Οδηγίες για το πώς να αποφύγετε διαδικτυακές οικονομικές απάτες και scams στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης εξέδωσε πριν λίγες μέρες η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών για προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών.
Όπως εξηγεί η ΕΑΤ στο διαδικτυακό μήνυμά της, οι διαδικτυακές οικονομικές απάτες και οι απάτες γενικότερα δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά η Τεχνητή Νοημοσύνη τις έχει κάνει πιο «έξυπνες» και πιο δύσκολες να εντοπιστούν. Συχνά, οι εγκληματίες πλέον χρησιμοποιούν ψεύτικα μηνύματα και ιστοσελίδες, πλαστά προφίλ διασημοτήτων, ακόμη και φωνές ή βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με AI και μοιάζουν με τον λογιστή, τους φίλους ή την οικογένεια του θύματος, για να εξαπατήσουν.
Στο πλαίσιο αυτό η ΕΑΤ δίνει οδηγίες τις βασικές συμβουλές για να παραμένετε ασφαλείς:
Εντοπίστε τα προειδοποιητικά σημάδια
- Μια υπόσχεση που φαίνεται πολύ καλή για να είναι αληθινή
- Μια απροσδόκητη κλήση από έναν άγνωστο αριθμό
- Ένα επείγον αίτημα για χρήματα ή προσωπικές πληροφορίες, που προέρχονται από κάποιον που προσποιείται ότι είναι μέλος της οικογένειας, φίλος ή ακόμα και δημόσιο πρόσωπο.
- Ένα αίτημα για να αναλάβει τον έλεγχο της συσκευής σας, να κατεβάσει μια εφαρμογή, να σαρώσει έναν κωδικό QR ή να κάνει κλικ σε έναν σύνδεσμο.
- Αίτημα για προσωπικές πληροφορίες ή τραπεζικά στοιχεία (π.χ. κωδικοί πρόσβασης, αριθμοί πιστωτικών καρτών, διαπιστευτήρια διαδικτυακής τραπεζικής ή κωδικοί ασφαλείας).
- Αίτημα πληρωμής μέσω μη ανιχνεύσιμων μεθόδων (π.χ. κρυπτονομίσματα, κάρτες δώρων, τραπεζικά εμβάσματα ή προπληρωμένες χρεωστικές κάρτες).
- Μια ύποπτη ή λανθασμένη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σύνδεσμος (π.χ. ορθογραφικά λάθη στη διεύθυνση URL ή ασυνήθιστες διευθύνσεις ιστού).
- Ένα συνημμένο από άγνωστη πηγή, ειδικά αρχεία .exe, .scr, .zip ή αρχεία Office με ενεργοποιημένες μακροεντολές (.docm, .xlsm).
- Κακή γραμματική ή μορφοποίηση σε ένα έγγραφο που μοιάζει επίσημο, αν και η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιτρέπει στους απατεώνες να καλύπτουν αυτά τα ελαττώματα πιο αποτελεσματικά.
- Ένας ιστότοπος που φαίνεται επαγγελματικός, αλλά δεν διαθέτει επαληθευμένα στοιχεία επικοινωνίας ή πληροφορίες εγγραφής της εταιρείας.
- Έκφραση που ακούγεται αφύσικη, χωρίς παύσεις κα φαίνεται υπερβολικά ευφράδεια ή ρομποτική. Δώστε προσοχή στην «κλωνοποίηση φωνής», αν και η ομιλία που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να ακούγεται πολύ φυσική.
- Βίντεο στα οποία η φωνή μπορεί να ακούγεται ρομποτική ή υπερβολικά ομαλή, οι κινήσεις των χειλιών και οι εκφράσεις του προσώπου μπορεί να είναι ασύμμετρες με την ομιλία, ή το φόντο, ο φωτισμός και οι σκιάσεις μπορεί να είναι ασυνεπείς. Αυτά είναι συχνά βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (deepfakes).
Προστατέψτε τον εαυτό σας
1. Μην μοιράζεστε ποτέ προσωπικές ή τραπεζικές πληροφορίες: Οι νόμιμες εταιρείες δεν θα σας ζητήσουν ποτέ τους κωδικούς PIN, τους κωδικούς πρόσβασης, τα διαπιστευτήρια διαδικτυακής τραπεζικής ή τους κωδικούς ασφαλείας μέσω -, SMS, κοινωνικών μέσων ή τηλεφώνου.
