Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει ένα μεγάλο νέο πλήγμα στο Ιράν, αφού προκαταρκτικές συζητήσεις ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος και της παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων δεν σημείωσαν πρόοδο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα.
Οι τελευταίες απειλές του Τραμπ προκάλεσαν αγανάκτηση στην Τεχεράνη, η οποία δεσμεύτηκε για άμεση απάντηση σε οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια, με κορυφαίο σύμβουλο του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ να απειλεί ότι θα στοχοποιηθεί το Ισραήλ, εάν προχωρήσει επίθεση.
Πρόκειται για μια ταχεία ανακατεύθυνση των δημόσια διατυπωμένων στόχων της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στο Ιράν και έρχεται μόλις λίγες εβδομάδες αφότου ο Τραμπ εξέτασε σοβαρά στρατιωτική δράση, την οποία είχε παρουσιάσει ως πιθανή βοήθεια προς τις πανεθνικές διαμαρτυρίες στο Ιράν. Οι διαδηλωτές είχαν αντιμετωπίσει βίαιη καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας, με αποτέλεσμα εκατοντάδες νεκρούς.
Ο Τραμπ έγραψε την Τετάρτη στο Truth Social, απαιτώντας από το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι για να διαπραγματευθεί «μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία – ΚΑΘΟΛΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΟΠΛΑ». Προειδοποίησε ότι το επόμενο αμερικανικό χτύπημα στη χώρα «θα είναι πολύ χειρότερο» από εκείνο που πραγματοποιήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν ο αμερικανικός στρατός επιτέθηκε σε τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Οι επιλογές που εξετάζει τώρα περιλαμβάνουν αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ με στόχο την ιρανική ηγεσία και αξιωματούχους ασφαλείας που θεωρείται ότι ευθύνονται για τους φόνους, καθώς και πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και κρατικούς θεσμούς, ανέφεραν οι πηγές. Ο Τραμπ δεν έχει λάβει τελική απόφαση για το πώς θα προχωρήσει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, όμως πιστεύει ότι οι στρατιωτικές του επιλογές έχουν διευρυνθεί σε σχέση με τις αρχές του μήνα, τώρα που μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου των ΗΠΑ βρίσκεται στην περιοχή.
Η Ομάδα Κρούσης του Αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln εισήλθε στον Ινδικό Ωκεανό τη Δευτέρα και συνεχίζει να κινείται πιο κοντά στο Ιράν, από όπου θα μπορούσε να υποστηρίξει ενδεχόμενες επιχειρήσεις κατά της χώρας, τόσο ως προς την υποστήριξη πληγμάτων όσο και ως προς την προστασία περιφερειακών συμμάχων από πιθανή ιρανική ανταπόδοση.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν αντάλλασσαν μηνύματα νωρίτερα αυτόν τον μήνα — μεταξύ άλλων μέσω διπλωματών του Ομάν και μέσω επικοινωνιών ανάμεσα στον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί — σχετικά με μια πιθανή συνάντηση που θα απέτρεπε ένα αμερικανικό χτύπημα, το οποίο ο Τραμπ απειλούσε να διατάξει ως απάντηση στους θανάτους των διαδηλωτών, σύμφωνα με τις πηγές.
Υπήρξε μια σύντομη συζήτηση για μια συνάντηση διά ζώσης, όμως αυτό δεν προχώρησε ποτέ, είπε μία πηγή. Δεν υπήρξαν σοβαρές απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο Τραμπ κλιμακώνει τις απειλές στρατιωτικής δράσης τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με άλλο πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα.
Δεν είναι σαφές γιατί ο Τραμπ έχει έκτοτε μετατοπίσει ξανά την εστίασή του στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο είχε πει το περασμένο καλοκαίρι ότι είχε «εξαλειφθεί» από τα αμερικανικά πλήγματα. Όμως, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει πρόσφατες αμερικανικές πληροφορίες, το Ιράν επιχειρεί να ανακατασκευάσει τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις ακόμη πιο βαθιά υπόγεια και διαχρονικά αντιστέκεται στην αμερικανική πίεση να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Το καθεστώς έχει επίσης απαγορεύσει στον πυρηνικό εποπτικό φορέα του ΟΗΕ να επιθεωρεί τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του.
