Σε έναν κόσμο όπου το κεφάλαιο και τα πλούσια άτομα μπορούν να διασχίζουν ελεύθερα τα σύνορα, μόνο η διεθνής συνεργασία μπορεί να διασφαλίσει ότι οι πολυεθνικές εταιρείες και οι υπερπλούσιοι φορολογούνται δίκαια. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ το απορρίπτει, καθώς και γιατί η κυβέρνησή του ασπάστηκε τa κρυπτονομίσματα.
ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ – Ο Ντόναλντ Τραμπ μετατρέπει γρήγορα τις Ηνωμένες Πολιτείες στον μεγαλύτερο φορολογικό παράδεισο στην ιστορία. Αρκεί μόνο να σημειωθεί η εντολή του Υπουργείου Οικονομικών να αποσυρθεί από το καθεστώς διαφάνειας που μοιράζεται την πραγματική ταυτότητα των ιδιοκτητών εταιρειών. την αποχώρηση της διοίκησης από τις διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τη διεθνή φορολογική συνεργασία· την άρνησή της να επιβάλει τον νόμο περί διαφθοράς στο εξωτερικό· και την μαζική απορρύθμιση κρυπτο .
Αυτό φαίνεται να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την υπονόμευση θεσμικών διασφαλίσεων 250 ετών. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παραβιάσει διεθνείς συνθήκες, αγνόησε τις συγκρούσεις συμφερόντων, έχει καταργήσει τους ελέγχους και τις ισορροπίες και έχει κατασχέσει κονδύλια που διατέθηκαν από το Κογκρέσο. Η διοίκηση δεν συζητά πολιτική. καταπατά το κράτος δικαίου.
Αλλά ο Τραμπ αγαπά έναν φόρο: τους εισαγωγικούς δασμούς. Φαίνεται να πιστεύει ότι οι ξένοι πληρώνουν το λογαριασμό, παρέχοντας έτσι τα χρήματα για τη μείωση των φόρων στους δισεκατομμυριούχους. Φαίνεται επίσης να πιστεύει ότι οι δασμοί θα εξαλείψουν τα εμπορικά ελλείμματα και θα επιστρέψουν τη μεταποίηση στις ΗΠΑ. Οι δασμοί πληρώνονται από τους εισαγωγείς, αυξάνοντας τις εγχώριες τιμές και επιβάλλονται τη χειρότερη δυνατή στιγμή, ακριβώς τη στιγμή που οι ΗΠΑ ανακάμπτουν από ένα πληθωριστικό επεισόδιο.
Επιπλέον, η στοιχειώδης μακροοικονομία δείχνει ότι τα πολυμερή εμπορικά ελλείμματα αντικατοπτρίζουν τη διαφορά μεταξύ εγχώριων αποταμιεύσεων και εγχώριων επενδύσεων. Οι φορολογικές περικοπές του Τραμπ για τους δισεκατομμυριούχους θα διευρύνουν το χάσμα, επειδή τα ελλείμματα αφαιρούν από τις εγχώριες εθνικές αποταμιεύσεις. Έτσι, κατά ειρωνικό τρόπο, πολιτικές όπως οι φορολογικές περικοπές για τους δισεκατομμυριούχους και τις εταιρείες αυξάνουν το εμπορικό έλλειμμα.
Από τον Ρόναλντ Ρίγκαν, οι συντηρητικοί ισχυρίστηκαν ότι οι φορολογικές περικοπές αποδίδουν ενισχύοντας την οικονομική ανάπτυξη. Αλλά δεν λειτούργησε έτσι για τον Ρίγκαν και δεν λειτούργησε έτσι για τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία. Η εμπειρική έρευνα επιβεβαιώνει ότι οι φορολογικές περικοπές για τους πλούσιους δεν έχουν μετρήσιμο αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη ή την ανεργία, αλλά αυξάνουν την εισοδηματική ανισότητα άμεσα και επίμονα. Η προτεινόμενη επέκταση του νόμου για τις φορολογικές περικοπές και τις θέσεις εργασίας του 2017 – οι μεγαλύτερες περικοπές εταιρικών φόρων στην ιστορία των ΗΠΑ – θα προσθέσει περίπου 37 τρισεκατομμύρια δολάρια στο εθνικό χρέος των ΗΠΑ τα επόμενα 30 χρόνια, χωρίς να προσφέρει την υποσχεμένη οικονομική ώθηση.