2. Σταματήστε και σκεφτείτε πριν ενεργήσετε: Μην βιαστείτε να στείλετε χρήματα, να μοιραστείτε πληροφορίες ή να κάνετε κλικ σε συνδέσμους – οι απατεώνες δημιουργούν σκόπιμα μια αίσθηση επείγοντος (π.χ. προβλήματα πληροφορικής με την τράπεζά σας, επείγουσες κλήσεις που αφορούν τους φίλους και τα μέλη της οικογένειάς σας, απειλητική γλώσσα κ.λπ.). Σε περίπτωση αμφιβολιών, ακόμη και μικρών, μην ενεργήσετε. Τερματίστε την κλήση και επαληθεύστε προσεκτικά την πηγή ή την ταυτότητα.
3. Ελέγξτε προσεκτικά την πηγή/ταυτότητα: Επαληθεύετε πάντα την προέλευση των μηνυμάτων, των κλήσεων, των - και των συνδέσμων – ακόμα και αν φαίνονται επίσημα, προέρχονται από φίλο ή μέλος της οικογένειάς σας ή ακόμα και από δημόσιο πρόσωπο. Για παράδειγμα, καλέστε ή στείλτε μήνυμα στην οικογένεια και τους φίλους σας χρησιμοποιώντας έναν γνωστό αριθμό μέσω ενός αξιόπιστου καναλιού.
Ψάξτε για ορθογραφικά λάθη, παράξενες διευθύνσεις URL ή ελλείψεις δείκτες ασφαλείας (π.χ. επαληθεύστε ότι ο σύνδεσμος του ιστότοπου περιλαμβάνει ένα «s» στο «HTTPS» για να βεβαιωθείτε ότι ο ιστότοπος είναι ασφαλής και ελέγξτε για τυχόν προσθήκες ή ελλείψεις γραμμάτων στο όνομα της εταιρείας).
Μην ανοίγετε συνδέσμους από ανεπιθύμητα μηνύματα, εγκαταστήστε μόνο επίσημες εφαρμογές μέσω αξιόπιστων καταστημάτων εφαρμογών και μην σαρώνετε άγνωστους κωδικούς QR.
Συμφωνήστε με την οικογένειά σας μια «λέξη ασφαλείας» – μια μυστική φράση που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να επιβεβαιώσετε την ταυτότητα αν κάποιος με γνωστή φωνή σας καλέσει με επείγουσα αίτηση για χρήματα και ισχυρίζεται ότι είναι μέλος της οικογένειας (π.χ. γονείς, αδελφή/αδελφός, παιδί).
Χρησιμοποιήστε επαληθευμένα στοιχεία επικοινωνίας για να επικοινωνήσετε απευθείας με την εταιρεία ή το άτομο και μην βασίζεστε ποτέ στα στοιχεία επικοινωνίας που παρέχονται από τον ύποπτο απατεώνα (π.χ. αναζητήστε το όνομα της εταιρείας ανεξάρτητα, χρησιμοποιήστε επαληθευμένους καταλόγους επιχειρήσεων, προηγουμένως επιβεβαιωμένες μεθόδους επικοινωνίας). Οι απατεώνες μπορεί να ισχυρίζονται ότι είναι εξουσιοδοτημένοι ή να μιμούνται τον ιστότοπο μιας εξουσιοδοτημένης εταιρείας. Επαληθεύστε εάν έχουν εκδοθεί προειδοποιήσεις από την εθνική χρηματοπιστωτική αρχή της χώρας σας ή εάν έχουν συμπεριληφθεί στον κατάλογο IOSCO I-SCAN (iosco.org/i-scan/ ). Για τους παρόχους κρυπτονομισμάτων, ελέγξτε εάν είναι εξουσιοδοτημένοι στην ΕΕ, π.χ. ελέγξτε το μητρώο της ESMA (shorturl.at/zZwVI).
4. Προσέξτε τα πιθανά κόλπα της τεχνητής νοημοσύνης: Με την πρόοδο της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης, οι απάτες γίνονται όλο και πιο πειστικές – ακόμα και με τις καλύτερες συμβουλές ασφαλείας.