Μέσα στο κλίμα απειλών για στρατιωτική δράση, οι ΗΠΑ έχουν επίσης θέσει προϋποθέσεις για μια συνάντηση με Ιρανούς αξιωματούχους, σύμφωνα με τις πηγές: μόνιμο τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου που αποτελεί κεντρικό στοιχείο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, νέους περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν και πλήρη διακοπή της υποστήριξης προς ιρανικούς «πληρεξούσιους» (proxy) στην περιοχή.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι», λένε οι πηγές, είναι η απαίτηση των ΗΠΑ το Ιράν να δεχθεί περιορισμούς στο βεληνεκές των βαλλιστικών του πυραύλων — ένα ζήτημα οξείας ανησυχίας για το Ισραήλ, το οποίο κατανάλωσε μεγάλο μέρος των αποθεμάτων του σε αναχαιτιστικά πυραύλων για να καταρρίψει ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους στον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου. Το Ιράν έχει αρνηθεί και έχει πει στις ΗΠΑ ότι θα συζητήσει μόνο το πυρηνικό του πρόγραμμα. Οι ΗΠΑ δεν έχουν απαντήσει, αφήνοντας τις δύο πλευρές σε αδιέξοδο, σύμφωνα με τις πηγές.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε τη Δευτέρα ότι η κυβέρνηση παραμένει πρόθυμη να εμπλακεί με το Ιράν, αρκεί «να ξέρουν ποιοι είναι οι όροι».
«Είμαστε ανοιχτοί… όπως λένε, οπότε αν θέλουν να επικοινωνήσουν μαζί μας και γνωρίζουν ποιοι είναι οι όροι, τότε θα κάνουμε τη συζήτηση», είπε ο αξιωματούχος σε δημοσιογράφους.
Ο ίδιος δεν έδωσε λεπτομέρειες για τους όρους, αλλά είπε ότι «έχουν αναφερθεί καθ’ όλη αυτή την αρχή της κυβέρνησης Τραμπ, άρα τους γνωρίζουν».
Παράλληλα, οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για πιθανή δράση. Ο αμερικανικός στρατός μετακινεί συστήματα αεράμυνας στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων επιπλέον συστοιχιών Patriot, για να προστατεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις από πιθανή ιρανική ανταπόδοση, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν επίσης να μεταφέρουν ένα ή περισσότερα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας THAAD στην περιοχή, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές.
Την ίδια ώρα, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ πρόκειται να διεξαγάγει πολυήμερη αεροπορική άσκηση στη Μέση Ανατολή, ώστε οι αεροπόροι να αποδείξουν ότι «μπορούν να διασπείρονται, να επιχειρούν και να παράγουν πολεμικές εξόδους υπό απαιτητικές συνθήκες — με ασφάλεια, με ακρίβεια και μαζί με τους εταίρους μας», σύμφωνα με δήλωση του αντιστράτηγου Ντέρεκ Φρανς, διοικητή της AFCENT (US Central Command) και διοικητή του Combined Forces Air Component.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αραγτσί προειδοποίησε την Τετάρτη ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι πλήρως έτοιμες να απαντήσουν «άμεσα και ισχυρά» σε κάθε επίθεση κατά της ιρανικής επικράτειας, του εναέριου χώρου ή των υδάτων της.
«Οι γενναίες Ένοπλες Δυνάμεις μας είναι έτοιμες — με τα δάχτυλα στη σκανδάλη — να απαντήσουν άμεσα και ισχυρά σε ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ επιθετική ενέργεια κατά της αγαπημένης μας γης, του αέρα και της θάλασσας», έγραψε στα αγγλικά στο X. Το ιρανικό ΥΠΕΞ είπε ότι οι δηλώσεις ήταν απάντηση στις απειλές του Τραμπ.
