Μια εικόνα με έντονες εσωτερικές αντιθέσεις αναδεικνύει η τελευταία έκθεση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων φιλοξενίας και εστίασης κατά το 2025. Ενώ ο κλάδος των καταλυμάτων συνεχίζει την ανοδική του πορεία καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό, ο κλάδος της εστίασης υφίσταται αισθητό χτύπημα, με τον κύκλο εργασιών του να υποχωρεί κατά 3,4% σε ετήσια βάση — η μεγαλύτερη πτώση από την πανδημία. Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται ένα σύνθετο αφήγημα: ανισότητες μεταξύ προορισμών, πίεση στα υπερτουριστικά νησιά και μια δομική απόκλιση που θέτει εκ νέου το ερώτημα για τη βιωσιμότητα του ελληνικού τουριστικού μοντέλου.
Ρεκόρ για τα καταλύματα, οπισθοδρόμηση για την εστίαση
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ στις 19 Φεβρουαρίου 2026, ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων καταλυμάτων (κλάδος 55, NACE Αναθ.2) διαμορφώθηκε το 2025 στα 11,77 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 11,39 δισ. ευρώ το 2024. Η αύξηση της τάξης του 3,3% αντιστοιχεί σε απόλυτο όρο σε 377,8 εκατ. ευρώ επιπλέον εσόδων. Πρόκειται για το υψηλότερο νούμερο που έχει καταγραφεί από τότε που η ΕΛΣΤΑΤ παρακολουθεί συστηματικά τον κλάδο, ξεπερνώντας ακόμα και τα επίπεδα του 2023. Για να γίνει κατανοητή η πορεία ανάκαμψης, αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι το 2020, στη διάρκεια της πανδημίας, τα έσοδα των καταλυμάτων είχαν καταρρεύσει στα 2,42 δισ. ευρώ — σχεδόν στο ένα πέμπτο του σημερινού επιπέδου.
Η αντίθετη κατεύθυνση για την εστίαση είναι εξίσου χαρακτηριστική. Ο κύκλος εργασιών του κλάδου (κλάδος 56, NACE Αναθ.2) υποχώρησε από 11,12 δισ. ευρώ το 2024 στα 10,73 δισ. ευρώ το 2025, με απώλεια 382,5 εκατ. ευρώ. Η πτώση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική δεδομένου ότι ακυρώνει μέρος των κερδών που είχε πετύχει ο κλάδος το 2023 και 2024, δύο χρόνια σχεδόν αδιάλειπτης ανάκαμψης. Στο ιστορικό πλαίσιο, τα 10,73 δισ. ευρώ παραμένουν υψηλά συγκριτικά με το 2019 (6,19 δισ. ευρώ) και το 2021 (6,12 δισ. ευρώ), ωστόσο η ξαφνική αντιστροφή τάσης αποτελεί σήμα που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.
Η κατανομή ανά περιφέρεια: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Η γεωγραφική ανάλυση της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνει μια Ελλάδα δύο ταχυτήτων εντός του ίδιου κλάδου. Στον τομέα των καταλυμάτων, η Αττική εξακολουθεί να συγκεντρώνει το 24,8% του συνολικού κύκλου εργασιών (2,92 δισ. ευρώ), καταγράφοντας ωστόσο μέτρια αύξηση 1,6%. Ο Ηράκλειο ακολουθεί με 1,05 δισ. ευρώ (+6,6%), η Ρόδος με 1,43 δισ. ευρώ (+6,4%), τα Χανιά με 573,9 εκατ. ευρώ (+5,5%) και η Κέρκυρα με 614,4 εκατ. ευρώ (+6,6%). Αυτές οι πέντε περιφερειακές ενότητες αθροιστικά αντιπροσωπεύουν πάνω από το 55% του συνολικού κύκλου εργασιών καταλυμάτων — γεγονός που υπογραμμίζει τη γεωγραφική συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας.
