Παρά το γεγονός ότι η ΕΚΤ μειώνει τα επιτόκια από πέρυσι τον Ιούνιο, οι πληρωμές στεγαστικών δανείων αναμένεται να αυξηθούν τα επόμενα έτη και πιο συγκεκριμένα έως το 2030, όπως αναφέρεται σε blog στην ιστοσελίδα της κεντρικής τράπεζας.
Η αναμενόμενη αύξηση των πληρωμών στεγαστικών έρχεται σε αντίθεση με τον στόχο της ΕΚΤ να συμβάλει στην τόνωση της οικονομίας, καθώς αυτή η καθυστέρηση μπορεί να επηρεάσει την κατανάλωση.
Τα συμβόλαια στεγαστικών δανείων συχνά έχουν σταθερά επιτόκια για μεγάλες περιόδους ή ακόμα και για ολόκληρη τη διάρκεια της σύμβασης. Αυτό σημαίνει ότι το μέσο επιτόκιο που καταβάλλουν τα νοικοκυριά εξελίσσεται μόνο σταδιακά με τις μεταβαλλόμενες πολιτικές επιτοκίων.
Σε περιόδους ραγδαίων αλλαγών στη νομισματική πολιτική, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παράδοξες καταστάσεις. Για παράδειγμα, τα επιτόκια των ανεξόφλητων στεγαστικών δανείων αναμένεται επί του παρόντος να αυξηθούν περαιτέρω, παρά τις πρόσφατες μειώσεις των επιτοκίων.
Και αυτό, επειδή η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής μέσω των πληρωμών επιτοκίων στεγαστικών δανείων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον των επιτοκίων στην αρχή του κύκλου, καθώς και από την κατανομή των τύπων στεγαστικών δανείων. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι το μερίδιο των στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο (ARM) και των στεγαστικών δανείων με σταθερό επιτόκιο (FRM) διαφορετικής διάρκειας. Αυτοί οι τύποι στεγαστικών δανείων κατανέμονται άνισα στην Ευρωζώνη, τόσο γεωγραφικά όσο και μεταξύ των νοικοκυριών.
Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι τρέχουσες προσδοκίες της αγοράς υποδηλώνουν ότι η Ευρωζώνη δεν επιστρέφει στο περιβάλλον των υπερβολικά χαμηλών επιτοκίων που επικρατούσε μέχρι το 2021, υποδηλώνει ότι τα επιτόκια του αποθέματος των στεγαστικών δανείων θα συνεχίσουν να αυξάνονται, γεγονός που θα έχει μια σειρά από επιπτώσεις στην ιδιωτική κατανάλωση σε όλες τις οικονομίες και τα νοικοκυριά.
Η κατανομή
Αυτή η άνιση κατανομή των τύπων στεγαστικών δανείων θα διαμορφώσει την πορεία των πληρωμών τόκων μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων τουλάχιστον μέχρι το 2030. Περίπου το ένα τέταρτο των στεγαστικών δανείων στη ζώνη του ευρώ είναι κυμαινόμενου επιτοκίου. Για τα νοικοκυριά που κατέχουν αυτά τα στεγαστικά δάνεια, οι επιπτώσεις της νομισματικής σύσφιγξης -και της επακόλουθης χαλάρωσης- έγιναν γρήγορα αισθητές.
Ωστόσο, τα υπόλοιπα που συνιστούν τη μερίδα του λέοντος είναι τα στεγαστικά σταθερού επιτοκίου. Με βάση τον σχεδιασμό, πολλά έχουν προστατευθεί από τις αλλαγές στην πολιτική επιτοκίων μέχρι στιγμής. Αλλά αυτό θα διαρκέσει μόνο μέχρι να επαναρυθμιστεί το επιτόκιό τους. Και εδώ, ο σχεδιασμός των στεγαστικών δανείων παίζει καθοριστικό ρόλο -λόγω της διάρκειας της περιόδου σταθερού επιτοκίου των δανείων.
Περίπου το 10% όλων των στεγαστικών δανείων είναι σταθερού επιτοκίου που θα ανατιμολογηθούν σε υψηλότερα επιτόκια εντός των επόμενων τριών ετών. Ένα επιπλέον 20% θα το κάνει έως το 2030. Τα νοικοκυριά μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες πληρωμές τόκων, μειώνοντας την κατανάλωσή τους ή τις αποταμιεύσεις τους, κάτι που έχουν ήδη κάνει τους τελευταίους 12 μήνες ως απάντηση στις υψηλότερες πληρωμές τόκων