Τι σημαίνει για την αμερικανική οικονομία ο διορισμός στην ηγεσία της Fed ενός «γερακιού», όπως ο Κέβιν Γουόρς που έχει εμμονή με τα δεδομένα του πληθωρισμού;
Εάν ο πληθωρισμός στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξηθεί σημαντικά φέτος ή του χρόνου – ίσως λόγω δασμών και αυξανόμενου εθνικού χρέους – η κατάσταση θα γίνει πολιτικά ευαίσθητη.
Σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία του Νοεμβρίου 2025, ο κύριος δείκτης τιμών προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (PCE), που επικεντρώνεται η Fed για να μετρήσει το κόστος των αγαθών και υπηρεσιών στην αμερικανική οικονομία, διαμορφώθηκε στο +2,8%, σε ετήσια βάση, γεγονός που δείχνει ότι η τάση παραμένει πάνω από τον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό.Με απλά λόγια ,μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η αποστολή έχει επιτευχθεί .
Όσον αφορά τα επιτόκια, ο στόχος της Fed κυμαίνεται στο εύρος 3,50-3,75% και οι ειδικοί εκτιμούν ότι μόνο μία ή δύο μειώσεις είναι πιθανές κατά τη διάρκεια του 2026.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed, μεταξύ 2006 και 2011, ο Γουόρς τάχθηκε σαφώς υπέρ των «γερακιών», που δίνουν προτεραιότητα στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, σε αντίθεση με τα «περιστέρια», που ενδιαφέρονται περισσότερο για την ανάπτυξη και την απασχόληση.
Ο Γουόρς και ο Βόλκερ
Για να κατανοήσει κανείς την έντονα πολιτική λογική πίσω από την επιλογή από τον Τραμπ του Κέβιν Γουόρς- υποψηφιότητα του οποίου πρέπει να επιβεβαιωθεί από τη Γερουσία μέχρι τον Μάιο- πρέπει να ανατρέξει στους πολέμους κατά του πληθωρισμού, την δεκαετία του 1970. Η αμερικανική οικονομία βίωνε τότε τόσο πληθωρισμό όσο και ανεργία, δημιουργώντας ένα δίλημμα εντός της Fed: ποιο από αυτά τα δύο δεινά πρέπει να αντιμετωπιστεί;
Το 1979, ο Πολ Βόλκερ έγινε επικεφαλής της Fed , όταν πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο Τζίμι Κάρτερ. Ο Βόλκερ είχε μια αποστολή: να μειώσει τον πληθωρισμό. Αφού ο Πολ Βόλκερ ανέλαβε τα ηνία της κεντρικής τράπεζας το 1979, τα «γεράκια» επικράτησαν των «περιστεριών». Η Fed αύξησε σημαντικά τα επιτόκια, με κόστος την απότομη αύξηση της ανεργίας στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Η νίκη του Βόλκερ επί του πληθωρισμού, καθώς και οι εκκλήσεις του για μείωση του ελλείμματος, τον έκαναν παρόλα αυτά ήρωα, όχι μόνο μεταξύ των κεντρικών τραπεζιτών, αλλά και στα μάτια ενός μεγάλου τμήματος του κοινού, ιδιαίτερα των συντηρητικών.
Η οικονομική επιτυχία της Αμερικής έκτοτε στηρίζεται εν μέρει στο “πρότυπο Βόλκερ” – μια διαβεβαίωση ότι οι ΗΠΑ είχαν ικανούς οικονομικούς διαχειριστές που θα έκαναν ό,τι χρειαζόταν για να διατηρήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών τους και του υπόλοιπου κόσμου. Ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο διάδοχος του Βόλκερ, κεφαλαιοποίησε αυτή την κληρονομιά και έγινε υποστηρικτής των μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούσαν στο άνοιγμα των αγορών και, ως εκ τούτου, στον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων
Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές
Το τέλος του 20ού αιώνα σηματοδότησε τον θρίαμβο των ανεξάρτητων κεντρικών τραπεζών. Η Fed και η νεοσύστατη Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ποικιλόμορφης συμμαχίας αποφασισμένων υποστηρικτών της σταθερότητας των τιμών: χρηματοπιστωτικές αγορές, πολιτικοί που κυμαίνονταν από τη συντηρητική δεξιά έως την κεντροαριστερά, οικονομολόγοι, ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι… Αν και άτυπες, αυτές οι συμμαχίες ρίζωσαν σε διάφορους κύκλους εξουσίας, διευκολύνοντας την υιοθέτηση νεοφιλελεύθερων πολιτικών.
