Ο έλεγχος των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ έχει παγιδεύσει φορτία που προορίζονταν για την εξυπηρέτηση χρέους προς την Κίνα, προοιωνίζοντας μια ακόμη πιθανή σύγκρουση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων που θα μπορούσε να περιπλέξει περαιτέρω την πορεία της νοτιοαμερικανικής χώρας προς την έξοδο από την χρεοκοπία.
Περίπου το ένα δέκατο του εξωτερικού χρέους της Βενεζουέλας, ύψους 150 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκτιμάται ότι αποτελείται από δάνεια της Κίνας, τα οποία το μέλος του ΟΠΕΚ αποπλήρωνε με φορτία πετρελαίου – έως ότου οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον Βενεζουελάνο πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα χρέους, οι επιπτώσεις των κινεζικών αξιώσεων επί των φορτίων και οποιαδήποτε σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να δυσχεράνουν την αναδιάρθρωση του χρέους της Βενεζουέλας μετά τη χρεοκοπία του 2017 και να θέσουν σε κίνδυνο τη συνεργασία του Πεκίνου σε συμφωνίες αναδιάρθρωσης για άλλα αναπτυσσόμενα κράτη.
«Ακόμη και υπό τις καλύτερες συνθήκες, αυτό επρόκειτο να είναι εξαιρετικά περίπλοκο – η προσπάθεια να ξεδιαλύνουμε πού βρίσκονται όλοι αυτοί οι πιστωτές στην ιεραρχία πιστώσεων», δήλωσε ο Christopher Hodge, επικεφαλής οικονομολόγος της Natixis και πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.
«Το γεγονός ότι τώρα η Αμερική ελέγχει όλα τα οικονομικά εισερχόμενα και εξερχόμενα της χώρας… αυτό μου φαίνεται πρωτοφανές, ότι θα έχουμε τέτοιες διαπλοκές, τέτοια αδιαφάνεια σχετικά με τα οικονομικά μιας κυβέρνησης», πρόσθεσε ο Hodge.
Αν και η Ουάσιγκτον ελέγχει επί του παρόντος μόνο τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου, ο Hodge επισήμανε ότι αυτά αποτελούν την κύρια πηγή εσόδων της Βενεζουέλας.
Πετρέλαιο έναντι χρέους
Έγγραφα και πηγές από την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA δείχνουν ότι τρία υπερδεξαμενόπλοια πραγματοποιούν δρομολόγια μεταξύ Βενεζουέλας και Κίνας τα τελευταία πέντε χρόνια, μεταφέροντας πετρέλαιο για πληρωμές τόκων βάσει προσωρινής συμφωνίας που συνήφθη το 2019.
Ωστόσο, αυτές οι αποστολές αποτελούν μόνο ένα κλάσμα των συνολικών εξαγωγών αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας προς την Κίνα.
Το AidData, ερευνητικό εργαστήριο του αμερικανικού πανεπιστημίου William & Mary που παρακολουθεί τον δανεισμό, ανέφερε ότι ορισμένα έσοδα σε μετρητά από το πετρέλαιο που στάλθηκε στην Κίνα κατατέθηκαν σε λογαριασμό ελεγχόμενο από το Πεκίνο και διοχετεύθηκαν στην εξυπηρέτηση του χρέους – ακόμη και όταν οι κυρώσεις και η χρεοκοπία απέκλειαν τις πληρωμές σε πολλούς άλλους πιστωτές της Βενεζουέλας.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει πλέον δηλώσει ότι τα έσοδα από την πώληση του πετρελαίου της Βενεζουέλας θα κατατίθενται σε λογαριασμό με έδρα το Κατάρ υπό τον έλεγχο της Ουάσιγκτον, δίνοντας ενδεχομένως στον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο σημαντική μόχλευση ως προς το ποιοι πιστωτές θα πληρώνονται και πότε.
Απαντώντας σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με τα φορτία και τις πληρωμές χρέους, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι το Πεκίνο «έχει δηλώσει επανειλημμένα τη θέση του». Το Πεκίνο καταδίκασε την ανακατεύθυνση των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στις 7 Ιανουαρίου, προσθέτοντας ότι «τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα της Κίνας και άλλων χωρών στη Βενεζουέλα πρέπει να προστατευθούν».
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Taylor Rogers δήλωσε στο Reuters ότι ο Τραμπ διαπραγματεύτηκε μια συμφωνία για το πετρέλαιο με τη Βενεζουέλα που «θα ωφελήσει τον αμερικανικό και τον βενεζουελάνικο λαό».
