Η απόφαση της διοίκησης της Εθνικής Τράπεζας να προχωρήσει σε έκδοση ομολόγου ΑΤ1 προκάλεσε έντονο προβληματισμό σε μέρος της αγοράς, ακριβώς επειδή η τράπεζα διαθέτει –κατά κοινή παραδοχή– από τους ισχυρότερους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας (CET1) στο εγχώριο σύστημα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η κίνηση ερμηνεύτηκε ως «μήνυμα» ότι η τράπεζα προετοιμάζει κάποιας μορφής κεφαλαιακή αναδιάταξη: είτε για να στηρίξει υψηλότερες διανομές προς τους μετόχους, είτε για να αποκτήσει πρόσθετη ευελιξία ενόψει ενός επιχειρηματικού ανοίγματος που θα απαιτήσει απορρόφηση κεφαλαίου.
Το ΑΤ1 είναι, από τη φύση του, ένα εργαλείο κεφαλαίου που ενισχύει το συνολικό κεφαλαιακό «μαξιλάρι» χωρίς να «αγγίζει» άμεσα τον CET1 με τον ίδιο τρόπο που θα το έκανε μια κίνηση οργανικής κατανάλωσης κεφαλαίου (π.χ. μια εξαγορά). Για αυτό και οι εκδόσεις τέτοιων τίτλων, ιδίως από τράπεζες που εμφανίζουν ήδη ισχυρούς δείκτες, συχνά διαβάζονται από την αγορά ως προετοιμασία για επόμενες κινήσεις: εξισορρόπηση κεφαλαιακής δομής, κάλυψη εποπτικών προσδοκιών για συνολικά κεφάλαια ή/και «θωράκιση» ώστε να μην περιοριστεί η ευχέρεια διανομών όταν υπάρξει απορρόφηση κεφαλαίου αλλού.
Η ανατροπή στο ασφαλιστικό deal
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφορούν στην αγορά και παρουσιάζονται ως διασταυρωμένες, φαίνεται πως η Εθνική Τράπεζα έχει αλλάξει ρότα στο ασφαλιστικό deal που προετοίμαζε. Το σενάριο που μέχρι πρότινος έφερνε στο προσκήνιο την NN –τουλάχιστον ως «προφανή» υποψήφιο στην αγορά– φέρεται να έχει αποδυναμωθεί. Πηγές με γνώση των συζητήσεων περιγράφουν ότι στο κάδρο δεν βρίσκεται πλέον η ολλανδική ασφαλιστική, καθώς οι συνθήκες και οι προτεραιότητες της συμφωνίας έχουν μεταβληθεί.
Η νέα εκδοχή, όπως μεταφέρεται από την αγορά, τοποθετεί στην πρώτη γραμμή την Allianz. Ο γερμανικός ασφαλιστικός όμιλος, ο οποίος επιδιώκει ενίσχυση της παρουσίας του στην Ελλάδα, έχει ήδη δείξει έμπρακτα ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, με κινήσεις που εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική επέκτασης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η προοπτική συνεργασίας με τη μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα σε όρους ισχύος ισολογισμού και πελατειακής βάσης θεωρείται «στοίχημα» με ισχυρή συμβολική και εμπορική διάσταση.
Το ενδιαφέρον της Allianz και το στίγμα των επαφών
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η Allianz επιδίωκε έντονα μια συμφωνία με την Εθνική, ενώ στην αγορά έχει συζητηθεί και το επίπεδο των επαφών, ακόμη και σε ανώτατο διοικητικό επίπεδο. Σε αυτό το φόντο, μεταφέρεται ότι ο CEO του γερμανικού ομίλου είχε βρεθεί στην Αθήνα και είχε συνάντηση εργασίας με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Εθνικής, Παύλο Μυλωνά. Τέτοιου είδους επαφές, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα, λειτουργούν συνήθως ως ένδειξη ότι οι συνομιλίες έχουν περάσει από το στάδιο της διερεύνησης σε μια πιο συγκεκριμένη φάση διαπραγμάτευσης.
Το χρονοδιάγραμμα που ακούγεται στην αγορά είναι σχετικά σύντομο: οι ανακοινώσεις τοποθετούνται –πάντα σύμφωνα με τις ίδιες πηγές– σε ορίζοντα μίας έως δύο εβδομάδων. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για εξέλιξη με ισχυρό αποτύπωμα, όχι μόνο για τον τραπεζικό κλάδο αλλά και για το ευρύτερο πεδίο συνεργασιών μεταξύ χρηματοπιστωτικών και ασφαλιστικών οργανισμών στην Ελλάδα.