Αντίθετα, στον τομέα της εστίασης η Αττική κυριαρχεί ακόμα εντονότερα, με μερίδιο 40,1% (4,30 δισ. ευρώ), σημειώνοντας μείωση 3,6% ή περίπου 162 εκατ. ευρώ σε απόλυτο μέγεθος. Η Θεσσαλονίκη ακολουθεί με 852 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας ωστόσο πτώση 6,2% — τη μεγαλύτερη μεταξύ των αστικών κέντρων. Ο Ηράκλειο και η Κέρκυρα αποτελούν σπάνιες εξαιρέσεις, με αυξήσεις 1,1% και 3,7% αντίστοιχα.
Θήρα: Το σήμα κινδύνου για τα premium νησιά
Η περίπτωση της Θήρας αξίζει ιδιαίτερης μνείας και είναι αυτή που καταγράφει τη μεγαλύτερη ανησυχία. Το νησί, που αποτελεί ίσως το πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό τουριστικό brand παγκοσμίως, κατέγραψε πτώση 17,2% στα καταλύματα και 15,5% στην εστίαση. Σε απόλυτα νούμερα, τα καταλύματα υποχώρησαν από 492,4 εκατ. ευρώ σε 407,5 εκατ. ευρώ — μια απώλεια 84,9 εκατ. ευρώ μέσα σε ένα μόνο έτος. Η εστίαση από 212,4 εκατ. κατέπεσε στα 179,5 εκατ. ευρώ, χάνοντας 32,9 εκατ. ευρώ.
Το τέταρτο τρίμηνο επιβεβαιώνει ότι η τάση δεν αποτελεί απλώς εποχικό φαινόμενο: τα καταλύματα της Θήρας σημείωσαν μείωση 17,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Η Μύκονος, ένας ακόμη premium προορισμός, εμφανίζει ηπιότερη αλλά παρούσα πτώση: -0,5% στα καταλύματα και -4,4% στην εστίαση. Στο τέταρτο τρίμηνο, η εστίαση της Μυκόνου κατέγραψε πτώση 15,7%, επιβεβαιώνοντας τη μη εποχικότητα του φαινομένου.
Οι αιτίες είναι πολλαπλές και δεν μπορούν να αποδοθούν σε έναν μόνο παράγοντα. Το υψηλό κόστος διαμονής και διατροφής που έχει συσσωρευτεί τα τελευταία χρόνια, η κόπωση από τον υπερτουρισμό που οδηγεί μέρος της ζήτησης σε λιγότερο γνωστούς προορισμούς, αλλά και ενδεχομένως η έλευση ανταγωνιστικών luxury προορισμών στη Μεσόγειο αποτελούν πιθανές εξηγήσεις που χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης.
Θεσσαλονίκη: Ο μεγάλος κερδισμένος μεταξύ των αστικών κέντρων
Σε σαφή αντίθεση με την εικόνα των υπερτουριστικών νησιών, η Θεσσαλονίκη αναδεικνύεται ως ο μεγάλος νικητής του 2025 στον τομέα των καταλυμάτων μεταξύ των αστικών κέντρων. Ο κύκλος εργασιών των καταλυμάτων αυξήθηκε κατά 6,8%, φτάνοντας τα 663,4 εκατ. ευρώ, από 620,9 εκατ. ευρώ το 2024. Η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει τη δυναμική που έχει αποκτήσει ο αστικός τουρισμός στη συμπρωτεύουσα, με διαρκώς αυξανόμενη διεθνή αναγνωρισιμότητα, ανάπτυξη ξενοδοχειακής υποδομής και αύξηση των αεροπορικών συνδέσεων.
