Σε ταχεία αποκατάσταση αρκετών εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων που υπέστησαν ζημιές από πλήγματα το καλοκαίρι φαίνεται πως έχει προχωρήσει το Ιράν, ωστόσο, την ίδια στιγμή, έχει προβεί μόνο σε περιορισμένες επισκευές σε βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που επλήγησαν από επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών στον 12ημερο πόλεμο, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων που έκαναν οι New York Times.
Ο διαφορετικός ρυθμός αποκατάστασης στις κρίσιμες εγκαταστάσεις προσφέρει ενδείξεις για τις στρατιωτικές προτεραιότητες της Τεχεράνης, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκεντρώνουν δυνάμεις κοντά στο Ιράν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής δράσης. Σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, εκτιμάται ότι το Ιράν θα απαντούσε με βαλλιστικούς πυραύλους, στοχεύοντας το Ισραήλ και αμερικανικά στρατιωτικά μέσα και συμμαχικές βάσεις στην περιοχή.
Στο μεταξύ, σε εξέλιξη βρίσκονται από το μεσημέρι της Παρασκευής οι συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο Ομάν, σε μια προσπάθεια αποτροπής νέας σύγκρουσης. Αν και το εύρος των συνομιλιών δεν ήταν άμεσα σαφές, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο.
Η ανάλυση των New York Times, η οποία βασίστηκε σε εξέταση δορυφορικών εικόνων από περίπου δύο δεκάδες τοποθεσίες που επλήγησαν από το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες τον περασμένο Ιούνιο, επιβεβαιώθηκε από ειδικούς που παρακολουθούν στενά τα ιρανικά πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα. Σύμφωνα με την εφημερίδα, εργασίες κατασκευής ή επισκευής εντοπίστηκαν σε περισσότερες από τις μισές από αυτές τις τοποθεσίες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η πλήρης έκταση των επισκευών παραμένει ασαφής, καθώς τα δορυφορικά στιγμιότυπα παρέχουν μόνο εικόνα των υπέργειων εργασιών. Τα δεδομένα που εξέτασαν οι New York Times δείχνουν ότι σε αρκετές πυραυλικές εγκαταστάσεις οι επισκευές ξεκίνησαν σύντομα μετά τα πλήγματα, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η παραγωγή πυραύλων αποτελεί βραχυπρόθεσμη προτεραιότητα για την Τεχεράνη.
«Η απειλή κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων και συμμάχων στην περιοχή με πυραυλικές επιθέσεις είναι μία από τις λίγες επιλογές που διαθέτει το Ιράν για να αποτρέψει επαναλαμβανόμενα πλήγματα στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις», ανέφερε σε ηλεκτρονικό μήνυμα ο Τζον Π. Κέιβς, σύμβουλος στο National Defense University στην Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, οι εικόνες από τις κατεστραμμένες μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν δείχνουν μόνο μερικές επισκευές και ενίσχυση των υποδομών, με τις σχετικές εργασίες να επιταχύνονται μόλις τους τελευταίους μήνες. Δυτικοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεν έχουν εντοπίσει σαφή σημάδια ότι το Ιράν έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στην αποκατάσταση της ικανότητάς του να εμπλουτίζει πυρηνικά καύσιμα ή να κατασκευάζει πυρηνική κεφαλή.
Αναπλήρωση του πυραυλικού οπλοστασίου
Δορυφορικές εικόνες που ανέλυσαν οι Times δείχνουν ότι τους τελευταίους μήνες πραγματοποιήθηκαν εργασίες επισκευής σε τουλάχιστον 12 πυραυλικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων μονάδων παραγωγής. Εκτιμήσεις υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν ότι το Ιράν έχει σε μεγάλο βαθμό ανασυγκροτήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου.
Οι εικόνες που ακολουθούν είναι από την πυραυλική εγκατάσταση στο Αμάντ.
«Η έμφαση που δόθηκε στην αναδόμηση του πυραυλικού προγράμματος έρχεται σε αντίθεση με την κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος», δήλωσε ο Σαμ Λερ, ερευνητικός συνεργάτης στο James Martin Center for Nonproliferation Studies στο Μοντερέι της Καλιφόρνιας.
Ο ίδιος ανέφερε ότι η εγκατάσταση δοκιμών πυραύλων στη Σαχρούντ φαίνεται να αποκαταστάθηκε ιδιαίτερα γρήγορα και εκτιμάται ότι επανήλθε σε λειτουργία μέσα σε λίγους μήνες από τα πλήγματα. Όταν σημειώθηκαν χιονοπτώσεις τον περασμένο μήνα, οι δρόμοι της εγκατάστασης καθαρίστηκαν άμεσα και το χιόνι έλιωσε γρήγορα από τις στέγες, γεγονός που υποδηλώνει ενεργή λειτουργία.
Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, αναφέρει ότι τα πλήγματα «υπονόμευσαν σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν». Παρά ταύτα, ειδικοί σημειώνουν ότι, παρά ορισμένες ορατές εργασίες, οι τρεις βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού — το Ισφαχάν, το Νατάνζ και το Φορντό — φαίνεται να παραμένουν εκτός λειτουργίας.
