«Ύστερα από χρόνια πληθωρισμού που ροκάνισε μισθούς και εισοδήματα, οι οικογένειες μέσου εισοδήματος, αυτές που συχνά επωμίζονται και το μεγαλύτερο φορολογικό βάρος έχουν πληγεί περισσότερο.
Οι προσωρινές φορολογικές ελαφρύνσεις βοηθούν μόνο οριακά. Και μόνο αν αντιμετωπιστούν οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες, μπορούν οι κυβερνήσεις του ευρωπαϊκού Νότου να δημιουργήσουν τον απαραίτητο χώρο για μόνιμες, διαρθρωτικές φορολογικές μειώσεις».
Αυτή ειναι η (μακροοικονομικά) δυσοίωνη εκτίμηση του - για τον τρόπο που οι οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου μπορούν να ανακτήσουν τμήμα των απωλειών ύστερα από από μια τραυματική δεκαετία κρίσης και με κεντρικό στόχο να κερδίσουν ξανά τη μεσαία τάξη.
Ο προϋπολογισμός της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, γράφει το -, περιλαμβάνει σχέδια για την άντληση 5 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω αύξησης του εταιρικού φόρου και αναβολής ορισμένων εταιρικών φοροπαλλαγ;vν. Τα σχέδια Μελόνι έχουν προκαλέσει εντάσεις εντός του κυβερνητικού συνασπισμού, ιδίως μεταξύ της Λέγκας (του ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος) και του φιλοεπιχειρηματικού Forza Italia.
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από το υπουργικό συμβούλιο τον περασμένο μήνα, επιδιώκουν να προσφέρουν ανακούφιση στους εργαζόμενους της μεσαίας τάξης, κυρίως μέσω μειώσεων φόρων με κόστος περίπου 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, σε διάστημα τριών ετών.
Ομως το να πείσει τους ψηφοφόρους ότι οι μειώσεις φόρων θα βελτιώσουν ουσιαστικά τη ζωή τους μπορεί να είναι μια δύσκολη μάχη για την Ιταλίδα πρωθυπουργό.
«Αυτό το μέτρο μπορεί να φαίνεται καλό στα χαρτιά, αλλά για τους περισσότερους από εμάς, είναι απλώς μια μικρή ανακούφιση», λέει έναας 52χρονος Ιταλός νοσηλευτής στο διεθνές πρακτορείο: . «Δεν είναι το είδος των χρημάτων που αλλάζουν τα πράγματα για μια οικογένεια που αντιμετωπίζει δυσκολίες»,
Στα βήματα της Ρώμης η Αθήνα και η Λισαβόνα
Η Μελόνι δεν είναι η μοναδική. Οι κυβερνήσεις στην Αθήνα και τη Λισαβόνα επιχειρούν ελάφρυνση βαρών για τις ομάδες πολιτών που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των οικονομιών, των κοινωνιών, αλλά και των εκλογικών σωμάτων τους και που έχουν υποστεί τα περισσότερα από τότε που τα κράτη τους προσπάθησαν να γυρίσουν σελίδα μετά την οικονομική κρίση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε μεταρρύθμιση ύψους 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ στο σύστημα φορολογίας εισοδήματος της χώρας τον Σεπτέμβριο, συμπεριλαμβανομένων μειωμένων συντελεστών σε όλες τις κλίμακες, με στόχο την ενίσχυση της μεσαίας τάξης και την υποστήριξη των οικογενειών με πολλά παιδιά.
Τα μέτρα θα χρηματοδοτηθούν από το πλεόνασμα που κατέγραψε η Ελλάδα, ως αποτέλεσμα κυρίως της υψηλότερης από την αναμενόμενη είσπραξης φόρων. Οι περικοπές θα μειώσουν τη φορολογία επί των εισοδημάτων μεταξύ 10.000 και 60.000 ευρώ και θα εφαρμοστούν σε περίπου 4 εκατομμύρια άτομα.
H περίπτωση της Ιταλίας
Στην Ιταλία, τα μέτρα πρόκειται να αυξήσουν έως και 440 ευρώ ετησίως τον μισθό των εργαζομένων με εισοδήματα μεταξύ 28.001 και 50.000 ευρώ.
