Η Αμερική του προέδρου Τραμπ έχει χάσει την εμπιστοσύνη σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, όμως η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επιμένει να μένει στο πλευρό των ΗΠΑ.
Η Μελόνι κάνει ό,τι μπορεί για να κρατήσει ζωντανή την ταραγμένη διατλαντική σχέση. Έχει αντισταθεί σε ευρωπαϊκές προτάσεις για αντίποινα στις εμπορικές απειλές του Τραμπ και έχει ζητήσει ΗΠΑ και Ευρώπη να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους. Αυτό το Σαββατοκύριακο, έσπασε τη γραμμή των περισσότερων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, δεσμευόμενη να συμμετάσχει στο Board of Peace του Τραμπ — έστω μόνο ως παρατηρητής.
Ξέρει ότι πάει κόντρα στο κυρίαρχο κλίμα στην Ευρώπη. Οι απειλές του Τραμπ τον Ιανουάριο να καταλάβει το δανικό έδαφος της Γροιλανδίας «σφράγισαν» μια χρονιά κατά την οποία ο Λευκός Οίκος κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες ότι προδίδουν τον δυτικό πολιτισμό, τις πίεσε να εντάξουν ακροδεξιά κόμματα στην κυβέρνηση, χτύπησε τις οικονομίες τους με δασμούς και πίεσε την Ουκρανία να αποδεχθεί ένα φιλορωσικό σχέδιο ειρήνης.
Η Ιταλίδα ηγέτις υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν έχει επιλογή παρά να επιμείνει στη συμμαχία με τις ΗΠΑ. Ποια είναι η εναλλακτική; ρώτησε δημοσιογράφους τον Ιανουάριο, με μια στιγμιαία ενόχληση. «Να φύγουμε από το ΝΑΤΟ; Να κλείσουμε τις αμερικανικές βάσεις; Να διακόψουμε το εμπόριο; Να κάνουμε έφοδο στα McDonald’s;»
Ιταλοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι δεν είναι εύκολο να προσπαθείς να είσαι «γέφυρα» πάνω από έναν Ατλαντικό που πλαταίνει — και ότι μέχρι στιγμής δεν έχει αποδώσει πολλά.
Οι ιταλικές επιχειρήσεις πληρώνουν το κόστος από τους δασμούς του Τραμπ στην Ευρώπη. Στα τέλη της περασμένης χρονιάς, η Ρώμη αναγκάστηκε να πιέσει εσπευσμένα τον Λευκό Οίκο να μην επιβάλει δασμούς 107% στα ιταλικά ζυμαρικά — ένα εθνικό σύμβολο — κίνηση που θα είχε ταπεινώσει τη Μελόνι μετά τις προσπάθειες προσέγγισης.
Ο Τραμπ προκάλεσε οργή στην Ιταλία και την Ευρώπη τον περασμένο μήνα όταν υποτίμησε τη στρατιωτική συνεισφορά των συμμάχων του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, όπου σκοτώθηκαν 53 Ιταλοί στρατιώτες και τραυματίστηκαν εκατοντάδες. Η Μελόνι είπε ότι έμεινε άναυδη με τα λόγια του, προσθέτοντας: «Η φιλία απαιτεί σεβασμό».
«Βρισκόμαστε σε μια λεπτή φάση στις σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ», είπε η Μελόνι το Σάββατο.
«Παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι ως προς τη δημόσια αντίληψη», δήλωσε ο Λορέντσο Πρεγκλιάσκο, ιδρυτής της YouTrend, εταιρείας δημοσκοπήσεων και πολιτικής επικοινωνίας στο Τορίνο. «Οι Ιταλοί βλέπουν τον Τραμπ ως απειλή. Αν τον δουν να κάνει ζημιά στην ιταλική οικονομία ή στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και σταθερότητα, μπορεί να κατηγορήσουν τη Μελόνι».
