Αν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες παραμένουν διχασμένοι στον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιδράσουν απέναντι στις αξιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ επί της Γροιλανδίας και στις απειλές του για επιβολή δασμών η νέα δασμολογική απειλή δεν είναι σαν τις άλλες.
Εάν εφαρμοστεί, θα πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου χρήση δασμών εναντίον ενός συμμάχου, για έναν γεωπολιτικό σκοπό.
Αλλά ο οικονομικός πόλεμος δεν επιτυγχάνει και πολλά όταν διακυβεύεται κάτι πιο σημαντικό από την οικονομία, σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal.
Ήδη το ευρωκοινοβούλιο πάγωσε την συμφωνία εμπορίου, που υπέγραψαν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Ντόναλντ Τραμπ , λόγω των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, μετά τους τελευταίους τιμωρητικούς δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ.
Στο τραπέζι, αν και με διάφορα εμπόδια, έχει «πέσει» και η χρήση του «εμπορικού μπαζούκα» της ΕΕ, ένα πακέτο αντίμετρων, ύψους ων 93 δισ. ευρώ, ενώ επαπειλείται και η «οπλοποίηση» του χρέους των ΗΠΑ, καθώς η Ευρώπη, ο μεγαλύτερος δανειστής τους.
Θα δουλέψει το σχέδιο; Οι εγχώριοι περιορισμοί
Το σύγχρονο ανάλογο με την τελευταία κίνηση του Τραμπ είναι η συστηματική χρήση οικονομικού καταναγκασμού από την Κίνα, όπως πρόσφατα εναντίον της Ιαπωνίας για την υποστήριξή της στην Ταϊβάν.
Αλλά σε αντίθεση με την Κίνα, ο Τραμπ αντιμετωπίζει εγχώριους περιορισμούς στην ικανότητά του να διεξάγει οικονομικό πόλεμο: νόμους, το Κογκρέσο, τα δικαστήρια και την κοινή γνώμη.
Ο Τραμπ έχει ερµηνεύσει κατά το δοκούν τους υπάρχοντες νόµους για να δώσει στον εαυτό του ουσιαστικά απεριόριστη διακριτική ευχέρεια µε τους δασµούς.
Αλλά, θα χρειαζόταν ψήφος δύο τρίτων τόσο στη Γερουσία όσο και στη Βουλή των Αντιπροσώπων για να αλλάξουν αυτοί οι νόμοι, και δεν είναι αρκετοί οι Ρεπουμπλικάνοι, για να επιτευχθεί αυτό το πλαφόν.
Επίσης, το Ανώτατο Δικαστήριο θα πρέπει σύντομα να αποφανθεί σχετικά με το αν η εκτεταμένη χρήση του νόμου, International Emergency Economic Powers Act (IEEPA -δίνει στον πρόεδρο τη δύναμη να κηρύσσει έκτακτη ανάγκη λόγω εξωτερικών απειλών και να χρησιμοποιεί οικονομικά μέσα) είναι παράνομη. Μια αρνητική απόφαση θα μπορούσε να περιορίσει τον Τραμπ.
Το κατά πόσο, βέβαια, εξαρτάται από το τι θα πουν οι δικαστές. Επίσης, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης έχουν πει ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τους δασμούς του IEEPA χρησιμοποιώντας άλλους νόμους.
Έτσι, μένει η κοινή γνώμη. Τα αντίποινα θα έπλητταν τους Αμερικανούς εργαζόμενους και τους εξαγωγείς, και οι δασμοί θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον πληθωρισμό.
Και τα δύο θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν τις αγορές, κάτι που συνέβη τον Απρίλιο, βλάπτοντας μια κατά τα άλλα ισχυρή οικονομία και τις προοπτικές των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Τώρα διακυβεύεται κάτι πολύ διαφορετικό: Η εγκατάλειψη εδαφών
Ο Τραμπ κατάφερε πέρυσι να επιβάλει δασμούς σε μεγάλο βαθμό χωρίς ευρύτερο εμπορικό πόλεμο, επειδή οι στόχοι του ήταν οικονομικοί. Οι άλλες χώρες συμμορφώθηκαν επειδή αυτό ήταν λιγότερο δαπανηρό από έναν εμπορικό πόλεμο.