Ο Τραμπ επιδεινώνει το εμπορικό έλλειμμα και σε μικροοικονομικό επίπεδο. Οι ΗΠΑ έχουν γίνει μια οικονομία υπηρεσιών. Μεταξύ των μεγαλύτερων εξαγωγών της είναι ο τουρισμός, η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη. Αλλά ο Τραμπ έχει υπονομεύσει συστηματικά το καθένα. Ποιος τουρίστας, φοιτητής ή ασθενής θα ήθελε να έρθει στις ΗΠΑ γνωρίζοντας ότι θα μπορούσε να κρατηθεί αυθαίρετα και να κρατηθεί για εβδομάδες; Η υπονόμευση των κορυφαίων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Αμερικής, η αυθαίρετη ακύρωση των φοιτητικών βίζα και η απορρόφηση των κεφαλαίων της επιστημονικής έρευνας έχουν ρίξει βαθιά βαρύτητα σε αυτούς τους κρίσιμους τομείς.
Η στρατηγική ελαττωματική προσέγγιση του Τραμπ έχει ήδη γινει μπούμερανγκ. Η Κίνα είναι ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής και οι ΗΠΑ εξαρτώνται από αυτήν για κρίσιμες εισαγωγές. Η Κίνα έχει ήδη αντιδράσει. Ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού – υψηλότερος πληθωρισμός σε συνδυασμό με στάσιμη ανάπτυξη – έπληξε τις αγορές μετοχών και ομολόγων. Και αυτό είναι μόνο η αρχή.
Χάρη στο Τμήμα Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας του Έλον Μασκ, τα φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να πέσει κατακόρυφα πάνω από 10% φέτος λόγω της ασθενέστερης επιβολής και συμμόρφωσης. Μια μείωση περίπου 50.000 εργαζομένων της IRS θα είχε ως αποτέλεσμα απώλεια εσόδων 2,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα δέκα χρόνια, σε σύγκριση με την προβλεπόμενη αύξηση 637 δισεκατομμυρίων δολαρίων σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου για τη μείωση του πληθωρισμού που στόχευε στην ενίσχυση του εργατικού δυναμικού της IRS. Η ατζέντα είναι σαφής: όχι μόνο χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές για τους πλούσιους, αλλά ασθενέστερη επιβολή.
Σε έναν κόσμο όπου το κεφάλαιο και τα πλούσια άτομα μπορούν να διασχίζουν ελεύθερα τα σύνορα, η διεθνής συνεργασία είναι ο μόνος τρόπος για τις κυβερνήσεις να διασφαλίσουν ότι οι πολυεθνικές εταιρείες και οι υπερπλούσιοι φορολογούνται δίκαια. Σε αυτό το πλαίσιο, η παύση της επιβολής της συλλογής δεδομένων δικαιούχων ιδιοκτησίας, η ανοχή στις αγορές κρυπτονομισμάτων που ενισχύουν την ανωνυμία και η εγκατάλειψη της διαδικασίας σύναψης μιας νέας φορολογικής σύμβασης του ΟΗΕ και ενός παγκόσμιου ελάχιστου φόρου αποκαλύπτουν ένα σκόπιμα μοτίβο: κατάργηση πολυμερών πλαισίων που έχουν σχεδιαστεί για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και του ξεπλύματος χρήματος. Η « παύση » της επιβολής του νόμου περί διαφθοράς στο εξωτερικό δείχνει ότι οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται πλέον ούτε για τη δωροδοκία.
Αυτό που βλέπουμε είναι μια προφανής προσπάθεια του Τραμπ, του Μασκ και των δισεκατομμυριούχων συντρόφων τους να σφυρηλατήσουν ένα είδος καπιταλισμού που διαμορφώνεται σύμφωνα με τις παράνομες ζώνες του υπεράκτιου κόσμου. Δεν είναι απλώς μια φορολογική εξέγερση. Είναι μια ολοκληρωτική επίθεση σε κάθε νόμο που απειλεί την ακραία συσσώρευση πλούτου και εξουσίας.
