Σημάδια επιβράδυνσης αρχίζει να εμφανίζει η ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων τον Νοέμβριο του 2025. Για πρώτη φορά μετά από μια μακρά περίοδο συνεχούς ανόδου, ο συνολικός τζίρος καταγράφει ετήσια υποχώρηση, έστω και οριακή, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά μπαίνει σε φάση κόπωσης.
Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων με υποχρέωση τήρησης διπλογραφικών βιβλίων διαμορφώθηκε στα 31,29 δισ. ευρώ, μειωμένος κατά 0,7% σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2024, όταν είχε ανέλθει στα 31,50 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια μεταβολή που από μόνη της δεν προκαλεί πανικό, ωστόσο αποκτά βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι έρχεται μετά από μια τετραετία συνεχούς ανόδου, όπου ο τζίρος είχε εκτιναχθεί από τα επίπεδα των 18 δισ. ευρώ του 2020 πάνω από τα 30 δισ. ευρώ τα τελευταία χρόνια.
Η μεγάλη «βουτιά» στην ενέργεια
Ο κλάδος που τραβάει προς τα κάτω τη συνολική εικόνα είναι ξεκάθαρα η ενέργεια. Οι επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση, της τάξης του 14,4%. Ο κύκλος εργασιών τους μειώθηκε στα 2,15 δισ. ευρώ από 2,51 δισ. ευρώ πέρυσι.
Η εξέλιξη αυτή δεν συνδέεται απαραίτητα με πτώση της κατανάλωσης, αλλά κυρίως με τη σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών στην αγορά ενέργειας σε σχέση με το 2024. Τα χαμηλότερα τιμολόγια μεταφράζονται σε αισθητά μειωμένα έσοδα για τις εταιρείες του κλάδου, κάτι που αποτυπώνεται πλέον καθαρά στα στατιστικά στοιχεία.
Στάσιμη κατανάλωση και κόπωση των νοικοκυριών
Εξίσου ανησυχητικό μήνυμα έρχεται από το εμπόριο, τον μεγαλύτερο τομέα της οικονομίας. Ο κύκλος εργασιών στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο διαμορφώθηκε στα 11,39 δισ. ευρώ, σημειώνοντας οριακή μείωση 0,2% σε ετήσια βάση.
Το στοιχείο αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η ιδιωτική κατανάλωση αρχίζει να «φρενάρει». Τα ελληνικά νοικοκυριά, μετά από δύο χρόνια υψηλού πληθωρισμού, ακριβών τροφίμων και αυξημένων λογαριασμών, περιορίζουν τις αγορές τους και εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά στις δαπάνες τους.
Η εικόνα αυτή ενισχύεται και από τη στασιμότητα στη μεταποίηση, όπου η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 1,3%, δείχνοντας ότι και η βιομηχανική δραστηριότητα μπαίνει σε πιο ήπιο ρυθμό.
Υποχώρηση στις κατασκευές και στα ακίνητα
Αρνητικά κινήθηκαν και οι κατασκευές, με πτώση 4,8% στον κύκλο εργασιών. Το φαινόμενο αποδίδεται:
- στα υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων
- στην κόπωση της αγοράς ακινήτων
- στις αυξημένες τιμές υλικών και κόστους εργασίας
Παράλληλα, ο τομέας της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας εμφανίζει επίσης μείωση (-7,7%), στοιχείο που ενισχύει την εικόνα επιβράδυνσης στην κτηματαγορά.
Ποιοι κλάδοι αντέχουν
Την ίδια ώρα, αρκετοί τομείς κινούνται κόντρα στο ρεύμα και καταγράφουν αξιόλογες αυξήσεις.
Ο μεγάλος πρωταγωνιστής είναι τα ορυχεία και λατομεία, με εντυπωσιακή άνοδο 22%, γεγονός που συνδέεται με αυξημένη ζήτηση πρώτων υλών και έργα υποδομών.
