Η στρατιωτική προετοιμασία των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Ιράν έχει εισέλθει σε προχωρημένο στάδιο, με τα σενάρια που εξετάζονται να περιλαμβάνουν ακόμη και στοχευμένες επιθέσεις σε συγκεκριμένα πρόσωπα, καθώς και ενδεχόμενη επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη, εφόσον δοθεί σχετική εντολή από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Την αποκάλυψη έκαναν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Reuters, υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαίσθητης φύσης των σχεδιασμών, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απέκλεισε περιορισμένο χτύπημα, σε πρώτη φάση, προκειμένου να σύρει το Ιράν σε συμφωνία. Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επισήμανε πως μέσα σε 2-3 μέρες η Τεχεράνη θα έχει έτοιμο προσχέδιο συμφωνίας για τα πυρηνικά, που θα αποστείλει στην Ουάσινγκτον.
Οι τελευταίες πληροφορίες του Reuters έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενη αναφορά ότι ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη επιχείρηση, διάρκειας εβδομάδων, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει πλήγματα τόσο σε ιρανικές εγκαταστάσεις ασφαλείας όσο και σε πυρηνικές υποδομές. Οι νεότερες αποκαλύψεις δείχνουν ότι ο σχεδιασμός έχει γίνει πιο λεπτομερής και φιλόδοξος, ενόψει ενδεχόμενης απόφασης του Τραμπ, ο οποίος έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Οι αξιωματούχοι δεν διευκρίνισαν ποια πρόσωπα θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο ούτε πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αλλαγή καθεστώτος χωρίς εκτεταμένη χερσαία επιχείρηση. Μια τέτοια επιλογή θα συνιστούσε σημαντική απόκλιση από τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Τραμπ, ο οποίος είχε επικρίνει τις στρατιωτικές επεμβάσεις σε χώρες όπως το Αφγανιστάν και το Ιράκ.
Συσσώρευση ισχύος στη Μέση Ανατολή
Ο Τραμπ έχει ήδη συγκεντρώσει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, κυρίως μέσω πολεμικών πλοίων και μαχητικών αεροσκαφών, ενώ μια εκτεταμένη αεροπορική επιχείρηση θα μπορούσε να υποστηριχθεί και από βομβαρδιστικά που επιχειρούν από τις ΗΠΑ.
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ είχε εγκρίνει τη στοχευμένη εξόντωση του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί το 2020, επικεφαλής της Δύναμης Κουντς, του εξωτερικού βραχίονα των Φρουρών της Επανάστασης. Το 2019, η αμερικανική κυβέρνηση είχε χαρακτηρίσει επισήμως τους Φρουρούς της Επανάστασης ως τρομοκρατική οργάνωση.
Ένας από τους αξιωματούχους επισήμανε ότι ο καλοκαιρινός 12ήμερος πόλεμος του Ισραήλ με το Ιράν κατέδειξε την αποτελεσματικότητα των στοχευμένων πληγμάτων σε ηγετικά στελέχη. Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές, τότε σκοτώθηκαν τουλάχιστον 20 ανώτατοι διοικητές, μεταξύ αυτών και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Μοχάμεντ Μπαγκέρι.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι στοχευμένες επιθέσεις απαιτούν εκτεταμένες πληροφορίες και ακριβή γνώση της τοποθεσίας του εκάστοτε στόχου, καθώς και αξιολόγηση των πιθανών παράπλευρων απωλειών.
Η αλλαγή καθεστώτος ως ενδεχόμενο
Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η αλλαγή κυβέρνησης στο Ιράν «φαίνεται πως θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί», χωρίς να διευκρινίσει ποιοι θα μπορούσαν να αναλάβουν την εξουσία, λέγοντας απλώς ότι «υπάρχουν άνθρωποι».
Παραδοσιακά, οι επιχειρήσεις αλλαγής καθεστώτος προϋποθέτουν εκτεταμένη ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Ωστόσο, ο Τραμπ φέρεται να έχει επιλέξει εναλλακτικές μεθόδους στο παρελθόν, όπως η αποστολή ειδικών δυνάμεων για την απομάκρυνση του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποκλείει τη διπλωματία, προειδοποιώντας ότι «πολύ άσχημα πράγματα» θα συμβούν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι εντός 10 έως 15 ημερών θα μπορούσε να ληφθεί απόφαση για δράση.
Κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης
Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν προειδοποιήσει ότι θα πλήξουν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή σε περίπτωση επίθεσης. Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε Ιορδανία, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Τουρκία.
Σε επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, η Τεχεράνη διαμήνυσε ότι δεν θα ξεκινήσει πόλεμο, αλλά «σε περίπτωση στρατιωτικής επιθετικότητας, το Ιράν θα απαντήσει αποφασιστικά και αναλογικά».
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα ανταποδώσει σε περίπτωση επίθεσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο αμερικανικών απωλειών και γενικευμένης σύρραξης, δεδομένου του εύρους του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου.
Οι απειλές Τραμπ για βομβαρδισμό του Ιράν έχουν ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές, με άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ενώ ρωσικό πολεμικό πλοίο συμμετείχε σε προγραμματισμένες ιρανικές ναυτικές ασκήσεις στον Κόλπο του Ομάν.
Στενά του Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα
Στο μεταξύ, η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης, μια κίνηση που θα μπορούσε να διακόψει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου.
Στο διπλωματικό πεδίο, Ιρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν την Τρίτη, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί να δηλώνει ότι συμφωνήθηκαν «κατευθυντήριες αρχές». Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ ανέφερε ότι παραμένουν σημαντικές διαφορές.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.