Ωστόσο, το εν λόγω επίτευγμα αμαυρώνεται από την ταυτόχρονη πτώση 6,2% στην εστίαση, που οδήγησε τον κύκλο εργασιών από 907,9 εκατ. ευρώ σε 852 εκατ. ευρώ. Η μείωση αυτή, η μεγαλύτερη που καταγράφεται μεταξύ των αστικών κέντρων, εγείρει ερωτηματικά για το βαθμό στον οποίο η αύξηση των τουριστών μετατρέπεται σε πραγματικά έσοδα για τις τοπικές επιχειρήσεις εστίασης.
Κρήτη: Η σταθερή ατμομηχανή του ελληνικού τουρισμού
Η Κρήτη συνεχίζει να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ελληνικού τουρισμού. Συνολικά, οι τέσσερις περιφερειακές ενότητες του νησιού κατέγραψαν κύκλο εργασιών καταλυμάτων 2,41 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένο από 2,28 δισ. ευρώ το 2024 — αύξηση που υπερβαίνει τα 130 εκατ. ευρώ. Ηγείται ο Ηράκλειο με 1,05 δισ. ευρώ (+6,6%), ακολουθούν τα Χανιά με 574 εκατ. ευρώ (+5,5%), το Ρέθυμνο με 391 εκατ. ευρώ (+4,4%) και το Λασίθι με 394 εκατ. ευρώ (+4,2%). Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμα και το Δ’ τρίμηνο — η χαμηλή περίοδος — σημείωσε θετικούς ρυθμούς και στις τέσσερις περιφερειακές ενότητες.
Στην εστίαση, η εικόνα είναι διαφοροποιημένη: ο Ηράκλειο κατάφερε αύξηση 1,1% (302,1 εκατ. ευρώ), το Ρέθυμνο παρέμεινε σταθερό (+0,3%), ενώ Χανιά (-0%) και Λασίθι (-7,1%) αντικατοπτρίζουν την ευρύτερη τάση του κλάδου.
Κέρκυρα και Ιόνια νησιά: Εξαίρεση στον κανόνα της πτώσης
Σε ένα περιβάλλον γενικευμένης πτώσης για την εστίαση, η Κέρκυρα αποτελεί ξεκάθαρη εξαίρεση. Ο κλάδος κατέγραψε αύξηση 3,7%, με τον κύκλο εργασιών να ανέρχεται στα 252,8 εκατ. ευρώ, έναντι 243,9 εκατ. ευρώ το 2024. Ταυτόχρονα, τα καταλύματα σημείωσαν αύξηση 6,6%, ανεβάζοντας τον κύκλο εργασιών στα 614,4 εκατ. ευρώ — νούμερο που την κατατάσσει πλέον σταθερά ανάμεσα στους κορυφαίους ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς.
Αξιοσημείωτη είναι επίσης η επίδοση της Ηλείας (+17,2% στα καταλύματα) και της Καρδίτσας (+17,1%), που αντικατοπτρίζουν τη σταδιακή ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού — αγροτουρισμός, οικοτουρισμός, ορεινός τουρισμός — σε περιοχές εκτός των παραδοσιακών κέντρων. Η Λευκάδα (+6,9% καταλύματα, +4,2% εστίαση) αναδεικνύεται επίσης ως ένας από τους ελάχιστους προορισμούς που κατάφεραν θετική επίδοση και στους δύο κλάδους.
Ρόδος: Το μεγαλύτερο νησιωτικό τουριστικό κέφαλο
Η Ρόδος καταγράφει τον υψηλότερο κύκλο εργασιών καταλυμάτων μεταξύ όλων των νησιών: 1,43 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 6,4% σε σχέση με το 2024. Στο τρίτο τρίμηνο, ο κύκλος εργασιών των καταλυμάτων έφτασε τα 856 εκατ. ευρώ (+5,4%), ενώ στο Δ’ τρίμηνο διαμορφώθηκε στα 194 εκατ. ευρώ (+5,6%). Η Κως επίσης κατέγραψε εντυπωσιακή αύξηση 6% στα καταλύματα (525,7 εκατ. ευρώ), με το Δ’ τρίμηνο να ξεχωρίζει με +14,6%. Ωστόσο, η εστίαση στη Ρόδο παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη (-0,5%) και στην Κω παρουσιάζει πτώση 4,4%.