Ισχυρή δυναμική εμφανίζουν επίσης:
- η ενημέρωση και επικοινωνία (+8,5%)
- οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες (+7,4%)
- οι μεταφορές και αποθήκευση (+7,7%)
Οι συγκεκριμένοι κλάδοι συνδέονται άμεσα με:
- την ψηφιακή μετάβαση
- το ηλεκτρονικό εμπόριο
- την αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένες υπηρεσίες
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική οικονομία μετατοπίζεται σταδιακά προς τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Τι φταίει τελικά
Η επιβράδυνση δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Πίσω από τα στοιχεία κρύβονται:
- Η αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας που «ρίχνει» τον τζίρο
- Η κόπωση της κατανάλωσης λόγω ακρίβειας
- Τα υψηλά επιτόκια που πιέζουν επενδύσεις και οικοδομή
- Η γενικότερη επιβράδυνση στην Ευρώπη
- Η γεωπολιτική αβεβαιότητα που κρατά επιφυλακτικές τις επιχειρήσεις
Τι δείχνει για το 2026
Το -0,7% δεν συνιστά κρίση, αλλά λειτουργεί ως προειδοποιητικό καμπανάκι. Η αγορά δείχνει ότι περνά από φάση υπερθέρμανσης σε φάση εξισορρόπησης.
Το μεγάλο στοίχημα για το 2026 είναι αν:
- οι δυναμικοί κλάδοι υπηρεσιών θα μπορέσουν να στηρίξουν συνολικά την ανάπτυξη
- ή αν η υποχώρηση της κατανάλωσης θα οδηγήσει σε γενικευμένη επιβράδυνση
Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν ξεκάθαρα μια οικονομία που αλλάζει ταχύτητα και αναζητά νέο αναπτυξιακό μοντέλο.
| NACE | Τομέας | Οκτ 2024 | Νοε 2024 | Οκτ 2025 | Νοε 2025 | Μεταβολή Οκτ (%) | Μεταβολή Νοε (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Α | Γεωργία, δασοκομία, αλιεία | 310523 | 341089 | 337629 | 322788 | 8.7 | -5.4 |
| Β | Ορυχεία και λατομεία | 92456 | 88268 | 95416 | 107722 | 3.2 | 22.0 |
| Γ | Μεταποίηση | 7485865 | 7077918 | 7781568 | 7173187 | 4.0 | 1.3 |
| Δ | Ενέργεια (ρεύμα, αέριο κ.λπ.) | 2375016 | 2513652 | 2557727 | 2152121 | 7.7 | -14.4 |
| Ε | Νερό, λύματα, απόβλητα | 259959 | 230637 | 272858 | 253540 | 5.0 | 9.9 |
| ΣΤ | Κατασκευές | 1357156 | 1505059 | 1378082 | 1432982 | 1.5 | -4.8 |
| Ζ | Χονδρικό & λιανικό εμπόριο | 11689856 | 11417390 | 12059448 | 11397965 | 3.2 | -0.2 |
| Η | Μεταφορές & αποθήκευση | 1798063 | 1544542 | 1819819 | 1663852 | 1.2 | 7.7 |
| Θ | Καταλύματα & εστίαση | 1196667 | 446427 | 1267787 | 463495 | 5.9 | 3.8 |
| Ι | Ενημέρωση & επικοινωνία | 1200919 | 1245944 | 1378412 | 1352252 | 14.8 | 8.5 |
| Λ | Διαχείριση ακίνητης περιουσίας | – | 329262 | 339658 | 303926 | – | -7.7 |
| Μ | Επιστημονικές & τεχνικές | 1032051 | 1068480 | 1188850 | 1147064 | 15.2 | 7.4 |
| Ν | Διοικητικές υπηρεσίες | 985051 | 749843 | 1015918 | 815702 | 3.1 | 8.8 |
| Ξ | Δημόσια διοίκηση | 31703 | 36918 | 32049 | 33587 | 1.1 | -9.0 |
| Π | Υγεία & κοινωνική μέριμνα | 239304 | 240627 | 246136 | 245957 | 2.9 | 2.2 |
| Ρ | Τέχνες & ψυχαγωγία | 682343 | 601068 | 686461 | 600938 | 0.6 | 0.0 |
| Σ | Άλλες υπηρεσίες | 73375 | 54893 | 81116 | 56028 | 10.6 | 2.1 |
| Ω | Άγνωστη δραστηριότητα | 663 | 324 | 386 | 250 | -41.7 | -22.9 |
| – | Γενικό σύνολο | 33651923 | 31498921 | 34486065 | 31288918 | 2.5 | -0.7 |
Σημείωση: Οι τιμές είναι σε χιλιάδες ευρώ. Τα κενά πεδία αφορούν μη συγκρίσιμα στοιχεία.