Ο προϋπολογισμός «επιβεβαιώνει τη στρατηγική που ακολούθησε η κυβέρνηση τα τελευταία τρία χρόνια, μια προσέγγιση που σε δύσκολες στιγμές» έχει εξισορροπήσει «την υποστήριξη συγκεκριμένων τομέων με την ανάγκη διατήρησης της τάξης στα δημόσια οικονομικά», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι σε κοινοβουλευτική ακρόαση, τονίζοντας τη δύσκολη διαδικασία εξισορρόπησης που αντιμετωπίζει για να αποφύγει τις υπερβολικές δαπάνες, ενώ παράλληλα βοηθά τους πολίτες και στηρίζει την οικονομία.
Στην Πορτογαλία, ο προϋπολογισμός του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο για το 2026 εισάγει μέτρια αλλά στοχευμένη φορολογική ελάφρυνση για τα άτομα μεσαίου εισοδήματος και τις οικογένειες, συμπεριλαμβανομένης μιας μικρής περικοπής σε ορισμένους συντελεστές φόρου εισοδήματος και μιας αύξησης των ορίων και των εκπτώσεων για να συμβαδίσει με τον πληθωρισμό.
Οι κυβερνήσεις αγωνίζονται να διατηρηθούν στην εξουσία
Η νέα πολιτική που εστιάζει σε χαμηλότερους φόρους — ειδικά για τα μεσαία εισοδήματα — έρχεται καθώς αρκετοί από τους ηγέτες της Νότιας Ευρώπης προσπαθούν να εδραιώσουν την ήδη μακρά «βασιλεία» τους σε μια εποχή που άλλοι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές αγωνίζονται να παραμείνουν στην εξουσία.
«Το κέντρο είναι το κλειδί για τη νίκη. Και το κέντρο έχει δεχθεί σημαντική πίεση», δήλωσε ο Βολφάγκο Πίκολι, συν-πρόεδρος της Teneo Intelligence εταιρείας παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών πολιτικού κινδύνου. «Αν κοιτάξετε τις εκλογές και τις δημοσκοπήσεις, πρέπει να στοχεύσετε τη μεσαία τάξη» αναφέρει.
Το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σε όλο τον κόσμο εν μέσω της απότομης αύξησης του πληθωρισμού μετά την πανδημία και της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας, ωστόσο από πολλές απόψεις η Νότια Ευρώπη ξεχωρίζει. Αυτό συμβαίνει επειδή τα έθνη της πέρασαν την προηγούμενη δεκαετία σφίγγοντας το ζωνάρι για να τακτοποιήσουν τα οικονομικά τους, δίνοντας στους πολίτες μικρή ανακούφιση.
Ενώ η περιοχή ήταν κάποτε συνώνυμο της οικονομικής κακοδιαχείρισης, τώρα οι «νότιοι» καυχώνται για μερικά από τα καλύτερα δημοσιονομικά στοιχεία της ηπείρου. Τα ελλείμματα στην Ισπανία και την Ιταλία κυμαίνονται γύρω από το όριο του 3% του ΑΕΠ της ΕΕ, ενώ η Πορτογαλία και η Ελλάδα είναι μεταξύ των ελάχιστων χωρών του μπλοκ που έχουν πλεονάσματα προϋπολογισμού.
Οι επενδυτές το έχουν προσέξει και οι διαδοχικές μειώσεις επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έχουν επίσης αποδειχθεί θετικές. Αυτό έχει οδηγήσει τη διαφορά μεταξύ των ιταλικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων να μειωθεί σε 15ετές χαμηλό, ενώ αυτό μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού χρέους έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο.
Το κόστος δανεισμού της Ισπανίας και της Πορτογαλίας έχει επίσης μειωθεί σημαντικά, δημιουργώντας περαιτέρω εξοικονόμηση στον προϋπολογισμό μέσω φθηνότερης αναχρηματοδότησης χρέους.
«Είναι ένα μείγμα παραγόντων που έχει δημιουργήσει αυτόν τον δημοσιονομικό χώρο», δήλωσε ο Πίκολι, επισημαίνοντας τον πληθωρισμό και την αύξηση της απασχόλησης στην περιοχή ως παράγοντες που οδηγούν σε υψηλότερες φορολογικές εισπράξεις που, με τη σειρά τους, δίνουν στις κυβερνήσεις περισσότερα χρήματα για να δαπανήσουν.
Αυτός ο επιπλέον χώρος είναι επίσης «αποτέλεσμα των μέτρων που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης» και του μειωμένου κόστους χρηματοδότησης, πρόσθεσε. Ωστόσο, ακόμη και αν το δημοσιονομικό περιθώριο ανάπαυλας ήταν μια ευπρόσδεκτη έκπληξη και επέτρεψε κάποιες επιχορηγήσεις, δεν έχει έρθει χωρίς σημάδια.
