Αποδοτική χρονιά και καλή βάση για τις επόμενες οικονομικές χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της τρέχουσας οικονομικής χρήσης του 2026, αποτέλεσε το 2024 για τον εξορυκτικό κλάδο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του ΥΠΕΝ για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες και τη Γεωθερμία, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι μεταλλευτικοί χώροι που παρουσιάζουν δραστηριότητα αυξήθηκαν το 2024 κατά 407% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.
Αυτό οφείλεται κυρίως στην έναρξη ερευνητικής δραστηριότητας εντός μεταλλευτικών παραχωρήσεων, στο πλαίσιο προγράμματος για τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης κοιτασμάτων χρωμίτη και εξέτασης ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών μετάλλων της ομάδας λευκόχρυσου από την αξιοποίηση των αποβλήτων εξόρυξης και εμπλουτισμού.
Η Ελλάδα διατηρείται 1η στην Ε.Ε. και 2η παγκοσμίως στην παραγωγή περλίτη (με ευρεία χρήση στην οικοδομική και κηπευτική δραστηριότητα), και 1η στην Ε.Ε. στην παραγωγή μπεντονίτη (πρόκειται για φυσικό εξαιρετικά απορροφητικό άργιλο με εξαιρετικές ιδιότητες για την υποστήριξη βιομηχανικών και άλλων εφαρμογών) και βωξίτη (πρώτη ύλη παραγωγής αλουμινίου αλουμίνας και γαλλίου, που φιγουράρει στις κορυφαίες θέσεις των κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών). Στο μάρμαρο κατέχει τη 2η θέση στην Ε.Ε.
Μεταλλευτικός ρυθμός
Ο αριθμός των αδειοδοτικών πράξεων που εκδόθηκαν κατά το 2024 και αφορούν τις νέες επενδύσεις στην λατομική έρευνα και εκμετάλλευση οι οποίες δίνουν το μελλοντικό ρυθμό του κλάδου δείχνει πως στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης παραμένει ισχυρό το επενδυτικό ενδιαφέρον στον τομέα του μαρμάρου και αδειοδοτήθηκαν χώροι για την έρευνα και εκμετάλλευση βιομηχανικών ορυκτών.
Εντός των γεωγραφικών ορίων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, εκδόθηκαν αποφάσεις έγκρισης ερευνητικών εργασιών εντοπισμού μαρμάρου, επιπλέον συνάφθηκε απόφαση μίσθωσης λατομείου αδρανών υλικών. Εντός των ορίων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας εκδόθηκαν αποφάσεις για την έρευνα και τον εντοπισμό κοιτασμάτων βιομηχανικών ορυκτών και μαρμάρου.
Εντός της χωρικής αρμοδιότητας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας- Στερεάς Ελλάδας εκδόθηκαν αποφάσεις έρευνας στην κατηγορία μαρμάρου και στην κατηγορία αδρανών υλικών.
Παράλληλα κρίνεται σκόπιμη η παρακολούθηση των εμπορικών ροών ευρωπαϊκών κρίσιμων πρώτων υλών Γαλλίου, Αντιμονίου και Γερμανίου που εντοπίζονται, πλέον των κρίσιμων υλών Βωξίτη, Αλουμίνας, Αλουμινίου και Χαλκού, στα ελληνικά κοιτάσματα. λαμβάνοντας υπόψη το διαρκώς αυξανόμενο παγκόσμιο ενδιαφέρον για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.
Κύκλος εργασιών, Παραγωγή, Εξαγωγές
Το 2024 ο κύκλος εργασιών της ενεργούς εξορυκτικής δραστηριότητας παρουσίασε αύξηση κατά 6,2%. Η παραγωγή βωξίτη αυξήθηκε κατά 9% και διαμορφώθηκε στα 1,06 εκατομμύρια τόνους, η παραγωγή αλουμίνας και αλουμινίου παρέμεινε σταθερή και σημείωθηκε επανέναρξη παραγωγής μεταλλεύματος χρωμίτη. Καταγράφηκε αύξηση 71% στην παραγωγή χουντίτη/υδρομαγνησίτη, αύξηση στην παραγωγή ολιβινίτη (52%), ποζολάνης (26%), περλίτη (18%) και αργιλοπυριτικών υλών για τροφοδοσία της βιομηχανίας τσιμέντου (13%), αύξηση παραγωγής ογκομαρμάρων κατά 40%, αύξηση 30% παραγωγής των αδρανών υλικών υλών ειδικών χρήσεων (τροφοδοσία τσιμεντοβιομηχανίας, ασβεστοποιίας, μονάδες σκυροδέματος) και της άμμου κατά 6%, αύξηση 36% παραγωγής δίπυρης μαγνησίας.