Πίσω από την προσήλωση της Μελόνι στη συμμαχία υπάρχει ο υπολογισμός ότι η Ιταλία δεν αντέχει το κόστος ενός “διαζυγίου”. Η οικονομία της, που μετά βίας αναπτύσσεται, χρειάζεται την αμερικανική αγορά εξαγωγών και είναι ευάλωτη στους εμπορικούς πολέμους. Τα πιεσμένα δημόσια ταμεία μπορούν να αντέξουν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες εντός ΝΑΤΟ, αλλά θα δυσκολεύονταν πολύ αν η Ευρώπη έπρεπε να αντικαταστήσει τις αμερικανικές στρατιωτικές εγγυήσεις.
Ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούν ότι την ωθεί και η ιδεολογική της συγγένεια με τον Τραμπ. Η 49χρονη Ιταλίδα ηγείται του δεξιού κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας, του οποίου οι σκληρές θέσεις για τη μετανάστευση, τον νόμο και την τάξη και τον κίνδυνο των «woke» ιδεών, σε αρκετά σημεία επικαλύπτονται με το MAGA.
Ένας Λευκός Οίκος που έχει επανειλημμένα υποτιμήσει την Ευρώπη και τους ηγέτες της, αντιμετωπίζει τη Μελόνι ως εξαίρεση και ως ιδεολογικά συγγενή. Είναι «μία από τους πραγματικούς ηγέτες του κόσμου», δηλώνει ο Τραμπ στο εξώφυλλο του βιβλίου της «Το όραμα της Τζόρτζια», βασισμένου σε συνεντεύξεις που έδωσε σε Ιταλό δημοσιογράφο. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έγραψε τον πρόλογο της αγγλικής έκδοσης, που αναμένεται τον Απρίλιο — μια χάρη που δύσκολα φαντάζεται κανείς να έκανε στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Όμως η ιδεολογική συγγένεια έχει όρια. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Τραμπ είναι βαθιά αντιδημοφιλής στην Ιταλία, όπως και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, και αποτελεί διχαστική φιγούρα ακόμη και για τους δεξιούς ψηφοφόρους της Μελόνι. Η ίδια προσέχει να λέει ότι δεν συμφωνεί πάντα με τον Τραμπ και ότι, όταν διαφωνεί, του το λέει κατά πρόσωπο.
Πολλοί παρατηρητές στη Ρώμη πιστεύουν ότι η Μελόνι έχει χάσει κάθε αυταπάτη για επιστροφή σε μια ομαλή σχέση με τις ΗΠΑ και ότι η εμπλοκή της με τον Τραμπ έχει γίνει περισσότερο πραγματιστική παρά ιδεολογική.
«Η εντύπωσή μου είναι ότι η Μελόνι προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτό ένα κανάλι, αλλά έχει εγκαταλείψει την ιδέα να χτίσει έναν άξονα με τον Τραμπ. Έχει καταλάβει ότι είναι πλήρως αναξιόπιστος», είπε ο Κάρλο Καλέντα, κεντρώος γερουσιαστής της Ιταλίας. Παρ’ όλα αυτά, όταν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είπε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου την περασμένη Παρασκευή ότι η Ευρώπη δεν συμφωνεί με τον πολιτισμικό πόλεμο του MAGA και ότι η ατλαντική συμμαχία πρέπει να βασίζεται σε «ψυχρά συμφέροντα» και όχι σε αξίες που πλέον δεν μοιράζονται, η Μελόνι τον επέπληξε.
Μια χιονισμένη πόλη στο Νουούκ της Γροιλανδίας, φωλιασμένη ανάμεσα σε βουνά κάτω από έναν χλωμό ουρανό.
Νουούκ, Γροιλανδία. Ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φοβούνται ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα αναβιώσει στο μέλλον τις απειλές του για τη Γροιλανδία. Oscar Scott Carl για τη WSJ
«Αυτά είναι πολιτικοί υπολογισμοί», είπε σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ταξιδιού της στην Αφρική το Σάββατο, υπονοώντας ότι η διπλωματία είναι ξεχωριστό πεδίο. «Πρέπει, αντίθετα, να εργαστούμε για μεγαλύτερη ενσωμάτωση ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Στην Ευρώπη — αλλά και στον Λευκό Οίκο — υπάρχει μικρή όρεξη για κάτι τέτοιο, ειδικά μετά τη σύγκρουση για τη Γροιλανδία, η οποία δοκίμασε μέχρι τα άκρα την προσπάθεια προσέγγισης της Μελόνι.