Η κυβέρνηση Τραμπ επιτρέπει στην Κίνα να αγοράζει βενεζουελάνικο πετρέλαιο, αλλά όχι στις «άδικες, υποτιμημένες» τιμές στις οποίες το Καράκας πουλούσε προηγουμένως το αργό, δήλωσε την Πέμπτη Αμερικανός αξιωματούχος. Έμποροι που διαχειρίζονται τις πωλήσεις βενεζουελάνικου πετρελαίου έχουν προσφέρει ποσότητες σε κινεζικά διυλιστήρια, αλλά πρόκειται για συναλλαγές της ιδιωτικής αγοράς, όχι για πληρωμές χρέους.
«Ο λαός της Βενεζουέλας θα εισπράξει δίκαιη τιμή για το πετρέλαιό του από την Κίνα και άλλα έθνη», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Εναλλακτικές επιλογές
Ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμη να συνάψει συμφωνία με την Κίνα. Ωστόσο, η προγραμματισμένη αμερικανική εξαγορά του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας και ο έλεγχος των εσόδων της θα μπορούσαν να ανατρέψουν την ιεραρχία των πιστωτών, προειδοποιούν σύμβουλοι αναδιάρθρωσης.
«Όλα αυτά θα έχουν το πρακτικό αποτέλεσμα να υποβαθμίσουν τις αξιώσεις των υφιστάμενων κατόχων χρέους», δήλωσε ο διεθνής ειδικός σε θέματα κρατικού χρέους Lee Buchheit, προσθέτοντας ότι δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ έχει το νομικό δικαίωμα να καθορίζει ποιος πληρώνεται πρώτος.
Περίπου 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα της Βενεζουέλας κατέληξαν σε χρεοκοπία το 2017, και μια συμφωνία αναδιάρθρωσης είναι απαραίτητη για να μπορέσει η χώρα να δανειστεί εκ νέου και να προσελκύσει νέες επενδύσεις.
Σε μια τυπική αναδιάρθρωση, οι διμερείς δανειστές συγκεντρώνονται και συμφωνούν ποιες ζημίες θα δεχθούν, συνήθως μέσω της Λέσχης του Παρισιού των πιστωτριών χωρών. Αυτό θέτει το όριο για τις «αντίστοιχες» ζημίες που πρέπει να υποστούν οι ιδιώτες δανειστές – επενδυτές ομολόγων, τράπεζες και άλλοι.
«Η συγκρισιμότητα της μεταχείρισης θα αποτελέσει πραγματική πρόκληση, ιδιαίτερα εάν οι ΗΠΑ ελέγχουν τη χρήση των εσόδων από το πετρέλαιο», δήλωσε ο Mark Walker, σύμβουλος κρατικού χρέους με πολυετή εμπειρία που έχει εργαστεί στο παρελθόν σε πιθανές αναδιαρθρώσεις της Βενεζουέλας.
Πιέσεις στην Κίνα
Εάν οι ΗΠΑ πιέσουν την Κίνα να δεχθεί σημαντικές διαγραφές στο χρέος της – και η Κίνα επιμείνει στις θέσεις της – αυτό θα μπορούσε να επιβραδύνει την αναδιάρθρωση και να εμποδίσει την οικονομική ανάκαμψη της Βενεζουέλας.
Αυτό θα μπορούσε να διατηρήσει τη Βενεζουέλα «σε πολύ δεινή θέση για το προβλεπτό μέλλον», δήλωσε ο Jean-Charles Sambor, επικεφαλής χρέους αναδυόμενων αγορών στην TT International, η οποία κατέχει βενεζουελάνικα ομόλογα. Με τη σειρά του, αυτό θα περιορίσει το πόσα μπορεί να αντέξει να αποπληρώσει η χώρα στους ομολογιούχους και σε άλλους πιστωτές.
Η Κίνα έχει περιορισμένη άμεση μόχλευση. Οι χώρες συνήθως δεν προσφεύγουν στα δικαστήρια ή σε διαιτησία για αξιώσεις δανεισμού, όπως επισήμανε ο Walker, και θα χρειαστεί να διευθετήσουν την κατάσταση «σε διακυβερνητική βάση».
Ωστόσο, είναι πιθανές επιπτώσεις: Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος διμερής δανειστής του αναπτυσσόμενου κόσμου και η συνεργασία της με τη Λέσχη του Παρισιού υπήρξε καθοριστική την τελευταία δεκαετία. Το Πεκίνο συμφώνησε όρους αναδιάρθρωσης μέσω μιας πλατφόρμας που ονομάζεται Κοινό Πλαίσιο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αναδιάρθρωσης χρέους της Γκάνας, της Ζάμπιας και της Αιθιοπίας.
«Η προφανής μόχλευση της Κίνας είναι να αρνηθεί να συνεργαστεί σε μελλοντικές αναδιαρθρώσεις κρατικού χρέους του Κοινού Πλαισίου έως ότου αισθανθεί ότι έχει αντιμετωπιστεί δίκαια στη Βενεζουέλα», δήλωσε ο Buchheit. «Και αυτή η απειλή θα έχει κάποιο βάρος».