Από την άλλη πλευρά σημειώθηκε μείωση 22% του ρυθμού εξόρυξης μαγνησίτη και κατά 30% στην παραγωγή πυρίμαχων μαζών, μείωση 1% στην εξόρυξη μεικτών θειούχων ορυκτών και στην παραγωγή εμπλουτισμάτων γαληνίτη (12%), σφαλερίτη (13%) και χρυσοφόρου αρσενοπυρίτη (6%), μείωση παραγωγής μπεντονίτη και γύψου. Η παραγωγή ζεολίθου καταγράφει πτώση 57%, μείωση 58% της εξόρυξης φυσικών λίθων, περαιτέρω πτώση κατά 38% των ορυχείων λιγνίτη, συνέπεια της πολιτικής, απολιγνιτοποίησης του ενεργειακού μείγματος της χώρας.
Στις Περιφέρειες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Στερεάς Ελλάδας αναπτύσσεται η πλειοψηφία των μεταλλευτικών και λατομικών χώρων για την εξόρυξη και επεξεργασία ορυκτών πρώτων υλών. H Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης διατηρείται ως το επίκεντρο των λατομείων μαρμάρων καθώς συγκεντρώνει 73% της δραστηριότητας. Λατομεία βιομηχανικών ορυκτών λειτουργούν σε όλη την επικράτεια με εξαίρεση την Περιφέρεια Αττικής. Στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου συγκεντρώνεται 21% της εν λόγω κατηγορίας λατομείων. Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας συγκεντρώνει 75% της ερευνητικής και εξορυκτικής δραστηριότητας μεταλλείων.
Τα λατομεία αδρανών υλικών λειτουργούν στο σύνολο των Περιφερειών της χώρας. Μεγαλύτερος αριθμός των σχετικών μονάδων εξόρυξης και επεξεργασίας εντοπίζεται στις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Πελοποννήσου (~14% της επικράτειας). Οι Περιφέρειες Δυτικής Μακεδονίας, Δυτικής Ελλάδας και Στερεάς Ελλάδας κατέχουν ισοδύναμα το 90% των μεταλλείων ενεργειακών ορυκτών (ορυχεία λιγνίτη).
Το 2024 η συνολική αξία των εξαγωγών μεταλλευμάτων της χώρας ανέρχεται σε 764 εκατ. ευρώ και παρουσιάζεται αυξημένη κατά 12% σε σχέση με το 2023. Στις χώρες όπου προορίζονται τα προϊόντα μεταλλευτικών υλών περιλαμβάνονται το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Κίνα.
Η αξία εξαγωγών επιλεγμένων προϊόντων βιομηχανικών ορυκτών υπολογίζεται σε 55 εκατ. ευρώ. Στους κύριους εισαγωγείς των βιομηχανικών ορυκτών περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ και η Μαλαισία. Η αξία των εξαγωγών μαρμάρων ανήλθε σε 338m€ σημειώνοντας αύξηση 5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ελληνικό μάρμαρο εξάγεται σε 122 χώρες, εκ των οποίων σε 61 χώρες κατευθύνονται ροές κυρίως ογκομαρμάρων, κατεργασμένων και ακατέργαστων πλακών μαρμάρου. Η αξία των εξαγωγών τσιμέντου ανέρχεται σε 211 εκατ. ευρώ και οι κύριοι εισαγωγείς είναι οι ΗΠΑ, ΗΒ, Ισραήλ, Ιταλία και Γαλλία.
Οι δαπάνες για περιβαλλοντική προστασία και αποκατάσταση ανήλθαν σε 88,3 εκατ. ευρώ, ενώ το ύψος των εγγυητικών επιστολών για περιβαλλοντική αποκατάσταση που διατηρεί το κράτος ανέρχεται σε 105,4 εκατ. ευρώ. Ο συνολικός αριθμός του ανθρώπινου δυναμικού στις μονάδες εκμετάλλευσης των μεταλλευτικών και λατομικών χώρων κατά το 2024 ανέρχεται σε 9.198 εργαζόμενους, αυξημένος κατά 5,7% συγκριτικά με το προηγούμενο έτος. Στα μεταλλεία απασχολείται το 58% του συνολικού προσωπικού ενώ εντός λατομείων 42%. Η δραστηριότητα στην επικράτεια υλοποιείται κατά 78% εντός λατομείων (μαρμάρων, σχιστολιθικών πλακών, αδρανών υλικών και βιομηχανικών ορυκτών) και κατά 22% εντός μεταλλείων.