Νέο κύμα αναταράξεων στις διεθνείς αγορές προκαλεί ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει πρόσθετους δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, συνδέοντας ευθέως το εμπόριο με την απαίτησή του οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τη Γροιλανδία.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι από την 1η Φεβρουαρίου θα τεθούν σε ισχύ επιπλέον δασμοί 10% στις εισαγωγές από τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Φινλανδία και τη Μεγάλη Βρετανία – χώρες που ήδη βρίσκονται στο στόχαστρο της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι δασμοί αυτοί θα αυξηθούν στο 25% από την 1η Ιουνίου, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία που να ικανοποιεί τις αμερικανικές απαιτήσεις για τη Γροιλανδία.
Ευρωπαϊκή αντίδραση – Κατηγορίες για εκβιασμό
Μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες αντέδρασαν έντονα, κάνοντας λόγο για ωμό εκβιασμό απέναντι σε συμμάχους. Η Γαλλία πρότεινε ακόμη και την εξέταση πρωτοφανών οικονομικών αντιμέτρων, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν προτίθεται να υποκύψει σε πιέσεις.
Αγορές σε “risk-off” mode
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα. Στις ασιατικές συναλλαγές, το δολάριο υποχώρησε, ενώ επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλή καταφύγια όπως ο χρυσός και τα κρατικά ομόλογα. Το ευρώ, το γεν και το ελβετικό φράγκο κατέγραψαν άνοδο, ενώ οι μετοχές βρέθηκαν υπό πίεση.
Ο Τόνι Σικάμορ, αναλυτής της IG στο Σίδνεϊ, δήλωσε:
«Οι αγορές μπαίνουν ξεκάθαρα σε φάση risk-off. Η νέα εστία έντασης εντείνει τους φόβους για διάρρηξη των σχέσεων στο ΝΑΤΟ και διατάραξη των εμπορικών συμφωνιών του 2025. Αυτό ενισχύει τη ζήτηση για ασφαλή καταφύγια όπως ο χρυσός και το ασήμι».
Αμφιβολίες για την αντοχή του ευρώ
Ο Τζορτζ Σαραβέλος, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Deutsche Bank, εμφανίστηκε λιγότερο απαισιόδοξος για το ευρώ:
«Δεν είμαστε βέβαιοι ότι η επίδραση στο ευρώ θα είναι τόσο αρνητική όσο θεωρείται. Οι ευρωπαϊκές χώρες κατέχουν περίπου 8 τρισ. δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα και μετοχές. Με τόσο μεγάλη έκθεση στο δολάριο, οι τελευταίες εξελίξεις μπορεί να ενισχύσουν τάσεις ανακατανομής κεφαλαίων μακριά από τις ΗΠΑ».
“Γεωπολιτικός πονοκέφαλος” για την Ευρώπη
Ο Χόλγκερ Σμίεντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, χαρακτήρισε την κατάσταση «κακό γεωπολιτικό πονοκέφαλο» για την Ευρώπη:
«Το οικονομικό κόστος είναι μέτριο, αλλά πολιτικά το ζήτημα είναι σοβαρό. Υπάρχει και κίνδυνος να γυρίσει μπούμερανγκ για τον Τραμπ, καθώς αντιμετωπίζει αντιδράσεις ακόμη και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος».
Επιστροφή στον εμπορικό πόλεμο
Ο Κάρστεν Νίκελ της Teneo εκτίμησε ότι η κατάσταση οδηγεί σε επαναφορά του εμπορικού πολέμου:
«Τα καλοκαιρινά deals με την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν προσφέρουν πραγματική ασφάλεια. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα κρατήσει τη σύγκρουση σε καθαρά εμπορικό επίπεδο ή αν θα υιοθετήσει πιο σκληρή γραμμή».
Πλήγμα στο ΝΑΤΟ
Ο Νιλ Σίρινγκ της Capital Economics προειδοποίησε:
«Σε οικονομικούς όρους, οι δασμοί θα κόψουν λίγα δέκατα από το ΑΕΠ των ευρωπαϊκών χωρών και θα αυξήσουν τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ. Οι γεωπολιτικές συνέπειες όμως είναι πολύ μεγαλύτερες. Αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να πιέσουν ή να καταλάβουν τη Γροιλανδία, θα προκληθεί ανεπανόρθωτο ρήγμα στο ΝΑΤΟ».
Πιέσεις στο δολάριο και φόβοι για αξιοπιστία των ΗΠΑ
Ο Κάλουμ Πίκερινγκ της Peel Hunt τόνισε:
«Η κλιμάκωση με την Ευρώπη μπορεί να πιέσει ακόμη περισσότερο το δολάριο, ειδικά μετά τις επιθέσεις του Τραμπ στη Fed. Οι Ευρωπαίοι ενδέχεται να επαναπατρίσουν κεφάλαια, κάτι που θα πλήξει και τις αποτιμήσεις των αμερικανικών τεχνολογικών μετοχών».
Ασία: Αυξάνεται το πολιτικό ρίσκο των ΗΠΑ
Αναλυτές στην Ασία συμφωνούν ότι οι αγορές τιμολογούν πλέον αυξημένο πολιτικό ρίσκο για τις ΗΠΑ.
Ο Κουν Γκο, της ANZ, δήλωσε:
«Παραδοσιακά οι δασμοί πλήττουν το ευρώ, αλλά αυτή τη φορά βλέπουμε αδυναμία στο δολάριο λόγω πολιτικής αβεβαιότητας στις ΗΠΑ».
Ο Βίσνου Βαραθάν της Mizuho πρόσθεσε:
«Ο Τραμπ δείχνει πως είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει τους δασμούς χωρίς φραγμούς. Οι αγορές πρέπει να επαναξιολογήσουν βασικές παραδοχές για το ευρώ και το δολάριο».
Δασμοί ως γεωπολιτικό όπλο
Η Τσάρου Τσάνανα της Saxo σχολίασε:
«Το ανησυχητικό είναι ότι οι δασμοί χρησιμοποιούνται πλέον για γεωπολιτικές διαμάχες. Αυτό είναι πιο δύσκολο να τιμολογηθεί και αυξάνει το ρίσκο μακροπρόθεσμα».
Συμπέρασμα
Η σύνδεση του εμπορίου με τη Γροιλανδία ανοίγει έναν νέο, επικίνδυνο κύκλο αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Οι αγορές αντιδρούν με φυγή προς την ασφάλεια, ενώ το δολάριο δέχεται πιέσεις.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η Ευρώπη θα απαντήσει δυναμικά ή αν θα επιχειρήσει να περιορίσει τη σύγκρουση σε καθαρά εμπορικό επίπεδο. Σε κάθε περίπτωση, το ρίσκο για τη σταθερότητα του ΝΑΤΟ και των διεθνών αγορών αυξάνεται επικίνδυνα.