Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Παρασκευή να επιβάλει πρόστιμο στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X.com του Ίλον Μασκ εγείρει ένα ερώτημα: Τι στο καλό συμβαίνει με αυτούς τους ανθρώπους; Ακόμη και για τα δεδομένα των Βρυξελλών, είναι ασυνήθιστο μια και μόνη πολιτική κίνηση να παράγει τόση οικονομική αυτοϋπονόμευση και ταυτόχρονα διπλωματική ζημιά.
Το πρόστιμο των 120 εκατ. ευρώ (140 εκατ. δολάρια) αφορά παραβιάσεις του Digital Services Act (DSA), του ευρωπαϊκού νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες, και είναι η πρώτη φορά που οι Βρυξέλλες τον εφαρμόζουν με τέτοιο τρόπο από τότε που τέθηκε σε ισχύ το 2022. Οι «επίτροποι» του ευρωπαϊκού διαδικτύου επικαλούνται μια σειρά από υποτιθέμενες παραβάσεις. Η πιο αστεία κατηγορία είναι ότι το σύστημα της X για την πώληση των μπλε σημάτων «επαλήθευσης» δήθεν «επηρεάζει αρνητικά τη δυνατότητα των χρηστών να λαμβάνουν ελεύθερες και ενημερωμένες αποφάσεις σχετικά με την αυθεντικότητα των λογαριασμών και του περιεχομένου που βλέπουν».
Πιο σοβαρά, οι Βρυξέλλες απαιτούν η X να καθιστά διαθέσιμα σε τρίτους όλα τα δεδομένα σχετικά με τις διαφημίσεις που προβάλλονται στην πλατφόρμα, καθώς και να μην απαγορεύει μέσω των όρων χρήσης τη συλλογή δεδομένων (data scraping) από «επιλέξιμους ερευνητές». Η ΕΕ ισχυρίζεται ότι αυτή η ανοιχτή πρόσβαση στα εμπορικά δεδομένα της X είναι ζωτικής σημασίας ώστε ερευνητές και «η κοινωνία των πολιτών» να εντοπίζουν απάτες και πληροφοριακό πόλεμο.
Η αναφορά στην «κοινωνία των πολιτών» τα λέει όλα. Οι Βρυξέλλες θέλουν να αναγκάσουν τη X (και αναπόφευκτα άλλες πλατφόρμες) να μοιραστεί δεδομένα που στη συνέχεια εχθρικές προς τις πλατφόρμες ομάδες ακτιβιστών θα μπορούν να χρησιμοποιούν σε μελλοντικές ρυθμιστικές μάχες ή δικαστικές υποθέσεις. Και όλα αυτά βασισμένα στη θεωρία ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι πολύ αφελείς για να αντιμετωπίζουν αυτά που διαβάζουν στη X ή αλλού στο διαδίκτυο με λίγη επιφύλαξη.
Ο κ. Μασκ και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ περιγράφουν αυτή την υπόθεση ως μια μορφή λογοκρισίας, και δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει. Ο Μασκ έγραψε πέρυσι στην X ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή —το εκτελεστικό όργανο που επιβάλλει το πρόστιμο— του πρόσφερε μια «μυστική συμφωνία» για να αποσύρει την υπόθεση με αντάλλαγμα να λογοκρίνει αδιευκρίνιστες μορφές λόγου στην πλατφόρμα.
Ακόμη και χωρίς αυτή την υποτιθέμενη παρέμβαση, ο Μασκ έχει γίνει αγκάθι για πολλούς Ευρωπαίους πολιτικούς εξαιτίας της στήριξής του σε αντάρτικα πολιτικά κινήματα σε πολλές χώρες — άλλοτε με καλό και άλλοτε με κακό αποτέλεσμα. Οι αντάρτες πολιτικοί χρησιμοποιούν εξαιρετικά αποτελεσματικά τη X και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα για να διαδώσουν τα μηνύματά τους. Αυτό κάνει τη X ένα εύκολο θύμα για τις Βρυξέλλες.
Ας μιλήσουμε και λίγο για την κακή οικονομική πλευρά του πράγματος. Οι Βρυξέλλες βρίσκονται σε διαρκή αγωνία για το πώς θα δημιουργήσουν μια πιο ανταγωνιστική ψηφιακή αγορά. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε πρόσφατα μια πρόταση «ψηφιακής απορρύθμισης», ώστε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και άλλης τεχνολογίας να μπορούν να χρησιμοποιούν δεδομένα πιο εύκολα.
Υπάρχει μια αυξανόμενη —αν και όχι ακόμη καθολική— αναγνώριση στην Ευρώπη ότι ο μακροχρόνιος μερκαντιλιστικός φορολογικός και ρυθμιστικός πόλεμος κατά των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών στραγγαλίζει την ίδια την ευρωπαϊκή οικονομία αντί να καλλιεργεί εγχώριους ψηφιακούς κολοσσούς. Ξέχασε κάποιος να το πει στους γραφειοκράτες που κυνηγούν την X;
Η Ευρώπη δεν αντέχει τίποτα από όλα αυτά — ούτε τη λογοκρισία του δικού της πολιτικού λόγου, ούτε μια διπλωματική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον, ούτε έναν πόλεμο ενάντια στα οικονομικά ζωτικά δεδομένα και την τεχνολογία. Γη προς Βρυξέλλες: Είστε ξύπνιοι;