Αν κάτι σας φαίνεται ασυνήθιστο ή αν εντοπίσετε κάποιο από τα προειδοποιητικά σημάδια που περιγράφονται παραπάνω, σταματήστε και επανεκτιμήστε την κατάσταση.
5. Μην εγκαθιστάτε ποτέ λογισμικό απομακρυσμένης πρόσβασης και μην μοιράζεστε την οθόνη σας: Οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν θα σας ζητήσουν ποτέ κάτι τέτοιο.
6. Διατηρήστε την ασφάλεια των συσκευών και των λογαριασμών σας: Χρησιμοποιήστε ισχυρούς και μοναδικούς κωδικούς πρόσβασης, κρατήστε τους μυστικούς και αποφύγετε να επαναχρησιμοποιείτε τα ίδια διαπιστευτήρια σε διαφορετικές πλατφόρμες. Ενεργοποιήστε την πολυπαραγοντική επαλήθευση ταυτότητας όπου είναι δυνατόν. Δείτε μερικές συμβουλές για τους κωδικούς πρόσβασης (shorturl.at/7ns3I). Διατηρήστε το λογισμικό και την προστασία από ιούς ενημερωμένα και ενεργοποιημένα.
7. Να είστε προσεκτικοί με απροσδόκητες και περιορισμένης διάρκειας επενδυτικές ευκαιρίες: Αν ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, πιθανότατα είναι.
8. Σκεφτείτε πριν μοιραστείτε πληροφορίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Οι ομάδες συνομιλίας, τα φόρουμ, οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι φωτογραφίες μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμες πηγές πληροφοριών για τους απατεώνες. Η αποκάλυψη υπερβολικών πληροφοριών για τον εαυτό σας ή τις επενδύσεις σας μπορεί να σας κάνει εύκολο στόχο.
Τι να κάνετε αν πέσετε θύμα απάτης ή εξαπάτησης
- Διακόψτε αμέσως τις συναλλαγές: Για να εμποδίσετε περαιτέρω μεταφορές σε ύποπτους λογαριασμούς και να αποφύγετε επιπλέον απώλειες. Διακόψτε κάθε επαφή με τους απατεώνες – αγνοήστε τις κλήσεις και τα - τους και μπλοκάρετε τον αποστολέα.
- Επικοινωνήστε με την τράπεζά σας ή την χρηματοπιστωτική σας εταιρεία: Ενημερώστε αμέσως την τράπεζά σας ή την χρηματοπιστωτική σας εταιρεία μέσω των επίσημων καναλιών επικοινωνίας, για να διερευνήσετε τις επιλογές για παγώματος ή αναίρεσης των συναλλαγών.
- Αλλάξτε τους κωδικούς πρόσβασης σε όλες τις συσκευές και τις εφαρμογές/ιστοσελίδες σας: Οι απατεώνες αγοράζουν κωδικούς πρόσβασης που έχουν διαρρεύσει στο διαδίκτυο και τους δοκιμάζουν σε πολλούς λογαριασμούς. Η αλλαγή ενός μόνο κωδικού πρόσβασης δεν αρκεί. Φροντίστε να αλλάξετε όλους τους κωδικούς πρόσβασης, ώστε οι απατεώνες να μην μπορούν να τους ξαναχρησιμοποιήσουν.
- Αναφέρετε και ειδοποιήστε: Αναφέρετε το περιστατικό στην αστυνομία ή στην εθνική χρηματοπιστωτική αρχή και ενημερώστε το δίκτυό σας (π.χ. φίλους και συγγενείς) για να ευαισθητοποιήσετε τον κόσμο. Αυτές οι ενέργειες μπορούν να σας βοηθήσουν να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους άλλους.
- Προσοχή στην απάτη «recovery room»: Ο απατεώνας μπορεί να επικοινωνήσει μαζί σας γνωρίζοντας ότι είστε θύμα προηγούμενης απάτης, ισχυριζόμενος ότι είναι δημόσια αρχή (π.χ. αστυνομία, φορολογική ή χρηματοοικονομική αρχή κ.λπ.) και προσφέροντας να ανακτήσει τα χαμένα χρήματά σας έναντι αμοιβής. Αυτό είναι συχνά μια άλλη προσπάθεια να σας εξαπατήσει. Να θυμάστε: το γεγονός ότι έχετε εξαπατηθεί μία φορά δεν σας προστατεύει από το να εξαπατηθείτε ξανά.
–