Το νέο αφεντικό της Fed σήμερα, θα πρέπει να οργανώσει μια αποτελεσματική αντιπληθωριστική πολιτική και να αντέξει την κριτική του προέδρου Τραμπ.
Το παράδοξο της επιλογής του Κέβιν Γουόρς είναι ότι, τον τελευταίο χρόνο, ο Ντόναλντ Τραμπ επιτίθεται αδιάκοπα στη Fed και τον Τζερόμ Πάουελ , τον οποίο κατηγορεί ότι καταπνίγει την οικονομία διατηρώντας υπερβολικά υψηλά επιτόκια.
Αν ο Γουόρς υποκύψει στον Τραμπ, κινδυνεύει να θέσει σε κίνδυνο την αξιοπιστία της Fed. Το αν μπορεί να αντέξει την πολιτική πίεση είναι δύσκολο πάντως να προβλεφθεί. Αλλά κατ’ αρχήν, φέρνει μαζί του έναν πλούτο εμπειρίας και την πνευματική ανεξαρτησία που απαιτείται σε τέτοιες εποχές.
Τρία σενάρια
Τι μπορούμε λοιπόν να περιμένουμε τους επόμενους 12 μήνες, δεδομένου ότι ο νέος Διοικητής της Fed θα είναι επίσημα αντίθετος σε παρατεταμένες περιόδους επεκτατικής νομισματικής πολιτικής (δηλαδή, ποσοτική χαλάρωση) και, ως εκ τούτου, σε υπερβολικά μεγάλες περιόδους εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων, όπως επιδιώκει ο πρόεδρος Τραμπ;
Φαίνεται να υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια. Ένα σενάριο,που αυτή τη στιγμή φαίνεται το πιο πιθανό ,περιλαμβάνει μια αργή αλλά σταθερή προσέγγιση στον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό. Αυτό επιτρέπει το πολύ μία ή δύο μειώσεις επιτοκίων προληπτικού και εκλογικού χαρακτήρα , έτσι ώστε οι αποδόσεις των ομολόγων να μειωθούν στο εύρος 4,2-4,5%.
Ένα δεύτερο σενάριο προβλέπει μία μόνο μείωση επιτοκίων ή και καμία, εφόσον ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο και που ωθεί την Fed σε μια πολιτική αυστηρής εξάρτησης από τα δεδομένα.
Το τρίτο σενάριο, το οποίο δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί, βλέπει την επιθετική στάση του Κέβιν Γουόρς να καταρρέει υπό το βάρος των γεγονότων και του ακόμη μεγαλύτερου βάρους ενός Κογκρέσου που οδεύει στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο.
Ενα αισιόδοξο σενάριο και με μια πιο ήπια Fed , προβλέπει έως και τρεις μειώσεις επιτοκίων, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου θα μπορούσε να πέσει κάτω από το επιτόκιο 4,2%.
Το πολιτικό θερμόμετρο
Επομένως, πρέπει να δοθεί προσοχή στο πολιτικό θερμόμετρο που πρέπει να εξισορροπηθεί με την ημερομηνία των εκλογών και τις απαιτήσεις που σχετίζονται με την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Όλα, σαφώς, περιστρέφονται γύρω από την προσέγγιση της Fed όσον αφορά τις επεκτατικές πολιτικές. Στην πραγματικότητα, όλα περιστρέφονται γύρω από το ζήτημα των τιμών. Ένας φαύλος κύκλος.
«Η ιστορία μας έχει διδάξει ότι ορισμένα «γεράκια», όταν τα βλέπουμε από κοντά, μπορούν ξαφνικά να εμφανιστούν ως περιστέρια», λένε στη Ναυτεμπορική , παράγοντες της αγοράς. «Βρισκόμαστε σε κατάσταση χάους. Ολικού χάους. Στη θεωρία και στην πράξη».