Η δομή της συμφωνίας και η «κατανάλωση» κεφαλαίου
Το κρίσιμο σημείο στην υπόθεση δεν είναι μόνο το ποιος θα είναι ο ασφαλιστικός εταίρος, αλλά και η δομή του σχήματος. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν κάνουν λόγο για μετοχική συμμετοχή της Εθνικής Τράπεζας στη νέα δομή, με ποσοστό που φέρεται να κινείται πέριξ του 30%. Ένα τέτοιο σενάριο, εφόσον ισχύει, παραπέμπει σε ένα μοντέλο όπου η τράπεζα δεν περιορίζεται σε μια εμπορική σύμπραξη (bancassurance) ή σε μια απλή συμφωνία διανομής προϊόντων, αλλά αποκτά ουσιαστικό οικονομικό αποτύπωμα στο ασφαλιστικό εγχείρημα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για κεφαλαιακές απαιτήσεις και αποδοτικότητα.
Και εδώ επανέρχεται στο προσκήνιο το ΑΤ1. Αν η Εθνική πράγματι προχωρά σε ένα «γάμο» με μετοχική συμμετοχή, τότε η τράπεζα θα χρειαστεί να απορροφήσει κεφάλαιο. Μια έκδοση ΑΤ1 μπορεί να λειτουργήσει ως κίνηση προετοιμασίας, ώστε να διατηρηθεί άνεση στους εποπτικούς δείκτες και να μην τεθεί σε κίνδυνο η ευελιξία της τράπεζας τόσο στις διανομές όσο και στη συνολική κεφαλαιακή της στρατηγική. Με απλά λόγια, αν η τράπεζα «καίει» κεφάλαιο για μια στρατηγική συμμετοχή, θέλει ταυτόχρονα να διατηρήσει την εικόνα ισχύος που έχει χτίσει στους δείκτες, καθώς αυτή μεταφράζεται σε εμπιστοσύνη, κόστος χρηματοδότησης και δυνατότητες περαιτέρω κινήσεων.
Τι σημαίνει αυτό για την NN
Η αλλαγή κατεύθυνσης, εφόσον επιβεβαιωθεί, γεννά αυτομάτως ένα δεύτερο ερώτημα: τι μένει για την NN στην ελληνική αγορά και πώς αναπροσαρμόζει τη στρατηγική της; Η NN δεν διαθέτει τραπεζικό δίκτυο στην Ελλάδα, όμως έχει σημαντική παρουσία, πελατειακή βάση και εμπειρία από την εγχώρια ασφαλιστική πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι το μοντέλο ανάπτυξης περνά, σε μεγάλο βαθμό, από συνεργασίες με διανομείς –και κυρίως από τραπεζικές συνεργασίες που μπορούν να δώσουν κλίμακα, ταχύτητα και χαμηλότερο κόστος απόκτησης πελάτη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αγορά ήδη «ψιθυρίζει» ότι η NN αναζητά εναλλακτική συνεργασία, με σενάρια που τη θέλουν να βρίσκεται σε συζητήσεις με μη συστημική τράπεζα. Πρόκειται, προς το παρόν, για φημολογία της αγοράς και όχι για εξέλιξη που έχει αποτυπωθεί δημόσια. Ωστόσο, η ίδια η λογική του κλάδου υποδεικνύει ότι, αν ένα μεγάλο τραπεζικό κανάλι κλείνει για μία ασφαλιστική, ανοίγει σχεδόν αμέσως η ανάγκη αναζήτησης άλλου, ώστε να μη χαθεί χρόνος και μερίδιο σε ένα περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού.
Η ουσία για τον κλάδο
Αν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, το «πακέτο» Εθνική–Allianz θα αναδιατάξει ισορροπίες στο bancassurance στην Ελλάδα και θα πιέσει ανταγωνιστές να επανεξετάσουν συμμαχίες, προϊόντα και δίκτυα. Το ενδιαφέρον, όμως, παραμένει διπλό: αφενός στην τελική αρχιτεκτονική της συμφωνίας (ποσοστό, governance, ρήτρες, διάρκεια, αποκλειστικότητες), αφετέρου στον τρόπο που η Εθνική θα ισορροπήσει ανάμεσα σε υψηλές διανομές και σε μια στρατηγική κίνηση που δεσμεύει κεφάλαιο.
Το επόμενο δεκαπενθήμερο, εφόσον πράγματι είναι κοντά οι ανακοινώσεις, θα δείξει αν η έκδοση του ΑΤ1 ήταν απλώς μια «τεχνική» κίνηση κεφαλαιακής δομής ή το πρώτο κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ που αλλάζει το παιχνίδι στην ελληνική αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.