Τριμηνιαία ανάλυση: Οι τάσεις ξεπερνούν την τουριστική σεζόν
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξέταση του τέταρτου τριμήνου, δηλαδή της εκτός σεζόν περιόδου. Στα καταλύματα, ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε 1,70 δισ. ευρώ το Δ’ τρίμηνο 2025, αυξημένος κατά 3,8% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η τουριστική δραστηριότητα επεκτείνεται σε βάθος χρόνου και δεν περιορίζεται πλέον στους θερινούς μήνες. Η Κεφαλληνία (+15,7%), η Κως (+14,6%) και η Κέρκυρα (+2,1%) είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα νησιών που επιμηκύνουν αποτελεσματικά τη σεζόν τους.
Στην εστίαση, το Δ’ τρίμηνο 2025 διαμορφώθηκε σε 2,18 δισ. ευρώ, μειωμένο κατά 3,8% σε σχέση με το 2024. Στις πλέον αρνητικές επιδόσεις του τριμήνου ξεχωρίζουν η Μύκονος (-15,7%), η Μεσσηνία (-15,1%), η Γρεβενά (-15,5%) και η Καστοριά (-15%). Αντίθετα, η Κορινθία (+8,7%) και η Εύβοια (+0,4%) εμφανίζουν αντίθετη τάση.
Ο αριθμός των επιχειρήσεων: Μια αγορά που μεγαλώνει
Αξιοσημείωτο στοιχείο αποτελεί και ο αριθμός των ενεργών επιχειρήσεων. Το 2025, στον κλάδο των καταλυμάτων δραστηριοποιούνταν 31.220 επιχειρήσεις, ενώ στον κλάδο εστίασης 79.458. Η Αττική αποτελεί τον κόμβο εστίασης με 18.806 επιχειρήσεις — σχεδόν ένα στις τέσσερις πανελλαδικά. Η Θεσσαλονίκη ακολουθεί με 5.607 επιχειρήσεις εστίασης. Η ύπαρξη τόσο μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων σε ένα περιβάλλον συρρικνούμενου κύκλου εργασιών σημαίνει αυξημένη πίεση στα περιθώρια κέρδους και πιθανή ανακατανομή μεριδίων αγοράς.
Προβληματισμοί και προοπτικές
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αναδεικνύουν μια δομική απόκλιση: ο κλάδος καταλυμάτων απολαμβάνει διαρκώς αυξανόμενα έσοδα, καθώς ο αριθμός αφίξεων και η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση τείνουν ανοδικά. Αντίθετα, η εστίαση φαίνεται να αντιμετωπίζει συνδυασμό πιέσεων: αυξημένο λειτουργικό κόστος (ενέργεια, εργατικό δυναμικό, πρώτες ύλες), μεταβολές στη καταναλωτική συμπεριφορά — με τους τουρίστες να επιλέγουν συχνότερα catering, delivery ή all-inclusive πακέτα — και ενδεχόμενη κόπωση από τις αυξημένες τιμές.
Ο συνδυασμός αυτός, ιδίως σε υπερτουριστικούς προορισμούς όπως η Θήρα και η Μύκονος, αλλά και σε αστικά κέντρα με πυκνό ανταγωνισμό όπως η Θεσσαλονίκη, επιβάλλει επαναξιολόγηση του αναπτυξιακού μοντέλου. Η εντυπωσιακή εικόνα στα ξενοδοχεία δεν μπορεί να κρύψει ότι σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα τουρισμού, η εστίαση αποτελεί κρίσιμη συνιστώσα τόσο για την απασχόληση όσο και για τη συνολική τουριστική εμπειρία. Η απόκλιση μεταξύ των δύο κλάδων, εάν συνεχιστεί, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο στοχευμένης πολιτικής παρέμβασης.