Την πιο σφοδρή του επίθεση μέχρι σήμερα εξαπέλυσε την Τρίτη ο Έλον Μασκ κατά του φορολογικού και δημοσιονομικού πακέτου που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο, τασσόμενος ανοιχτά στο πλευρό των Ρεπουμπλικανών «γερακιών του χρέους» που προειδοποιούν ότι το νομοσχέδιο θα εκτινάξει το δημόσιο έλλειμμα και θα αποτύχει να περιορίσει τις κρατικές δαπάνες.
«Συγγνώμη, αλλά δεν αντέχω άλλο», έγραψε ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X. «Αυτό το τερατώδες, εξοργιστικό, γεμάτο ρουσφέτια νομοσχέδιο δαπανών του Κογκρέσου είναι ένα αηδιαστικό βδέλυγμα».
Σε δεύτερη ανάρτηση, συνέχισε λέγοντας ότι το πακέτο «θα αυξήσει δραματικά το ήδη τεράστιο έλλειμμα του προϋπολογισμού και θα φορτώσει τους Αμερικανούς πολίτες με ένα δυσβάσταχτο, μη βιώσιμο χρέος». Το ερώτημα, ωστόσο, είναι: Έχει τη δύναμη ο Μασκ να σταματήσει την ψήφιση του νομοσχεδίου ή να πείσει το Κογκρέσο να απαιτήσει ουσιαστικές αλλαγές;
Οι αναλυτές συμφωνούν
Ανεξάρτητοι αναλυτές φαίνεται να συμφωνούν με την εκτίμηση του Μασκ. Η Επιτροπή για Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό (Committee for a Responsible Federal Budget) σημειώνει ότι η εκδοχή του νομοσχεδίου που εγκρίθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων τον περασμένο μήνα θα προσθέσει από 3 έως 5 τρισ. δολάρια στο εθνικό χρέος μέσα στην επόμενη δεκαετία, παρότι περιλαμβάνει σημαντικές περικοπές στις προβλεπόμενες δαπάνες για το Medicaid.
Κι αυτό, πριν το νομοσχέδιο περάσει από τη Γερουσία, όπου αναμένεται να μετριαστούν οι περικοπές στο Medicaid και οι αλλαγές στις φορολογικές ελαφρύνσεις για καθαρή ενέργεια – που αποτελούν και τον κύριο όγκο των εξοικονομήσεων στην έκδοση της Βουλής.
Στήριξη στα «γεράκια» του χρέους
Η παρέμβαση του Μασκ ενισχύει μια μικρή ομάδα Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία που αντιτίθενται στο νομοσχέδιο με την αιτιολογία ότι δεν περιορίζει επαρκώς τις κρατικές δαπάνες και απειλούν να το καταψηφίσουν αν δεν υπάρξουν σημαντικές τροποποιήσεις.
Ο γερουσιαστής Ραντ Πολ από το Κεντάκι ηγείται αυτής της προσπάθειας, υποστηρίζοντας ότι η πρόβλεψη για αύξηση του ορίου χρέους κατά 5 τρισ. δολάρια δείχνει ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν έχει πρόθεση να μειώσει πραγματικά τις δαπάνες.
Ο Πολ προειδοποίησε επίσης για την εκτίναξη των πληρωμών τόκων, λέγοντας ότι η δημοσιονομική ασυδοσία έχει οδηγήσει τις ΗΠΑ σε δυσκολίες ως προς την πώληση 10ετών ομολόγων, παρότι οι αποδόσεις αυξάνονται (η απόδοση του 10ετούς στις 4,457%).
Τους ίδιους προβληματισμούς έχουν εκφράσει οι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές Ρον Τζόνσον (Ουισκόνσιν), Ρικ Σκοτ (Φλόριντα) και Μάικ Λι (Γιούτα). Αν οι τέσσερις παραμείνουν ενωμένοι και το Δημοκρατικό Κόμμα αντιταχθεί ενιαία στο πακέτο, μπορεί να προκαλέσουν την απόρριψή του.
«Νομίζω ότι είμαστε τρεις ή τέσσερις που επιμένουμε σε βαθύτερες περικοπές δαπανών», είπε ο Πολ στο CNBC. «Χρειάζονται τέσσερις γενναίοι άνθρωποι – και τέσσερις γενναίοι άνθρωποι μπορούν αυτή τη στιγμή να μετατρέψουν το νομοσχέδιο σε ό,τι θέλουν».
Πιθανή έγκριση έως τον Σεπτέμβριο
Παρά την επιρροή του Μασκ και τις αντιρρήσεις των «γερακιών», οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν πιθανό το νομοσχέδιο να εγκριθεί πριν το τέλος Σεπτεμβρίου – ίσως και νωρίτερα, όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του το Market Watch.
Ο βασικός λόγος είναι ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της κυβέρνησης Τραμπ, τα διαθέσιμα του αμερικανικού Δημοσίου θα εξαντληθούν τον Αύγουστο, διάστημα κατά το οποίο το Κογκρέσο θα βρίσκεται σε θερινή διακοπή. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει αύξηση του ορίου χρέους, επιτρέποντας στο υπουργείο Οικονομικών να δανειστεί για να καλύψει τις πληρωμές τόκων, τις συντάξεις και άλλες βασικές υποχρεώσεις.
Αν δεν υπάρξει συμφωνία εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, θα αναγκαστούν να διαπραγματευτούν με τους Δημοκρατικούς την ύστατη στιγμή, κάνοντας ενδεχομένως παραχωρήσεις που θα ήταν ακόμη πιο ενοχλητικές για τους συντηρητικούς από ό,τι το νομοσχέδιο Τραμπ στην παρούσα μορφή του.
Αντεπίθεση από τον Λευκό Οίκο
Η κυβέρνηση Τραμπ και οι σύμμαχοί της στο Κογκρέσο απάντησαν άμεσα στα σχόλια του Μασκ. «Ο πρόεδρος γνωρίζει ήδη πολύ καλά πού στέκεται ο Έλον Μασκ απέναντι σε αυτό το νομοσχέδιο», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ την Τρίτη. «Αυτό δεν αλλάζει την άποψή του. Πρόκειται για ένα μεγάλο, όμορφο νομοσχέδιο, και ο πρόεδρος το στηρίζει απόλυτα».
Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος της Βουλής Μάικ Τζόνσον χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Μασκ «πολύ απογοητευτικές», προσθέτοντας: «Ο φίλος μου ο Έλον κάνει τεράστιο λάθος».
Ο Τζόνσον είπε επίσης ότι συνομίλησε με τον Μασκ τη Δευτέρα σχετικά με το νομοσχέδιο και εκείνος «έδειχνε να κατανοεί» τα θετικά του σημεία.
Το βάρος τώρα πέφτει στον ηγέτη της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία Τζον Θιουν, ο οποίος πρέπει να ισορροπήσει μεταξύ των σκληροπυρηνικών και των μετριοπαθών στην παράταξή του.
Όπως εκτιμά η εταιρεία Beacon Policy Advisors, εάν ο Θιουν καταφέρει να διατηρήσει τις περικοπές δαπανών ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων (ή και να τις αυξήσει κοντά στον δικό του στόχο των 2 τρισ.), είναι πιθανό πως όλα τα «γεράκια» πλην του Πολ θα δώσουν τελικά τη συγκατάθεσή τους.