Από το μποϊκοτάζ της Starbucks στην αδυναμία εφαρμογής του προγράμματος – Η ιστορία ενός δημάρχου που υποσχέθηκε τα πάντα χωρίς να έχει την εξουσία να τηρήσει τίποτα
Τον Νοέμβριο του 2025, λίγες μέρες μετά την εκλογική του νίκη, ο νεοεκλεγείς δήμαρχος της Νέας Υόρκης Zohran Mamdani εμφανίστηκε ως ο απόλυτος υπερασπιστής των εργαζομένων. Κάλεσε τους πολίτες να μποϊκοτάρουν τα Starbucks, υποστηρίζοντας την απεργία πάνω από 1.000 baristas που διεκδικούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας. «Δεν θα αγοράσω Starbucks όσο οι εργαζόμενοι απεργούν», δήλωσε περήφανα, καλώντας τους συμπολίτες του να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.
Το αποτέλεσμα; Τα Starbucks έκλεισαν 434 καταστήματα σε ένα μόνο τρίμηνο – το 2,3% των καταστημάτων τους στη Βόρεια Αμερική. Μόνο στη Νέα Υόρκη έκλεισαν 42 καταστήματα, το 12% του συνόλου τους στην πόλη. Περίπου 900 εργαζόμενοι έχασαν τις δουλειές τους. Ο Mamdani τους υποστήριξε με λόγια – η αλυσίδα τους απάντησε με απολύσεις.
Οι υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο 34χρονος δημοκρατικός σοσιαλιστής βομβάρδισε τους ψηφοφόρους με ελκυστικές υποσχέσεις:
- Δωρεάν λεωφορεία για όλους
- Καθολική δωρεάν παιδική φροντίδα για παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών
- Πάγωμα ενοικίων στα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα
- Κρατικά σουπερμάρκετ για να κρατηθούν οι τιμές τροφίμων χαμηλά
Και πώς θα χρηματοδοτούνταν όλα αυτά; Με φόρο 2% σε όσους κερδίζουν πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια ετησίως και με αύξηση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή στο 11,5% (από το 7,25%). Ο Mamdani υπολόγιζε ότι αυτά τα μέτρα θα έφερναν επιπλέον 9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στα δημοτικά ταμεία.
Υπήρχε μόνο ένα μικρό πρόβλημα που «ξέχασε» να πει στους ψηφοφόρους: Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης δεν έχει την εξουσία να αυξήσει φόρους.
Το συνταγματικό εμπόδιο που αγνοήθηκε
Σύμφωνα με το Άρθρο XVI του Συντάγματος της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, μόνο η πολιτειακή νομοθετική εξουσία μπορεί να επιβάλλει ή να αυξήσει φόρους. Η πόλη της Νέας Υόρκης δεν μπορεί να δημιουργήσει νέους φόρους ή να αλλάξει τα υφιστάμενα ποσοστά χωρίς έγκριση από τη νομοθετική εξουσία και την κυβερνήτη στο Albany.
Αυτό σημαίνει ότι ο Mamdani χρειάζεται την υπογραφή της κυβερνήτη Kathy Hochul. Και η απάντηση της Hochul ήταν – και παραμένει – ένα κατηγορηματικό ΟΧΙ.
«Δεν πιστεύω στην αύξηση φόρων για χάρη της αύξησης φόρων. Ποτέ δεν το πίστευα, ποτέ δεν θα το κάνω», δήλωσε η Hochul. «Έχουμε ήδη υψηλούς φόρους. Έχουμε αρκετά έσοδα για να κάνουμε ό,τι θέλουμε και ό,τι χρειάζεται να κάνουμε».
Από τη νίκη στην κρίση σε 60 ημέρες
Τον Ιανουάριο του 2026, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την ορκωμοσία του, ο Mamdani κήρυξε δημοσιονομική κρίση. Ανακοίνωσε ότι η πόλη αντιμετωπίζει έλλειμμα 12,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων – «μεγαλύτερο από αυτό της Μεγάλης Ύφεσης του 2008».
Κατηγόρησε τον προκάτοχό του Eric Adams για «δηλητηρίαση» των λογαριασμών του προϋπολογισμού, τον πρώην κυβερνήτη Andrew Cuomo για εξαγωγή πόρων από την πόλη, και όποιον άλλο μπορούσε να σκεφτεί. Όλους εκτός από τον εαυτό του.
Η απάντηση του Adams ήταν καυστική: «Ο δήμαρχος Mamdani υποσχέθηκε μια λίστα με “δωρεάν” δώρα για να αγοράσει ψήφους, χωρίς σχέδιο για να τα πληρώσει. Τώρα που τα μαθηματικά δεν βγαίνουν, αντί να παραδεχτεί ότι παραπλάνησε τους κατοίκους της Νέας Υόρκης, με κατηγορεί εμένα».
