Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σαναέ Τακαΐτσι, προκήρυξε αιφνιδιαστικές βουλευτικές εκλογές, ποντάροντας σε μια γενναία φορολογική υπόσχεση: τη διετή αναστολή του 8% φόρου κατανάλωσης στα τρόφιμα.
Η εξαγγελία, που θυμίζει αντίστοιχες προτάσεις της αντιπολίτευσης, στοχεύει στην ανακούφιση των νοικοκυριών από το αυξημένο κόστος ζωής, την ώρα όμως που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τα ήδη εύθραυστα δημόσια οικονομικά της χώρας.
Σήμερα η Ιαπωνία επιβάλλει φόρο κατανάλωσης 8% στα τρόφιμα και 10% στα υπόλοιπα αγαθά και υπηρεσίες, έσοδα κρίσιμα για τη χρηματοδότηση των διογκούμενων κοινωνικών δαπανών σε μια από τις πιο γερασμένες κοινωνίες του πλανήτη.
Υπόσχεση ανακούφισης, χωρίς νέο χρέος
Η Τακαΐτσι υποστήριξε ότι η διετής αναστολή του φόρου στα τρόφιμα θα λειτουργήσει ως «μαξιλάρι» απέναντι στην ακρίβεια, διευκρινίζοντας ότι η κυβέρνησή της δεν σκοπεύει να εκδώσει νέο χρέος για να καλύψει το κόστος. Όπως είπε, τα ισοδύναμα θα αναζητηθούν μέσω επανεξέτασης υφιστάμενων επιδοτήσεων και άλλων παρεμβάσεων.
«Θα αναθεωρήσουμε την οικονομική και δημοσιονομική πολιτική του παρελθόντος. Η κυβέρνησή μου θα βάλει τέλος σε μια υπερβολικά σφιχτή δημοσιονομική γραμμή και στην έλλειψη επενδύσεων για το μέλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι αγορές αντιδρούν
Οι επενδυτές, ωστόσο, δεν έκρυψαν την ανησυχία τους. Η προοπτική μείωσης του φόρου κατανάλωσης και οι προσδοκίες ότι μια εκλογική νίκη θα επιτρέψει στην Τακαΐτσι να παγιώσει μια πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική οδήγησαν την απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου στο 2,275% — το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 27 ετών.
«Δεν βλέπω γιατί η Ιαπωνία χρειάζεται μείωση του φόρου κατανάλωσης, αφού έχει ήδη υιοθετήσει ένα σημαντικό πακέτο στήριξης για τον πληθωρισμό», σημείωσε ο Keiji Kanda, ανώτερος οικονομολόγος στο Daiwa Institute of Research, προειδοποιώντας ότι τέτοια μέτρα μπορεί να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό και να πιέσουν ακόμη περισσότερο τα ομόλογα.
Πίεση από την αντιπολίτευση ενόψει κάλπης
Η προεκλογική πίεση είναι έντονη. Οι εκλογές έχουν οριστεί για τις 8 Φεβρουαρίου και σχεδόν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν μείωση ή ακόμη και κατάργηση του φόρου κατανάλωσης.
Ένα νέο κόμμα, που δημιουργήθηκε πρόσφατα από τη σύμπραξη δύο μεγάλων αντιπολιτευόμενων σχηματισμών, πρότεινε την πλήρη κατάργηση του φόρου στα τρόφιμα και τη δημιουργία κρατικού επενδυτικού ταμείου για την κάλυψη της απώλειας εσόδων.
Η ακρίβεια παραμένει στο επίκεντρο: ο πληθωρισμός κινείται πάνω από τον στόχο του 2% της Τράπεζα της Ιαπωνίας εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια, κυρίως λόγω των υψηλών τιμών στα τρόφιμα.
Δημοσιονομικό δίλημμα για το Τόκιο
Η κατάργηση του 8% φόρου στα τρόφιμα θα κόστιζε περίπου 5 τρισ. γεν ετησίως — ποσό αντίστοιχο με τις ετήσιες δαπάνες της Ιαπωνίας για την εκπαίδευση.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια μόνιμη μείωση θα μπορούσε να κλονίσει την εμπιστοσύνη των αγορών, ιδίως καθώς η κυβέρνηση της Τakaichi έχει ήδη καταρτίσει προϋπολογισμό-ρεκόρ ύψους 783 δισ. δολαρίων για το επόμενο οικονομικό έτος.
Το διακύβευμα των εκλογών δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι και βαθιά οικονομικό: ανάμεσα στην κοινωνική ανακούφιση και τη δημοσιονομική αξιοπιστία, η Ιαπωνία καλείται να επιλέξει ποιο ρίσκο μπορεί να αντέξει.