Ο Αλί Σαμχανί, βασικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη Χαμενεΐ, προειδοποίησε στο X ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια θα θεωρηθεί έναρξη πολέμου και υποσχέθηκε μια «πρωτοφανή» απάντηση, κατονομάζοντας ειδικά το Τελ Αβίβ ως στόχο.
(Αντι-αμερικανικές αφίσες και ιρανικές σημαίες εκτίθενται στην Τεχεράνη, 28 Ιανουαρίου 2026.)
Το καθεστώς είναι ιστορικά αδύναμο, αλλά ένα «αποφασιστικό πλήγμα» δεν είναι βέβαιο
Πρόσφατες αμερικανικές εκθέσεις πληροφοριών, για τις οποίες έχει ενημερωθεί ο Τραμπ, δείχνουν ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε ιστορικά αδύναμη θέση μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και σε δυνάμεις-«πληρεξούσιους» (proxy) την περασμένη χρονιά, καθώς και μετά τις μαζικές διαμαρτυρίες που ξέσπασαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις. Ο Τραμπ άφησε επίσης να εννοηθεί το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι θέλει να δει τον Χαμενεΐ να απομακρύνεται από την εξουσία.
«Ήρθε η ώρα να αναζητήσουμε νέα ηγεσία στο Ιράν», είπε ο Τραμπ στο Politico το Σάββατο, εμφανιζόμενος να εντείνει την πάγια ρητορική του περί αλλαγής καθεστώτος.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είπε επίσης σε νομοθέτες την Τετάρτη ότι το ιρανικό καθεστώς «είναι πιθανότατα πιο αδύναμο από ποτέ».
Ωστόσο, το ιρανικό κράτος έχει αποδυναμωθεί και στο παρελθόν, σημείωσε μία από τις πηγές που γνωρίζουν τις πληροφορίες, και δεν υπάρχει εγγύηση ότι η απομάκρυνση του Χαμενεΐ θα σήμαινε την κατάρρευση του καθεστώτος.
«Ακόμη κι αν απομακρύνεις τον αγιατολάχ, και οι διάδοχοί του είναι σκληροπυρηνικοί», είπε αυτό το πρόσωπο. Επίσης, σύμφωνα με τις πηγές, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας του Ιράν προετοιμάζονται να στραφούν κατά της κυβέρνησης.
Ο Ρούμπιο επανέλαβε την ίδια λογική, λέγοντας ότι «κανείς δεν γνωρίζει» ποιος θα αναλάμβανε αν ο ανώτατος ηγέτης απομακρυνθεί.
Παρά ταύτα, «όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι» για τον πρόεδρο, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις.
Ιδανικά, ο Τραμπ θέλει να πραγματοποιήσει ένα ισχυρό, «καταληκτικό» χτύπημα που θα αναγκάσει την Τεχεράνη να δεχθεί τους αμερικανικούς όρους για μια κατάπαυση, είπε ένας αξιωματούχος. Αν διαταχθεί επίθεση κατά του Ιράν, ο Τραμπ θα θέλει να ανακοινώσει νίκη σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Στο Truth Social την Τετάρτη, ο Τραμπ φάνηκε να συγκρίνει μια πιθανή αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν με εκείνη που διέταξε στη Βενεζουέλα τον Δεκέμβριο για να απομακρυνθεί ο τότε πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο. Όμως δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν ότι ο Τραμπ γνωρίζει πως ένα στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν θα ήταν πολύ πιο δύσκολο από μια ακριβή, μυστική επιχείρηση στη Βενεζουέλα.