Η παγίδα που στήσε ο ίδιος
Η ειρωνεία είναι συντριπτική. Ο Mamdani τώρα απειλεί με περικοπές στον προϋπολογισμό – ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υποσχέθηκε. Δηλώνει ότι οι περικοπές «θα είναι στο τραπέζι ως έσχατη λύση» αν η Hochul δεν εγκρίνει τις αυξήσεις φόρων.
Αλλά εκείνη ανακοίνωσε ήδη τον προϋπολογισμό των 260 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την πολιτεία – χωρίς καμία αύξηση φόρων. Μάλιστα, η Hochul δήλωσε ότι θα χρηματοδοτήσει τα δύο πρώτα χρόνια ενός πιλοτικού προγράμματος παιδικής φροντίδας για 2χρονα – αλλά όχι το πλήρες καθολικό πρόγραμμα που υποσχέθηκε ο Mamdani.
Η Νέα Υόρκη πληρώνει ήδη τους υψηλότερους φόρους
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Νέα Υόρκη έχει ήδη τον υψηλότερο μη-ομοσπονδιακό φορολογικό συντελεστή εισοδήματος στις ΗΠΑ. Το ανώτατο οριακό ποσοστό, που ισχύει για εισοδήματα άνω των 25 εκατομμυρίων δολαρίων, είναι σχεδόν 14,8% – συνδυάζοντας πολιτειακό φόρο 10,9% και δημοτικό φόρο 3,876%.
Η προτεινόμενη αύξηση του Mamdani κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες θα ανέβαζε το συνολικό ποσοστό σε 16,8% – τρεισήμισι ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη πολιτεία. Για σύγκριση, η Καλιφόρνια έχει 13,3%, ενώ οκτώ πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων της Φλόριντα και του Τέξας, δεν έχουν καθόλου φόρο εισοδήματος.
Το 1% των φορολογούμενων της Νέας Υόρκης πληρώνει ήδη το 40% του φόρου εισοδήματος της πόλης. Ο Mamdani ήθελε να τους φορτώσει ακόμα περισσότερο βάρος – και έχασε τον στοίχημα.
Η διαφυγή πλούτου που δεν υπολόγισε
Ενώ ο Mamdani υποτιμά τους κινδύνους διαφυγής επιχειρήσεων και πλούσιων, τα στοιχεία δείχνουν διαφορετική εικόνα. Το μερίδιο των εκατομμυριούχων που επιλέγουν να ζουν στη Νέα Υόρκη έχει μειωθεί από 12,7% του εθνικού συνόλου το 2010 σε 8,7% το 2022.
Παράλληλα, η Καλιφόρνια – που εφάρμοσε παρόμοιο «φόρο εκατομμυριούχων» – έχασε 16,1 δισεκατομμύρια δολάρια σε προσαρμοσμένο ακαθάριστο εισόδημα από το 2016 έως το 2022 λόγω μετανάστευσης υψηλών εισοδημάτων.
Το τέλος του παραμυθιού
Ο Mamdani τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αδιέξοδη κατάσταση δικής του δημιουργίας:
- Δεν μπορεί να αυξήσει φόρους χωρίς την Hochul – η οποία αρνείται
- Δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τις υποσχέσεις του χωρίς αυτά τα έσοδα
- Αντιμετωπίζει έλλειμμα 12,6 δισεκατομμυρίων που απαιτεί περικοπές
- Έχει υποσχεθεί ότι δεν θα εφαρμόσει «λιτότητα»
Το μόνο που του απομένει είναι να συνεχίσει να κατηγορεί άλλους, να απειλεί με περικοπές που δεν μπορεί να κάνει χωρίς να διαψεύσει τις υποσχέσεις του, και να ελπίζει ότι οι ψηφοφόροι θα ξεχάσουν τι τους υποσχέθηκε.
Όσο για τους εργαζόμενους της Starbucks που υποστήριξε; Εκατοντάδες από αυτούς είναι πλέον άνεργοι. Όσο για τους ψηφοφόρους που τον πίστεψαν; Ανακαλύπτουν ότι «δωρεάν» σημαίνει «ανέφικτο» όταν δεν έχεις την αρμοδιότητα να επιβάλεις τους φόρους που υποσχέθηκες.
Η παγίδα Mamdani είναι ένα κλασικό παράδειγμα λαϊκιστικής πολιτικής: Υποσχέσου τα πάντα, αγνόησε τους συνταγματικούς περιορισμούς, και όταν η πραγματικότητα σε προλάβει, κατηγόρησε όλους τους άλλους. Είναι μια στρατηγική που ακούγεται υπέροχα στην προεκλογική εκστρατεία – αλλά καταρρέει μόλις αντιμετωπίσει την πραγματικότητα της διακυβέρνησης.
Και οι πολίτες της Νέας Υόρκης θα πληρώσουν το τίμημα για αυτή την παραπλάνηση – είτε με περικοπές υπηρεσιών, είτε με απώλεια δουλειών, είτε με την αποψίλωση του ονείρου ότι μπορείς να έχεις όλα αυτά «δωρεάν» απλά επειδή το υποσχέθηκε ένας πολιτικός.