Ο επικεφαλής του Instagram Άνταμ Μόσερι, το πρώτο στέλεχος της Σίλικον Βάλεϊ που καταθέτει στη δίκη εις βάρος της Google και της Meta, απέρριψε την έννοια του εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προτιμώντας να μιλήσει για «προβληματική χρήση».
«Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τον κλινικό εθισμό από την προβληματική χρήση», υποστήριξε απαντώντας σε ερώτηση του δικηγόρου της ενάγουσας, του Μαρκ Λανίερ, κατά την τρίτη ημέρα της εκδίκασης της υπόθεσης.
Η κατάθεσή του, που διήρκεσε μία ολόκληρη ημέρα, δεν οδήγησε σε αποκαλύψεις, αλλά χρησίμευσε ως πρόβα ενόψει της κατάθεσης του αφεντικού του, του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, επικεφαλής της Meta, που είναι προγραμματισμένο να καταθέσει στις 18 Φεβρουαρίου.
Η δίκη για τον εθισμό
Στο πλαίσιο της δίκης αυτής, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει ως τις 20 Μαρτίου, οι 12 ένορκοι δικαστηρίου του Λος Άντζελες θα πρέπει να αποφασίσουν αν οι υπεύθυνοι της Google και της Meta, μέσω των αντίστοιχων θυγατρικών τους YouTube και Instagram, σχεδίασαν συνειδητά τις πλατφόρμες τους ώστε να ενθαρρύνουν την αλόγιστη χρήση από τους νεαρούς χρήστες, σε βάρος της ψυχικής τους υγείας.
Η δίκη επικεντρώνεται στην υπόθεση μιας 20χρονης σήμερα γυναίκας, της Κέιλι Τζ. Μ. από την Καλιφόρνια, η οποία ισχυρίζεται ότι εθίστηκε στο Instagram σε μικρή ηλικία. Η ίδια ανέφερε ότι άρχισε να χρησιμοποιεί εντατικά το YouTube σε ηλικία 6 ετών και στη συνέχεια πέρασε στο Instagram, το TikTok και το Snapchat.
Η απόφαση που θα λάβουν οι 12 ένορκοι στη δίκη αυτή αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν εκατοντάδες άλλες αντίστοιχες προσφυγές στις ΗΠΑ εναντίον των εταιρειών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που κατηγορούνται ότι ευθύνονται για μια επιδημία κατάθλιψης μεταξύ των νέων, για ανορεξία, ακόμη και αυτοκτονίες.
«Εισαγωγικό ναρκωτικό» για τους ανήλικους
Την Τρίτη κατέθεσε στη δίκη η ψυχίατρος Άνα Λέμπκε του πανεπιστημίου Στάνφορντ η οποία εξήγησε ότι ο προμετωπιαίος φλοιός του εγκεφάλου ενεργεί «όπως τα φρένα ενός αυτοκινήτου. Είναι το κομμάτι του εγκεφάλου μας που λέει: ΟΚ, αρκετά, φτάνει τώρα. Όμως η ανάπτυξη του προμετωπιαίου φλοιού ολοκληρώνεται περίπου στα 25 έτη, γεγονός που εξηγεί για ποιο λόγο οι έφηβοι δυσκολεύονται να αυτορυθμιστούν».
Σύμφωνα με την Λέμπκε, η πρόωρη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ένα πραγματικό «εισαγωγικό ναρκωτικό» για τους ανήλικους. Αν και λίγο τοξική, αυτή «η πρώτη έκθεση» αλλάζει τον εγκέφαλο, σημειώνει, τη στιγμή που είναι πιο εύπλαστος προδιαθέτοντας τους νέους σε άλλες εξαρτήσεις, όπως το τσιγάρο, το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά.
Προφίλ και προστασία
«Το Instagram στο οποίο εγγράφηκε η Κέιλι» σε ηλικία 11 ετών «ήταν πολύ διαφορετικό και παρουσίαζε πολύ λιγότερους κινδύνους τότε, γιατί ήταν μια μικρότερη εφαρμογή, επικεντρωμένη στις φωτογραφίες και με πολύ λιγότερες επιλογές», υποστήριξε ο Μόσερι, επικεφαλής της εφαρμογής από το 2018.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο δίλημμα μεταξύ της ευημερίας των χρηστών και των κερδών, από τα οποία εξαρτάται το μεγαλύτερο μέρος της αμοιβής του, εκτίμησε ότι «η προστασία των ανηλίκων έχει επίσης θετική επίδραση στη δραστηριότητα και τα κέρδη». «Κερδίζουμε λιγότερα χρήματα από τους εφήβους», επειδή κάνουν λίγα κλικ στις διαφημίσεις, υποστήριξε ο Μόσερι.
Από την άλλη, ο δικηγόρος της Κέιλι προσπάθησε, χωρίς αποτέλεσμα, να τον κάνει να παραδεχθεί ότι ίσως υπήρχε πρόθεση να προσελκύσουν τους νέους όσο το δυνατόν νωρίτερα. «Προσπαθώ πάντα να σκέφτομαι μακροπρόθεσμα», τόνισε, διαβεβαιώνοντας ότι φροντίζει «να μεγιστοποιεί τα οφέλη και να ελαχιστοποιεί τα μειονεκτήματα».
Όπως παραδέχτηκε, η αμοιβή του συνδέεται περισσότερο με τα έσοδα της πλατφόρμας παρά με τον ετήσιο μισθό του των 900.000 ευρώ, καθώς τα κέρδη του από τις μετοχές μπορεί να φτάσουν τα 10 έως 20 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
Παράλληλα ο Μόσερι υπερασπίστηκε την απόφαση του Ζάκερμπεργκ, το 2020, να επιτρέψει τα φίλτρα αισθητικής χειρουργικής στο Instagram, παρά την έντονη αντίθεση άλλων στελεχών που είχαν προειδοποιήσει για τις καταστροφικές επιπτώσεις τους στις νεαρές κοπέλες.
Στο επίκεντρο της δίκης αυτής δεν βρίσκεται ο κίνδυνος που ενέχουν τα βίντεο τα οποία φιλοξενούν οι πλατφόρμες, καθώς σύμφωνα με το αμερικανικό δίκαιο αυτές φέρουν περιορισμένη ευθύνη για το περιεχόμενό τους. Αντικείμενο αυτής της δίκης είναι οι αλγόριθμοι και οι λειτουργίες εξατομίκευσης, που πιστεύεται ότι ενθαρρύνουν την αλόγιστη χρήση.
Ο διευθύνων σύμβουλος του YouTube Νιλ Μόχαν θα καταθέσει στις 19 Φεβρουαρίου.
Το TikTok και το Snapchat προτίμησαν να καταλήξουν σε εξωδικαστική συμφωνία.