Την ανάγκη άμεσης και συστηματικής αναβάθμισης των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων στα κτίρια αναδεικνύει το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ).
Όπως επισημαίνει η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής, δημιουργεί ένα επικίνδυνο μείγμα για την ασφάλεια ανθρώπων και περιουσιών.
Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις σε μεγάλο μέρος των κατοικιών λειτουργούν πλέον στα όριά τους, ή και πέρα από αυτά με ορατό πλέον τον κίνδυνο ηλεκτρικών πυρκαγιών και ατυχημάτων.
Τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΕΛΙΤΗΕ, στην Ελλάδα σημειώνονται 4.500–5.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές ετησίως, αριθμός που αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Σχεδόν ανά λεπτό καταγράφεται ένα περιστατικό πυρκαγιάς ή τραυματισμού που σχετίζεται με ηλεκτρική αστοχία, ενώ το συνολικό οικονομικό κόστος ανέρχεται στα 6 – 7 δισ. ευρώ ετησίως.
Στην Ελλάδα μέχρι το 2020 υπήρχαν περίπου 6,5 εκατ. ηλεκτρικές παροχές σε κατοικίες, με το 85,7% των κατοικιών (περίπου 5,5 εκατ.) να έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1990 και το 42,1% (πάνω από 2,6 εκατ.) να είναι άνω των 50 ετών, δηλαδή προ του 1970. Όπως σημειώνει το ΕΛΙΤΗΕ, οι εγκαταστάσεις αυτές σχεδιάστηκαν για έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής, πολύ πριν από την ευρεία χρήση κλιματιστικών, αντλιών θερμότητας, φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων και φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Κρίσιμος παράγοντας δημόσιας υγείας
Ο Γεώργιος Σαρρής, Επίτιμο Μέλος του ΕΛΙΤΗΕ, τονίζει ότι η ηλεκτρική ασφάλεια δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα δημόσιας υγείας και οικονομικής ανθεκτικότητας. Όπως επισημαίνει, οι βασικές ελλείψεις στις παλιές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν την απουσία ή την παλαιότητα των Διατάξεων Διαφορικού Ρεύματος (ΔΔΡ), την ανεπαρκή ή προβληματική γείωση, ιδιαίτερα στην Αττική, τις παλιές καλωδιώσεις με γερασμένη μόνωση, καθώς και τη χρήση ξεπερασμένων μέσων προστασίας από υπερένταση και πυρκαγιά. Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί και η έλλειψη επαρκών πριζών, που οδηγεί σε εκτεταμένη χρήση πολύπριζων και αυξημένο κίνδυνο υπερφόρτωσης.
Παράλληλα, ο φορέας υπενθυμίζει ότι οι τακτικοί έλεγχοι και η επανέκδοση της Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) αποτελούν νομοθετημένη υποχρέωση. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει μέγιστο χρόνο επανελέγχου 10 έτη για κατοικίες, 5 έτη για επαγγελματικούς χώρους και 2 έτη για χώρους αυξημένης επικινδυνότητας ή συνάθροισης κοινού, με την ευθύνη να βαραίνει τόσο τον ιδιοκτήτη όσο και τον αδειοδοτημένο ηλεκτρολόγο ελεγκτή.
Ωστόσο, όπως σημειώνει το ΕΛΙΤΗΕ, η κρατική εποπτεία για την τήρηση των υποχρεώσεων αυτών παραμένει ανεπαρκής.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 86% των κατοικιών είναι άνω των 25 ετών και πάνω από το 50% ξεπερνά τα 45 χρόνια, ενώ ο ρυθμός ανανέωσης των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων κινείται μόλις στο 1% ετησίως, όταν η γήρανση των κτηρίων τρέχει με 1,75% τον χρόνο. Οι συνέπειες είναι δραματικές. Περισσότερες από 270.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές τον χρόνο, πάνω από 1.000 θάνατοι από αναφλέξεις ηλεκτρικών συστημάτων, 300 από ηλεκτροπληξία και πάνω από 2 εκατ. τραυματισμοί ετησίως.
Με βάση τα παραπάνω, το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέτρων, από την υποχρεωτική αναβάθμιση των ΔΔΡ και την αντικατάσταση παλαιών καλωδιώσεων, έως την εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού.
Κομβικής σημασίας θεωρείται και η ένταξη των αναβαθμίσεων ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σε προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», καθώς και η δημιουργία ειδικών δράσεων επιδότησης, φορολογικών κινήτρων και κοινωνικών προγραμμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά.