DW: Στο Βερολίνο ο Χριστοδουλίδης ενόψει προεδρίας

Σαράντα πέντε ημέρες από την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κύπρο, ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης μεταβαίνει στο Βερολίνο για να συναντηθεί με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Μιλώντας στην DW, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης σημειώνει ότι «στο επίκεντρο της συνάντησης της Παρασκευής, η οποία είναι η πρώτη ανάμεσα στους Χριστοδουλίδη και Μερτς, θα βρεθούν τα σοβαρά θέματα που περιλαμβάνονται στην ατζέντα της εξάμηνης προεδρίας της ΕΕ, την οποία αναλαμβάνει η Λευκωσία από την 1η Ιανουαρίου του 2026». Έτσι, ενώπιον του Γερμανού καγκελάριου θα βρεθούν οι βασικοί άξονες του προγράμματος της Κυπριακής Προεδρίας: η ευρωπαϊκή άμυνα και η διαχείριση των συνόρων, η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και η προώθηση της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των Δυτικών Βαλκανίων.

Αν και οι Νίκος Χριστοδουλίδης και Φρίντριχ Μέρτς θα ανταλλάξουν απόψεις για όλα τα θέματα, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και την ανταγωνιστικότητα, καθώς για το Βερολίνο αυτά θεωρούνται τα σημαντικότερα θέματα της ατζέντας της Κυπριακής Προεδρίας. Δεν πέρασαν, άλλωστε, παρά μόνο λίγες ημέρες από την κοινή επιστολή 19 ηγετών κρατών-μελών της ΕΕ προς τον Αντόνιο Κώστα, με πρωτοβουλία του καγκελαρίου Μερτς, με την οποία ζητείται η απλούστευση των νομικών ρυθμίσεων, ούτως ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.

Σύμφωνα με πληροφορίες της DW, στη συνάντηση Χριστοδουλίδη-Μερτς θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση και στο θέμα της ευρωπαϊκής άμυνας, της ενίσχυσης της συνεργασίας των κρατών-μελών και της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Ως εκ τούτου, είναι πιθανό να συζητηθεί και το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα SAFE και η επιθυμία της Τουρκίας για συμμετοχή στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της ΕΕ με την ιδιότητα της υποκατασκευάστριας χώρας. Η Κύπρος είχε εκφράσει την ανησυχία της για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τονίζοντας ότι στα προγράμματα ευρωπαϊκής άμυνας δεν μπορούν να συμμετέχουν χώρες που απειλούν τα συμφέροντα ασφαλείας και άμυνας της ΕΕ και των κρατών-μελών της.

Η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά της τουρκικής συμμετοχής σχετίζεται με το Κυπριακό πρόβλημα και την κατοχή, από το 1974, του 37% του εδάφους του νησιού, καθώς και με τη συνεπακόλουθη αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας επί του εδάφους αλλά και εντός των θαλάσσιων ζωνών. Πάντως, κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι, αν και με βάση τον κανονισμό Security Action for Europe οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα μέσω της υπογραφής διμερούς συμφωνίας με την ΕΕ, μια τέτοια συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί ομόφωνα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δηλαδή από όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στη συνάντηση της Παρασκευής θα συζητηθεί και η σχέση ΕΕ-ΝΑΤΟ, η οποία καθορίζεται ως προτεραιότητα για την Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ. Σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι στόχος της Κυπριακής Προεδρίας είναι να διασφαλιστεί ότι η συνεργασία «θα συνεχίσει να διεξάγεται χωρίς αποκλεισμούς και με αμοιβαίο, διαφανή και επωφελή τρόπο για όλες τις πλευρές, σε όλα τα επίπεδα», καθώς «οι σχέσεις με εταίρους πέραν του Ατλαντικού παραμένουν θεμέλιος λίθος της ευρωπαϊκής ασφάλειας».

Το ενδιαφέρον της Κύπρου για τις σχέσεις ΕΕ-ΝΑΤΟ δεν προκύπτει μόνο λόγω της ανάληψης της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη Λευκωσία. Ο πρόεδρος της χώρας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έχει δημοσίως εκφράσει την επιθυμία της Κύπρου «να αξιοποιήσει ευκαιρίες, έτσι ώστε, όταν όλα είναι στη θέση τους, η Κυπριακή Δημοκρατία να μπορεί να γίνει κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ».

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο πάντως απορρίπτεται κατηγορηματικά από την Τουρκία, η οποία ως μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας δεν μπορεί να αποδεχτεί την ένταξη ενός κράτους που δεν αναγνωρίζει. Έτσι, κατά τη συνάντηση της Παρασκευής, ο Κύπριος πρόεδρος θα αρκεστεί στην επαναβεβαίωση του ρόλου της Κύπρου ως «πρέσβειρα» της ΕΕ στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και θα ζητήσει ενεργότερη παρουσία της Ένωσης στην περιοχή, η οποία, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Κύπριου κυβερνητικού εκπροσώπου στην DW, «θα μπορούσε να γίνει μέσω της χρηματοδότησης κρατών όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος και η Ιορδανία».

Κατά τη συνάντηση Χριστοδουλίδη-Μερτς αναμένεται να συζητηθούν και οι εξελίξεις σε σχέση με το Κυπριακό Πρόβλημα, μετά και την αλλαγή στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων και την ανάδειξη του μετριοπαθούς, υπέρμαχου της ομοσπονδιακής λύσης, Τουφάν Ερχιουρμάν, στην «προεδρία» της αναγνωρισμένης μόνο από την Τουρκία «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου».

Παρά το ότι οι συνομιλίες για επίλυση του προβλήματος λαμβάνουν χώρα υπό τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, η Λευκωσία διαχρονικά θεωρεί πως η Γερμανία έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει για την επίλυση του προβλήματος, λόγω των καλών διπλωματικών της σχέσεων με το Βερολίνο και την Άγκυρα. Ενδεικτική της δυνατότητας της Γερμανίας να παρεμβαίνει ήταν, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ένθερμη στήριξη της πρωτοβουλίας για διορισμό ειδικής απεσταλμένης για το Κυπριακό από τον προηγούμενο Γερμανό Καγκελάριο Όλαφ Σολτς και η παρέμβασή του προς την Άγκυρα ώστε να καμφθούν οι αρχικές της ενστάσεις.

Ως εκ τούτου, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναμένεται να επαναβεβαιώσει ενώπιον του Γερμανού καγκελάριου την ετοιμότητά του για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων από το σημείο που αυτές διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας το 2017. Θα τονίσει, επίσης, στον Γερμανό καγκελάριο ότι η Κύπρος τάσσεται υπέρ της αναθέρμανσης των ευρωτουρκικών σχέσεων, οι οποίες, όμως, θα πρέπει να περνούν μέσα από τις λεγόμενες κυπρογενείς υποχρεώσεις της Άγκυρας αλλά και να πληρούν τα κριτήρια που τέθηκαν για την πρόοδο των ευρωτουρκικών σχέσεων, όπως αυτά καταγράφηκαν στα συμπεράσματα του Απριλίου 2024.