Η Μελόνι βρισκόταν σε περιοδεία στην Ανατολική Ασία όταν η Δανία, η Γαλλία και άλλοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ανέπτυξαν στρατεύματα στη Γροιλανδία, επισήμως για άσκηση του ΝΑΤΟ αλλά και για να αυξήσουν το κόστος για τις ΗΠΑ σε περίπτωση που ο Τραμπ χρησιμοποιούσε βία για να πάρει το νησί του Βόρειου Ατλαντικού. Ο Τραμπ απείλησε με δασμούς τις ευρωπαϊκές χώρες που συμμετείχαν.
Η Μελόνι τηλεφώνησε στον Τραμπ από τη Σεούλ και του είπε ότι πρόκειται για παρεξήγηση.
«Νομίζω ότι το μήνυμα που έφτασε από την Ευρώπη δεν ήταν ξεκάθαρο», είπε τότε σε δημοσιογράφους, περιγράφοντας το τηλεφώνημα. «Ο κίνδυνος είναι ότι οι πρωτοβουλίες ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών μπορεί να ερμηνευτούν ως αντιαμερικανικές. Όμως αυτή δεν ήταν η πρόθεση», είπε. Οι ΗΠΑ είχαν δίκιο να ανησυχούν για ρωσική και κινεζική παρέμβαση στην Αρκτική, πρόσθεσε, και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι απλώς ήθελαν να βοηθήσουν.
Ηγέτες στη Βόρεια Ευρώπη πιστεύουν ότι ο Τραμπ έκανε πίσω στο θέμα της Γροιλανδίας λόγω της σκληρής στάσης τους απέναντι στις απειλές του, σε συνδυασμό με τις ρευστοποιήσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Κάποιοι από αυτούς φοβούνται ότι ο Τραμπ θα επαναφέρει τις απειλές του για τη Γροιλανδία στο μέλλον.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μιλά με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, πλαισιωμένος από Ευρωπαίους ηγέτες.
Η Μελόνι, ο πρόεδρος Τραμπ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και άλλοι ηγέτες στον Λευκό Οίκο πέρυσι. Ukrainian Presidential Press Service/Reuters
Η Μελόνι, ωστόσο, πιστεύει ότι οι δικές της προσπάθειες αποκλιμάκωσης της έντασης ήταν καθοριστικές.
Αυτή την εβδομάδα αντιμετωπίζει ακόμη μία λεπτή ισορροπία. Την Πέμπτη, ο Τραμπ αναμένεται να φιλοξενήσει την πρώτη συνεδρίαση του Board of Peace, ενός οργανισμού με πρόσκληση, υπό την προσωπική του ηγεσία, που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του σχεδίου του για ειρήνη στη Γάζα, αλλά για το οποίο έχει πει ότι μπορεί να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ.
Λίγες δημοκρατικές χώρες έχουν μέχρι στιγμής δηλώσει συμμετοχή. Η Μελόνι αρνήθηκε ευγενικά να γίνει πλήρες μέλος, επικαλούμενη νομικά κωλύματα με βάση το ιταλικό Σύνταγμα. Όμως το Σάββατο είπε ότι οι ΗΠΑ κάλεσαν την Ιταλία να συμμετάσχει ως παρατηρητής — μια ιδέα που η ίδια υποστήριξε.
Δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν θα πάει η ίδια στη συνάντηση στο Donald J. Trump Institute of Peace στην Ουάσιγκτον ή αν θα στείλει κάποιον πιο χαμηλόβαθμο. Είπε ότι περιμένει να δει ποιοι άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες ενδέχεται να παραστούν.