Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν μια Ευρώπη που παλεύει να ξαναβρεί ρυθμό μέσα σε ένα περιβάλλον σταθεροποίησης αλλά όχι πραγματικής δυναμικής. Η Κομισιόν αναβαθμίζει οριακά τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική εικόνα: η ευρωπαϊκή οικονομία γερνάει, επιβραδύνεται και κινείται με χαμηλές ταχύτητες, ενώ τα μεγάλα δομικά προβλήματα παραμένουν παρόντα.
Ρυθμοί ανάπτυξης που κινούνται χαμηλότερα από τις φιλοδοξίες
Η Κομισιόν προβλέπει ότι η ευρωζώνη θα αναπτυχθεί με 1,3% το 2025, 1,2% το 2026 και περίπου 1,4% το 2027. Δεν μιλάμε για ύφεση, αλλά ούτε και για ανάκαμψη με ουσία. Η ΕΕ στο σύνολό της αναπτύσσεται οριακά πιο γρήγορα — περίπου 1,4%-1,5% — αλλά και πάλι απέχει από τα προ των κρίσεων επίπεδα. Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι η ήπειρος παραμένει «κολλημένη» σε ένα μοντέλο που παράγει σταθερότητα αλλά όχι δυναμική.
Πληθωρισμός σε αποκλιμάκωση αλλά όχι χωρίς κινδύνους
Ο πληθωρισμός υποχωρεί, αλλά όχι παντού με τον ίδιο ρυθμό. Για τη ζώνη του ευρώ οι προβλέψεις δείχνουν 2,1% το 2025 και περίπου 1,9% το 2026. Παρά τη σαφή αποκλιμάκωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ορισμένες αγορές — ειδικά τρόφιμα και υπηρεσίες — παραμένουν επίμονες. Η αποκλιμάκωση στηρίζεται κυρίως σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας και ισχυρότερο ευρώ, άρα παραμένει ευάλωτη σε γεωπολιτικά σοκ.
Δημοσιονομικά: το έλλειμμα σταθεροποιείται αλλά το χρέος διογκώνεται
Εκεί που η Κομισιόν χτυπά καμπανάκι είναι στα δημόσια οικονομικά. Το έλλειμμα της ευρωζώνης αναμένεται να κινηθεί προς το 3,4% έως το 2027, ενώ το χρέος της ζώνης του ευρώ θα αυξηθεί περίπου στο 90,4% του ΑΕΠ. Με απλά λόγια, η περίοδος χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής έχει τελειώσει, η πίεση για εξορθολογισμό μεγαλώνει και τα κράτη δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να «καίνε» ταμειακά διαθέσιμα χωρίς έσοδα.
Εξαγωγές και παγκόσμια ζήτηση: μια ανάσα που δεν αρκεί
Η αύξηση των εξαγωγών έδωσε μια προσωρινή ώθηση, κυρίως χάρη σε προαγορές πριν από πιθανούς δασμούς. Όμως η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι η παγκόσμια ζήτηση επιβραδύνεται, οι εμπορικές εντάσεις εντείνονται και το ισχυροποιημένο ευρώ περιορίζει την ανταγωνιστικότητα. Έτσι, οι εξαγωγές δεν μπορούν να σηκώσουν την ευρωπαϊκή οικονομία μακροπρόθεσμα.
Αγορές εργασίας: σταθερές αλλά όχι δυναμικές
Η ανεργία παραμένει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, όμως η αύξηση απασχόλησης εξασθενεί. Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να προσλαμβάνουν, αλλά με ρυθμούς πολύ χαμηλότερους από το 2022–2023. Οι μισθοί αυξάνονται, αλλά η αύξηση δεν είναι αρκετή για να στηρίξει μια νέα περίοδο κατανάλωσης. Επιπλέον, ο δημογραφικός παράγοντας — γήρανση και έλλειψη εργατικού δυναμικού — αρχίζει να εμφανίζεται ξεκάθαρα στα στοιχεία.
Κίνδυνοι: γεωπολιτική, ενέργεια, επιτόκια
Στους κινδύνους η Κομισιόν δεν μασάει τα λόγια της. Επισημαίνει ότι η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη σε:
• νέα ενεργειακή κρίση
• εντάσεις σε εμπόριο και θαλάσσιες μεταφορές
• πιθανές αναταράξεις σε χρηματοπιστωτικές αγορές
• αποδυνάμωση της κατανάλωσης λόγω υψηλού κόστους διαβίωσης
• νέα κύματα μεταβλητότητας εφόσον οι κεντρικές τράπεζες καθυστερήσουν τις μειώσεις επιτοκίων
Η συνολική εικόνα είναι μια εύθραυστη σταθερότητα: δεν καταρρέει τίποτα, αλλά δεν διορθώνεται και τίποτα θεαματικά.
