Η Ουάσιγκτον φέρεται να βρίσκεται όλο και κοντά σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική αναμέτρηση με την Τεχεράνη σε σχέση με όσα αντιλαμβάνεται η αμερικανική κοινή γνώμη, σύμφωνα με πηγές που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Εάν οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη δεν φέρουν, τελικά, κάποιο αποτέλεσμα, η έναρξη των επιχειρήσεων θα μπορούσε να είναι άμεση, με σοβαρές επιπτώσεις για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και για την υπόλοιπη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Σε αυτό συντείνουν και οι κινήσεις στο στρατιωτικό πεδίο, καθώς το τελευταίο 24ωρο, τουλάχιστον 50 μαχητικά – F-35, F-22 από τη βάση της Βιρτζίνια και F-16 – κατευθύνθηκαν στην περιοχή. Ακόμη, σύμφωνα με πηγές, ο αμερικανικός στόλος περιλαμβάνει πλέον δύο αεροπλανοφόρα (Abraham Lincoln και Gerald Ford), δώδεκα πολεμικά πλοία, εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και πολλαπλά συστήματα αεράμυνας, ενώ μέρος του εξοπλισμού βρίσκεται ακόμη καθ’ οδόν.
Περισσότερες από 150 στρατιωτικές πτήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών έχουν μεταφέρει οπλικά συστήματα και πυρομαχικά στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, το πρακτορείο Anadolu ανέφερε πως το αεροσκάφος στρατηγικής αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών, RC-135 Rivet Joint, έχει μεταφερθεί στην Κρήτη, στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Θα το σκεφτόμουν διπλά και τριπλά να ταξιδέψω στην περιοχή με αεροπλάνο τις προσεχείς ημέρες» είπε πρώην επικεφαλής πληροφοριών του ισραηλινού στρατού, σχολιάζοντας την έντονη κινητικότητα που μοιάζει με… κανονική πολεμική προετοιμασία.
Σε αντίθεση με την περιορισμένη επιχείρηση ακριβείας που πραγματοποιήθηκε στη Βενεζουέλα τον περασμένο μήνα, μια στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν εκτιμάται ότι θα λάβει τη μορφή πολυήμερης ή και πολυεβδομαδιαίας εκστρατείας, προσομοιάζοντας περισσότερο σε πλήρη πόλεμο. Πηγές σημειώνουν στο Axios ότι ενδέχεται να πρόκειται για κοινή επιχείρηση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, ευρύτερης κλίμακας και με σαφώς υπαρξιακό χαρακτήρα για το ιρανικό καθεστώς, σε σύγκριση με τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου, στον οποίο οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν τελικά για την καταστροφή υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Η απουσία ευρείας δημόσιας συζήτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες — καθώς το ενδιαφέρον του Κογκρέσου και της κοινής γνώμης είναι στραμμένο αλλού — δημιουργεί ένα ιδιότυπο κενό ενημέρωσης για μια ενδεχόμενη στρατιωτική παρέμβαση που θα μπορούσε να αποδειχθεί η σημαντικότερη αμερικανική επέμβαση στη Μέση Ανατολή εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία.
Η διπλωματία και η στρατιωτική πίεση
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ φέρεται να έφτασε κοντά να πατήσει το κουμπί για ένα πλήγμα κατά του Ιράν, με αφορμή τη δολοφονία χιλιάδων διαδηλωτών από το καθεστώς. Όταν όμως το «παράθυρο ευκαιρίας» έκλεισε, η κυβέρνηση υιοθέτησε στρατηγική δύο αξόνων: επανέναρξη πυρηνικών διαπραγματεύσεων και ταυτόχρονη μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή.
Η καθυστέρηση στην ανάληψη δράσης, σε συνδυασμό με την εντυπωσιακή συγκέντρωση στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή, έχει ανεβάσει τον πήχη των προσδοκιών για το εύρος μιας ενδεχόμενης επιχείρησης, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία. Και, σύμφωνα με αξιωματούχους, η προοπτική συμφωνίας δεν εμφανίζεται ισχυρή με βάση τα τελευταία δεδομένα από το πεδίο των διαπραγματεύσεων.