Ο Νότος κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ
Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά από την κορύφωση της κρίσης, αλλά παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ – αν και μόνο ελαφρώς για την Ιταλία και την Πορτογαλία. Η αύξηση των μισθών στην περιοχή ήταν μέτρια και χαμηλότερη από αυτήν πολλών άλλων χωρών.
«Έχοντας ζήσει το τραύμα της κρίσης του ευρώ, η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών σε αυτές τις χώρες αποδέχεται πλέον ότι η δημοσιονομική σύνεση είναι το τίμημα της σταθερότητας», δήλωσε ο Φαμπρίτσιο Παγκάνι , πρώην επικεφαλής του προσωπικού του υπουργείου Οικονομικών της Ιταλίας. Ενώ το κοινό αναγνωρίζει σε γενικές γραμμές την ανάγκη για πιο υγιή οικονομικά, αναφέρει επίσης το αυξημένο κόστος ζωής ως μία από τις κορυφαίες ανησυχίες του, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις.
Ενώ το κεντροδεξιό κόμμα της Νέας Δημοκρατίας του Μητσοτάκη διατηρεί το προβάδισμά του στις δημοσκοπήσεις, έχει δει την υποστήριξή του να αποδυναμώνεται εν μέσω της αυξανόμενης δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων. Στην περίπτωση της Μελόνι, ο προϋπολογισμός του επόμενου έτους θα αποτελέσει επίσης ένα κρίσιμο τεστ για τη συνοχή του συνασπισμού, παρόλο που η δημοτικότητά της παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Μοντενέγκρο στην Πορτογαλία εξελέγη τον Μάιο, μετά την τρίτη εκλογική αναμέτρηση της χώρας σε περίπου ισάριθμα χρόνια.
Το αν τα μέτρα ανακούφισης θα καταφέρουν να κερδίσουν το ενδιαφέρον των απογοητευμένων ψηφοφόρων πιθανότατα θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλος και διαρκής θα είναι ο αντίκτυπός τους.
Ενώ οι μειώσεις φόρων που ανακοίνωσε ο Μητσοτάκης στην Ελλάδα δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο, «θα κάνουν τη διαφορά εντός του 2026», εκτιμά ο Ηλίας Λέκκος, επικεφαλής οικονομολόγος του Ομίλου στην Τράπεζα Πειραιώς.
Ο οικονομικός αντίκτυπος των σχεδίων Μελόνι στην Ιταλία «δεν είναι σημαντικός», δήλωσε ο Κάρλο Αλμπέρτο Καρνεβάλε Μάφε, καθηγητής επιχειρηματικής στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Μποκόνι του Μιλάνου. «Αυτό που θα έπρεπε να είχαν κάνει ήταν να αποστειρώσουν το δημοσιονομικό βάρος».
Στην Ελλάδα, ο αντίκτυπος αναμένεται να είναι μεγαλύτερος για τις μεγαλύτερες οικογένειες, καθώς οι φορολογικές μειώσεις επιδιώκουν επίσης να αντιμετωπίσουν τα φτωχά δημογραφικά στοιχεία της χώρας μέσω πρόσθετων μειώσεων του συντελεστή φόρου εισοδήματος για κάθε παιδί έως τέσσερα παιδιά. Η Δήμητρα-Ινές Αγγελή, μια 59χρονη μητέρα έξι παιδιών, είναι μεταξύ εκείνων που αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο. Μαζί με τον σύζυγό της, η Αγγελή εκτιμά ότι η καθεμία θα λαμβάνει στο σπίτι της το ισοδύναμο ενός επιπλέον μισθού ετησίως.
Ενώ αυτό θα βοηθήσει στην αντιστάθμιση του κόστους των υψηλότερων τιμών, δεν θα αλλάξει τα δεδομένα, αναγνωρίζει. «Θα μας επιτρέψει να μην μειώσουμε περαιτέρω το βιοτικό μας επίπεδο», δήλωσε η Αγγελή, η οποία εργάζεται ως υπάλληλος πληροφορικής σε ιδιωτική εταιρεία.
«Έχουμε ήδη μάθει να περιορίζουμε τις ανάγκες μας στο ελάχιστο»
Με πληροφορίες από -