιο έλλειμμα (που αναμένεται να φτάσει το 6,1% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του έτους).
Ενώ οι αναλυτές απορρίπτουν οποιαδήποτε κρίση της Ευρωζώνης όπως στην περίπτωση της Ελλάδας, οι ανησυχίες παραμένουν ότι μπορεί να μην εισακουστούν τα αιτήματα του Παρισιού για έναν νέο γύρο κοινού χρέους της ΕΕ και περαιτέρω δαπάνες για την Ουκρανία – τα αγαπημένα θέματα του Μακρόν.
«Δεν είμαστε ακριβώς αξιόπιστοι στις Βρυξέλλες όταν δεν μπορούμε να χειριστούμε τα οικονομικά μας», δήλωσε στο Euractiv Γάλλος διπλωμάτης, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Εν τω μεταξύ, άλλοι σύμμαχοι της ΕΕ ανησυχούν ότι οι κύκλοι του Μακρόν προσεγγίζουν την ακροδεξιά, καθώς ο Μπαρνιέ συνέχισε να χαϊδεύει τα αυτιά της Μαρίν Λεπέν μέχρι την τελευταία στιγμή, ελπίζοντας ότι θα συσπειρωθεί πίσω από τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης.
«Αν μη τι άλλο, η κατάσταση στη Γαλλία δείχνει ότι η συνεργασία με την ακροδεξιά δεν αποδίδει», δήλωσε στο Euractiv ο Κρίστιαν Πέτρι, επικεφαλής βουλευτής του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος SPD (S&D) για θέματα ΕΕ.
«Αυτό είναι που μας ανησυχεί περισσότερο, ότι [η ακροδεξιά] είναι η πραγματική απειλή για την οικονομική σταθερότητα της Γαλλίας και της Ευρώπης».
Ελάχιστη επίδραση του Μπαρνιέ
Ο Μπαρνιέ είχε πολύ λίγο χρόνο για να κάνει τα μαγικά του. Ακόμη και η εξαιρετική φήμη του ως επικεφαλής διαπραγματευτής του Brexit και δύο φορές επίτροπος είχε ελάχιστο έως καθόλου αντίκτυπο.
Αναμενόταν στη Ρώμη την Πέμπτη (5 Δεκεμβρίου) για να συναντηθεί με την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και είχε προγραμματίσει ένα ταξίδι στην Κίνα στις αρχές του 2025 για να βρει μια λύση για τους δασμούς του Πεκίνου στα μπράντι της Γαλλίας.
Προσπάθησε μάλιστα να επηρεάσει τις πρωτεύουσες της ΕΕ για να εκφράσει στις Βρυξέλλες τη σθεναρή αντίθεση του Παρισιού σε μια εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur, πραγματοποιώντας μια κατ’ ιδίαν συνάντηση με τη φον ντερ Λάιεν τον Νοέμβριο.
Δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης επιβεβαιώνουν ότι η τεχνική συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτή την εβδομάδα, επιφέροντας ένα ακόμη πλήγμα στο κύρος του Μακρόν στην ΕΕ.
Το ολοένα και μεγαλύτερο κενό που αφήνουν οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ -με τη Γερμανία να βρίσκεται επίσης αποδυναμωμένη με τις δικές της πρόωρες εκλογές- καλύπτεται όλο και περισσότερο από μέτριες δυνάμεις όπως η Ιταλία και η Πολωνία, αν και η απουσία ξεκάθαρων συνασπισμών μεταξύ τους έχει αφήσει την ΕΕ χωρίς προφανή ηγεσία.
Ο Μακρόν «είναι ένας από τους μόνους ηγέτες που ξέρει πώς να δουλέψει τον Ντόναλντ Τραμπ», δήλωσε ένας πρώην υπουργός στο Euractiv, κάνοντας λόγο για το ότι δεν είναι όλα καταδικασμένα. «Αν η Γαλλία δεν αναλάβει την ηγεσία, πολύ λίγοι μπορούν να το κάνουν».
Υπάρχουν όμως πολλά που πρέπει να φροντίσει ο Μακρόν στο εσωτερικό της χώρας του προτού μπορέσει να βγει ξανά στη σκηνή της ΕΕ ως ισχυρός άνδρας.