Επενδύσεις: το μεγάλο στοίχημα της Ευρώπης
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ανάγκη για ενίσχυση των επενδύσεων. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η ενεργειακή μετάβαση και η ανάγκη για βιομηχανική ανασυγκρότηση είναι κρίσιμες παράμετροι. Το πρόβλημα; Τα κράτη έχουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια και οι ιδιωτικές επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες λόγω αβεβαιότητας και υψηλού κόστους χρηματοδότησης.
Η Ευρώπη σε σύγκριση με ΗΠΑ και Κίνα
Χωρίς να το λέει άμεσα, η Κομισιόν υπαινίσσεται ότι η Ευρώπη χάνει έδαφος. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να υπεραποδίδουν χάρη στην τεχνολογία, την παραγωγικότητα και τη δημογραφία. Η Κίνα, παρά τα δικά της σοβαρά προβλήματα, εξακολουθεί να κινείται με ρυθμούς υπερδιπλάσιους της Ευρωζώνης. Το χάσμα διευρύνεται.
Η θέση της Ελλάδας στις προβλέψεις
Η Ελλάδα εμφανίζεται να κινείται γρηγορότερα από την Ευρώπη, αλλά και αυτή μπαίνει σε μια φάση πιο ήπιας ανάπτυξης. Η Κομισιόν προβλέπει ρυθμούς γύρω στο 2,1% το 2025, 2,2% το 2026 και περίπου 1,7% το 2027. Η επιβράδυνση δεν οφείλεται μόνο σε εξωτερικούς παράγοντες αλλά και στη σταδιακή λήξη των ισχυρών ωθήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Πληθωρισμός και αγορά εργασίας στην Ελλάδα
Ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί γύρω στο 2,8% το 2025 και να υποχωρήσει προς το 2,3% το 2026. Παραμένει υψηλότερος από τον μέσο ευρωπαϊκό, κυρίως λόγω κόστους υπηρεσιών και ενέργειας. Η ανεργία συνεχίζει να μειώνεται αλλά μένει υψηλή — περίπου στο 9,3% το 2025 — μεγαλύτερη από τις αντοχές μιας οικονομίας που θέλει να προσελκύσει επενδύσεις.
Δημοσιονομικά: πλεόνασμα μεν, υψηλό χρέος δε
Η Ελλάδα διατηρεί πρωτογενές πλεόνασμα, κάτι θετικό και αναγνωρίσιμο από τους θεσμούς. Όμως το δημόσιο χρέος παραμένει τεράστιο, πάνω από 140% του ΑΕΠ, και σύμφωνα με την Κομισιόν δεν πρόκειται να μειωθεί σημαντικά χωρίς ισχυρή ανάπτυξη. Αυτό καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε αυξήσεις επιτοκίων ή εξωτερικές κρίσεις.
Πού υπερέχει η Ελλάδα
Η Ελλάδα ξεχωρίζει σε τρεις τομείς:
• επενδύσεις χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια
• κατανάλωση που παραμένει ισχυρή παρά την πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα
• τουρισμός και εξαγωγές υπηρεσιών με σταθερή δυναμική
Η Κομισιόν θεωρεί ότι αυτά τα στοιχεία στηρίζουν την ανάπτυξη τα επόμενα δύο χρόνια.
Πού κινδυνεύει η Ελλάδα
Ο μεγάλος κίνδυνος είναι η επιβράδυνση μετά το 2026. Χωρίς επενδύσεις πέρα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα, η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε ανάπτυξη ~1,5%-2%, χαμηλή για μια χώρα που θέλει να καλύψει χαμένο έδαφος.
Συνολικό συμπέρασμα
Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Κομισιόν παρουσιάζουν μια Ευρώπη που σταθεροποιείται αλλά δεν απογειώνεται και μια Ελλάδα που κινείται καλύτερα από τον μέσο όρο, αλλά έχει μπροστά της μια δύσκολη εξίσωση. Η ανάπτυξη υπάρχει, όμως δεν είναι αρκετή για να αλλάξει επίπεδο. Η επόμενη τριετία θα κρίνει αν η Ελλάδα μπορεί να χτίσει ένα νέο μοντέλο ή αν θα παγιωθεί σε χαμηλή πτήση.