Το Ιράν διαθέτει σειρά συστημάτων αεράμυνας, βαλλιστικούς πυραύλους και «μονόδρομα» επιθετικά drones, καθώς και παλαιά αλλά δοκιμασμένα αμερικανικά και ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη. Οι στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ακόμη κι αν υστερούν αριθμητικά και τεχνολογικά έναντι των σύγχρονων αμερικανικών συστημάτων, καθιστούν ένα «αποφασιστικό» πλήγμα πολύ πιο δύσκολο. Και, σε αντίθεση με το Καράκας, η Τεχεράνη απέχει ώρες από την ακτή, κάτι που δημιουργεί διαφορετικές προκλήσεις για μια πιθανή επιχείρηση.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επίσης συζητήσεις με τη σημερινή (τότε προαναγγελθείσα) μεταβατική κυβέρνηση της Βενεζουέλας πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, θέτοντας τα θεμέλια για ένα μεταβατικό καθεστώς. Τέτοιες συζητήσεις δεν έχουν γίνει από την ιρανική πλευρά, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο Ρούμπιο παραδέχθηκε την Τετάρτη ότι η κατάσταση στο Ιράν είναι «πιο σύνθετη».
«Μιλάμε για ένα καθεστώς που βρίσκεται στην εξουσία για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, οπότε αυτό θα απαιτήσει πολλή προσεκτική σκέψη, αν ποτέ παρουσιαστεί αυτή η πιθανότητα», είπε, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος.
«Όχι» από βασικούς συμμάχους για χρήση εναέριου χώρου
Ως μήνυμα αποδοκιμασίας προς πιθανή αμερικανική στρατιωτική δράση, βασικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν αποκλείσει τη χρήση του εναέριου χώρου και των εδαφών τους για αμερικανική επιχείρηση.
Οι δηλώσεις τους νωρίτερα αυτή την εβδομάδα έγιναν εν μέσω έντονων ανησυχιών από συμμάχους στον Κόλπο και την Τουρκία για ενδεχόμενες αμερικανικές στρατιωτικές κινήσεις, τις οποίες έχουν μεταφέρει τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Ο Τρίτα Πάρσι από το Quincy Institute σημείωσε ότι το ιρανικό μήνυμα πιθανότατα ήταν πως «κάθε χώρα που θα επέτρεπε να χρησιμοποιηθεί ο εναέριος χώρος της θα θεωρηθεί επίσης νόμιμος στόχος από την ιρανική πλευρά, και με αυτό τον τρόπο στέλνουν μήνυμα σε αυτές τις χώρες ότι θα είναι πολύ κακό για εκείνες».
Η στοχοποίηση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν φέρει το δικό της σύνολο προκλήσεων. Μετά τη σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ αναγνώρισε ότι η χώρα δεν είχε την ευκαιρία να χτυπήσει τον Αγιατολάχ.
«Ήταν νόμιμος στόχος για εξουδετέρωση, αλλά δεν ήταν δυνατό αυτή τη φορά», είπε ο Ισραήλ Κατζ σε μία από σειρά συνεντεύξεων μετά το τέλος της σύγκρουσης.
Στο αρχικό κύμα των πληγμάτων του Ιουνίου, το Ισραήλ εξόντωσε τον ανώτατο στρατιωτικό αξιωματούχο του Ιράν, τον επικεφαλής των επίλεκτων Φρουρών της Επανάστασης και άλλους, δείχνοντας την ακρίβεια των πληροφοριών που διέθετε πριν από την επίθεση. Όμως δεν κατάφερε ποτέ να εντοπίσει τον Χαμενεΐ.
Ο Κατζ, που είχε πει ότι ο Χαμενεΐ είχε «σημειωθεί για θάνατο», παραδέχθηκε ότι το Ισραήλ δεν μπόρεσε να τον «κλειδώσει» ως στόχο αφού εκείνος κρύφτηκε.
«Ο Χαμενεΐ το κατάλαβε αυτό. Κατέβηκε βαθιά υπόγεια, σε πολύ μεγάλα βάθη, και ακόμη διέκοψε την επικοινωνία με τους διοικητές», είπε ο Κατζ στο Kan News. «Οπότε, τελικά, δεν ήταν ρεαλιστικό.»