Από τον Δεκέμβριο, το Ιράν έχει τοποθετήσει στέγες σε δύο από τις εγκαταστάσεις, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εκτίμηση για το αν πραγματοποιούνται εργασίες στο εσωτερικό τους. Πολλές από τις υπέργειες ζημιές που προκλήθηκαν τον Ιούνιο παραμένουν ορατές.
Στο συγκρότημα της Νατάνζ, περίπου 225 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης, το οποίο θεωρείται το κύριο κέντρο εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, οι ζημιές που ήταν εμφανείς στις αρχές Δεκεμβρίου έχουν πλέον καλυφθεί από μια λευκή κατασκευή στην οροφή. Το κατεστραμμένο κτίριο έχει ταυτοποιηθεί ως πιλοτική μονάδα εμπλουτισμού καυσίμων από το Institute for Science and International Security.
Στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, πλήγματα κατέστρεψαν αρκετά υπέργεια κτίρια, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων μετατροπής ουρανίου. Δορυφορική εικόνα του Δεκεμβρίου δείχνει τα κατεστραμμένα κτίρια να έχουν καλυφθεί με στέγη. Σε απόσταση μικρότερη του ενός μιλίου, τοποθετήθηκαν νέα εμπόδια σε είσοδο υπόγειου συγκροτήματος σηράγγων, το οποίο, σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, θα μπορούσε να φιλοξενεί μυστική εγκατάσταση εμπλουτισμού.
Παράλληλα, σε νέα υπόγεια τοποθεσία γνωστή ως Pickaxe Mountain, λιγότερο από δύο μίλια από τη Νατάνζ, οι είσοδοι των σηράγγων έχουν ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες.
Ο Τζόζεφ Ρότζερς, ερευνητής στο Center for Strategic and International Studies, δήλωσε ότι μέχρι πρόσφατα η δραστηριότητα γύρω από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις φαινόταν να επικεντρώνεται κυρίως στην εκτίμηση των ζημιών και στη σταθεροποίηση των υποδομών, όπως η απομάκρυνση ερειπίων και το γέμισμα κρατήρων. Πρόσθεσε ότι η καταστολή που εξαπέλυσε η ιρανική κυβέρνηση κατά υπόπτων για κατασκοπεία μετά τα πλήγματα του Ιουνίου έχει επίσης διαταράξει το πυρηνικό πρόγραμμα.
Προειδοποιήσεις για τη διάθεση ουρανίου
Ο Ρότζερς προειδοποίησε, ωστόσο, ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, του υλικού που βρίσκεται πιο κοντά στη μετατροπή σε καύσιμο για πυρηνικό όπλο. Σύμφωνα με αμερικανικές και ισραηλινές εκτιμήσεις πληροφοριών, το εμπλουτισμένο ουράνιο που βρισκόταν θαμμένο στις τρεις εγκαταστάσεις που επλήγησαν τον Ιούνιο παραμένει στη θέση του, χωρίς να έχει μετακινηθεί.
Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα, το Institute for Science and International Security ανέφερε αύξηση της δραστηριότητας στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν τις τελευταίες ημέρες, κυρίως με εργασίες κάλυψης εισόδων σηράγγων με φρέσκο χώμα. Ο πρόεδρος του ινστιτούτου, Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, δήλωσε ότι η συσσώρευση χωμάτων πιθανότατα γίνεται «ενόψει επίθεσης, κάτι που θα σήμαινε ότι υπάρχει εκεί κάτι πολύτιμο», ενδεχομένως εμπλουτισμένο ουράνιο.
«Δεν είναι σαφές τι ακριβώς κάνει το Ιράν», σημείωσε, προσθέτοντας ωστόσο ότι «αυξάνονται οι υποψίες ότι ανασυγκροτεί ένα πρόγραμμα ικανό να οδηγήσει στην κατασκευή πυρηνικών όπλων», διευκρινίζοντας ότι «δεν θεωρούμε πως πρόκειται για άμεσο ή επικείμενο κίνδυνο».
Ιδιαίτερη εξέλιξη καταγράφεται και στο στρατιωτικό συγκρότημα Παρτσίν, νοτιοανατολικά της Τεχεράνης, όπου το Ιράν έχει πραγματοποιήσει δοκιμές ισχυρών εκρηκτικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πυροκροτητές πυρηνικών κεφαλών. Δορυφορικές εικόνες των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι στην περιοχή έχει κατασκευαστεί πρόσφατα ένας μεγάλος κυλινδρικός θάλαμος μήκους περίπου 45 μέτρων. Η εγκατάσταση δεν επλήγη τον Ιούνιο, αλλά είχε στοχοποιηθεί από το Ισραήλ το 2024 και έχει ενισχυθεί με αμυντικά μέσα, όπως αντιαεροπορικό πυροβολικό, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Institute for Science and International Security.
«Αν και ο σκοπός της νέας εγκατάστασης δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τις εικόνες, η νέα κατασκευή υποδηλώνει τη στρατηγική της σημασία», καταλήγει η έκθεση.