Πουθενά αυτό δεν είναι πιο εμφανές όσο στα κρυπτονομίσματα. Η έκρηξη των υπορυθμιζόμενων ανταλλαγών κρυπτογράφησης , των διαδικτυακών καζίνο και των πλατφορμών στοιχημάτων έχει τονώσει την παγκόσμια παράνομη οικονομία . Υπό τον Τραμπ, το Υπουργείο Οικονομικών έχει άρει τις κυρώσεις και τους κανονισμούς σε πλατφόρμες που συσκοτίζουν τις συναλλαγές. Ο Τραμπ έχει υπογράψει ακόμη και εκτελεστικό διάταγμα για τη δημιουργία ενός «στρατηγικού αποθέματος κρυπτονομισμάτων» και έχει πραγματοποιήσει την πρώτη σύνοδο κορυφής για τα κρυπτονομίσματα του Λευκού Οίκου . Η Γερουσία των ΗΠΑ ακολούθησε το παράδειγμά, καταργώντας μια διάταξη που θα απαιτούσε από τις πλατφόρμες κρυπτογράφησης να αναγνωρίζουν και να αναφέρουν τους χρήστες.
Ο Τραμπ, ο οποίος εξέδωσε ο ίδιος ένα αμφιλεγόμενο νόμισμα meme και μπορεί σύντομα να ξεκινήσει ένα βιντεοπαιχνίδι βασισμένο σε κρυπτογράφηση και στο «Monopoly», έχει τώρα εγκαταστήσει έναν ειδικό κρυπτογράφησης στο τιμόνι της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Ο Paul Atkins είναι μέλος μιας ομάδας πολιτικής που υποστηρίζει τα περιουσιακά στοιχεία κρυπτογράφησης και τα μη τραπεζικά χρηματοοικονομικά συστήματα.
Τα κρυπτονομίσματα αφορούν ένα πράγμα: τη μυστικότητα. Έχουμε πολύ καλά νομίσματα σε δολάριο, γιεν, ευρώ και άλλα. Και έχουμε αποτελεσματικές πλατφόρμες συναλλαγών για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Η ζήτηση για κρυπτονομίσματα προέρχεται από την επιθυμία απόκρυψης χρημάτων. Άτομα που εμπλέκονται σε κακόβουλες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος και της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, δεν θέλουν αυτό που κάνουν να είναι εύκολα ανιχνεύσιμο.
Ο υπόλοιπος κόσμος δεν μπορεί να σταθεί και να παρακολουθήσει. Είδαμε ότι η παγκόσμια συνεργασία μπορεί να λειτουργήσει, όπως φαίνεται από τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο 15% στα κέρδη των πολυεθνικών, τον οποίο εισάγουν τώρα περισσότερες από 50 χώρες. Στο πλαίσιο της G20, η συναίνεση που επετεύχθη πέρυσι υπό την ηγεσία της Βραζιλίας καλεί τους υπερπλούσιους να πληρώσουν το δίκαιο μερίδιό τους.
Οι ΗΠΑ έχουν αποστασιοποιηθεί από τις διεθνείς συμφωνίες, αλλά, παραδόξως, η απουσία της διπλωματίας τους μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση των πολυμερών διαπραγματεύσεων για την επίτευξη ενός πιο φιλόδοξου αποτελέσματος. Στο παρελθόν, οι ΗΠΑ απαιτούσαν να αποδυναμωθεί μια συμφωνία (συνήθως προς όφελος του ενός ή του άλλου ειδικού συμφέροντος), αλλά τελικά θα αρνούνταν να υπογράψουν. Αυτό συνέβη στις διαπραγματεύσεις του ΟΟΣΑ για τη φορολόγηση των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Τώρα, ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί να συνεχίσει με το έργο του σχεδιασμού μιας δίκαιης και αποτελεσματικής παγκόσμιας φορολογικής αρχιτεκτονικής.
Η αντιμετώπιση της ακραίας ανισότητας μέσω της διεθνούς συνεργασίας και των θεσμών χωρίς αποκλεισμούς είναι η πραγματική εναλλακτική στον αυξανόμενο αυταρχισμό. Η αυτοαπομόνωση της Αμερικής δημιουργεί μια ευκαιρία για την ανοικοδόμηση της παγκοσμιοποίησης σε πραγματικά πολυμερείς βάσεις.
Joseph E. Stiglitz, a Nobel laureate in economics and University Professor at Columbia University, is a former chief economist of the World Bank (1997-2000), former chair of the US President’s Council of Economic Advisers, former co-chair of the High-Level Commission on Carbon Prices, and lead author of the 1995 IPCC Climate Assessment.
He is Co-Chair of the Independent Commission for the Reform of International Corporate Taxation and the author, most recently, of The Road to Freedom: Economics and the Good Society (W. W. Norton & Company, Allen Lane, 2024).