Η διεκδίκηση της Γροιλανδίας, εδάφους της Δανίας, είναι διαφορετική. Μία χώρα ενδεχομένως να προτιμήσει τον οικονομικό «πόνο» παρά να εγκαταλείψει εδάφη. Βλέπε Ουκρανία.
«Ο επόμενος στόχος μπορεί να είναι η Ισλανδία…»
«Ο επόμενος στόχος μπορεί να είναι η Ισλανδία ή κάποιο τμήμα της Νορβηγίας ή ό,τι τρελό του έρθει στο μυαλό», δήλωσε ο Θόρστεν Μπένερ, συνιδρυτής και διευθυντής του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Δημόσιας Πολιτικής, στο Βερολίνο.
Μικρό το οικονομικό διακύβευμα στο τέλος της ημέρας
Την ίδια στιγμή, η Goldman Sachs εκτιμά ότι ένας δασμός 10% θα μείωνε το ΑΕΠ των οκτώ επηρεαζόμενων χωρών κατά 0,1% έως 0,2%. Μικρό τίμημα έναντι μιας απειλής για την εδαφική ακεραιότητα.
Παράλληλα, μια γρήγορη ανάλυση από τους ερευνητές του Ινστιντούτου του Κιέλου, επίσης διαπιστώνει ότι οι δασμοί λόγω της Γροιλανδίας θα μείωναν κατά 0,04% το ΑΕΠ της ΕΕ και κατά 0,02% το ΑΕΠ των ΗΠΑ.
Δεν θα είναι ύφεση
Σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει τους δασμούς στο 25%, όπως έχει δηλώσει ότι θα κάνει μέχρι το καλοκαίρι, αν η Ευρώπη δεν συναινέσει στην εξαγορά της Γροιλανδίας, το κόστος θα αυξηθεί στο 0,08% για την ΕΕ και στο 0,06% για την Αμερική. Αυτό δεν συνιστά ύφεση.
Ο μεγαλύτερος φόβος είναι ο Τραμπ, αν δεν πάρει τη Γροιλανδία, να εγκαταλείψει την Ουκρανία ή το ΝΑΤΟ, αφήνοντας την Ευρώπη ευάλωτη στη ρωσική επιθετικότητα. Ήταν ο ίδιος ο φόβος που οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση να συμφωνήσει σε δασμό 15% το περασμένο καλοκαίρι και να παραιτηθεί από αντίποινα.
Ιστορικα, ο οικονομικός πόλεμος δεν είναι από μόνος του αρκετός
Ιστορικά, ο οικονομικός πόλεμος σπάνια ήταν επαρκής για την επίτευξη γεωστρατηγικών στόχων, σημειώνει η Wall Street Journal. Μετά από δεκαετίες κυρώσεων, χρειάστηκε τελικά αμερικανική στρατιωτική δύναμη για να περιοριστούν οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και να αποκεφαλιστεί η ηγεσία της Βενεζουέλας.
Γιατί μειώνεται ο «πόνος» με την πάροδο του χρόνου
Εξάλλου, με την πάροδο του χρόνου, εξαναγκασμός σε οικονομικό επίπεδο, χάνει την ισχύ του καθώς οι «στόχοι» προσαρμόζονται. Η Κίνα απάντησε στους αμερικανικούς δασμούς βρίσκοντας άλλες αγορές
Όταν η Ρωσία «στραγγάλισε» τις προμήθειες φυσικού αερίου μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής της στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρήκε άλλους προμηθευτές. Το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές φυσικού αερίου της ΕΕ μειώθηκε από 45% το 2021 σε 19% το 2024. Την περασμένη εβδομάδα, ο Καναδάς, σε μια προσπάθεια διαφοροποίησης από τις ΗΠΑ, συνήψε συμφωνία με την Κίνα για τη μείωση των δασμών μεταξύ τους.