Την Τρίτη, οι σύμβουλοι του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, συναντήθηκαν επί τρεις ώρες στη Γενεύη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Αν και οι δύο πλευρές έκαναν λόγο για «πρόοδο», οι διαφορές, όμως, παραμένουν σημαντικές και Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν εμφανίζονται αισιόδοξοι για γεφύρωσή τους.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι συνομιλίες «πήγαν καλά σε ορισμένα σημεία», προσθέτοντας ωστόσο πως «σε άλλα ήταν σαφές ότι ο πρόεδρος έχει θέσει ορισμένες κόκκινες γραμμές, τις οποίες οι Ιρανοί δεν είναι ακόμη διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν και να επεξεργαστούν». Κατέστησε επίσης σαφές ότι, παρά την επιθυμία του προέδρου για συμφωνία, η διπλωματία θα μπορούσε να έχει «φτάσει στο φυσικό της τέλος».
«Θα τους αποτρέψουμε να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο»
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ προειδοποίησε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποτρέψουν το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων «με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ «πιστεύει ακράδαντα ότι δεν μπορούμε να έχουμε ένα Ιράν με πυρηνικά όπλα», δήλωσε ο Ράιτ σε δημοσιογράφους στο Παρίσι, στο περιθώριο των συναντήσεων της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας.
«Έχουν ξεκαθαρίσει τι θα κάνουν με τα πυρηνικά όπλα. Είναι εντελώς απαράδεκτο», δήλωσε ο Ράιτ. «Έτσι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα σταματήσουμε, θα αποτρέψουμε την πορεία του Ιράν προς τα πυρηνικά όπλα», πρόσθεσε.
Ένταση της ρητορικής και απειλές για αντίποινα
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η παρατεταμένη ένταση με το Ιράν έχει οδηγήσει σε σχετική «ανοσία» την αμερικανική κοινή γνώμη. Ωστόσο, όπως τονίζουν πηγές, μια σύγκρουση θα μπορούσε να ξεσπάσει νωρίτερα και να είναι πολύ ευρύτερη απ’ όσο πολλοί αντιλαμβάνονται.
Η ένταση της ρητορικής και η κλιμάκωση της στρατιωτικής παρουσίας καθιστούν πολιτικά δύσκολη μια υπαναχώρηση χωρίς σημαντικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη στο πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμβουλοι του προέδρου φέρονται να μην θεωρούν τη μαζική ανάπτυξη δυνάμεων ως διαπραγματευτική μπλόφα. Από την πλευρά της, όμως, και η Τεχεράνη κρατάει ψηλά τους τόνους, με τον Αλί Χαμενεϊ να τονίζει πως η χώρα του είναι έτοιμη να αποκρούσει κάθε πλήγμα και, ταυτόχρονα, να αντεπιτεθεί τόσο σε αμερικανικές όσο και σε συμμαχικές οντότητες και μονάδες.
Το χρονοδιάγραμμα και τα σενάρια
Η ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία φέρεται να προωθεί ένα πιο «μαξιμαλιστικό» σενάριο που θα περιλαμβάνει όχι μόνο πλήγματα κατά των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων, αλλά και αλλαγή καθεστώτος, προετοιμάζεται για ενδεχόμενο πολέμου εντός ημερών, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ίσως απαιτηθεί περισσότερος χρόνος. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ότι τα πλήγματα ενδέχεται να απέχουν ακόμη εβδομάδες, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι το χρονοδιάγραμμα θα μπορούσε να είναι συντομότερο.
«Ο πρόεδρος αρχίζει να εξαντλείται από την κατάσταση. Υπάρχουν πρόσωπα στο περιβάλλον του που τον προειδοποιούν να μην οδηγηθεί σε πόλεμο με το Ιράν, αλλά εκτιμώ ότι υπάρχει 90% πιθανότητα να δούμε στρατιωτική δράση τις επόμενες εβδομάδες», ανέφερε σύμβουλος του προέδρου.
Μετά τις συνομιλίες της Τρίτης, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Τεχεράνη πρέπει να καταθέσει εντός δύο εβδομάδων λεπτομερή πρόταση. Υπενθυμίζεται ότι στις 19 Ιουνίου του περασμένου έτους, ο Λευκός Οίκος είχε θέσει αντίστοιχο χρονικό περιθώριο δύο εβδομάδων στον πρόεδρο για να επιλέξει μεταξύ συνέχισης των διαπραγματεύσεων ή στρατιωτικών πληγμάτων. Τρεις ημέρες αργότερα, είχε διατάξει την επιχείρηση «Midnight Hammer».