Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι εφοδιαστικές αλυσίδες δοκιμάζονται από κρίσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, πολέμους στη Μέση Ανατολή και τον εντεινόμενο ανταγωνισμό Δύσης–Κίνας, ο India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC) αναδεικνύεται ως το πιο φιλόδοξο γεωοικονομικό εγχείρημα της τελευταίας δεκαετίας. Ο διάδρομος φιλοδοξεί να συνδέσει τη δυτική ακτή της Ινδίας με τον Αραβικό Κόλπο και από εκεί, μέσω χερσαίων και θαλάσσιων αξόνων, με τις αγορές της Ευρώπης, δημιουργώντας ένα άμεσο, πολυτροπικό κανάλι μεταφορών, ενέργειας και δεδομένων.
Στο επίκεντρο αυτής της αναδιάταξης επιδιώκει να βρεθεί η Ελλάδα. Ως η εγγύτερη ευρωπαϊκή χώρα προς την Ινδία και ταυτόχρονα σταθερός εταίρος της ΕΕ και σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τα γεωγραφικά και πολιτικά της πλεονεκτήματα σε ένα έργο που σχεδιάστηκε ως δυτικό αντίβαρο στην κινεζική Belt and Road Initiative.
Τι είναι ο IMEC και γιατί τώρα
Ο IMEC δεν είναι απλώς ένας ακόμη εμπορικός διάδρομος. Πρόκειται για ένα στρατηγικό σχέδιο διασύνδεσης που περιλαμβάνει ναυτιλία, σιδηροδρομικές υποδομές, ενεργειακές ροές, αγροτικά προϊόντα και ψηφιακές συνδέσεις. Η βασική του φιλοσοφία είναι η δημιουργία ενός direct εμπορικού καναλιού που επιτρέπει όχι μόνο διμερείς αλλά και συλλογικές εμπορικές σχέσεις σε μια περιοχή όπου παραδοσιακά κυριαρχούσαν αποσπασματικές συμφωνίες.
Η σύλληψη του έργου συζητείται εδώ και περίπου μια δεκαετία, ωστόσο απέκτησε ουσιαστική δυναμική τα τελευταία χρόνια, όταν η Ουάσιγκτον άρχισε να προωθεί πιο ενεργά μια εναλλακτική γεωοικονομική πρόταση απέναντι στο Πεκίνο. Το σχέδιο προωθήθηκε επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, ενώ οι περιφερειακές ανακατατάξεις και η προσέγγιση ΗΠΑ – Ινδίας επί Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) επιτάχυναν τις συζητήσεις.
Η Ινδία, πλέον η τρίτη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη παγκοσμίως σε όρους πληθυσμού και αναπτυξιακής δυναμικής, επιδιώκει διευρυμένο ρόλο στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Η στρατηγική σύμπλευση του Ναρέντρα Μόντι με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει ενισχύσει αυτήν τη δυναμική, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αναπροσαρμογή ενεργειακών επιλογών της Ινδίας, που επηρέασε και τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.
Η αμερικανική εμπλοκή θεωρείται καθοριστική. Όπως εξηγούν ειδικοί, τέτοιας κλίμακας διασυνοριακά έργα δεν προχωρούν χωρίς αμερικανική πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη. Ο IMEC, υπό αυτή την έννοια, συνιστά ένα γεωοικονομικό εργαλείο της Δύσης σε μια εποχή πολλαπλών ανταγωνισμών.
Η Ελλάδα ως πύλη
Η Αθήνα επιδιώκει να αναδειχθεί σε βασική ευρωπαϊκή πύλη του διαδρόμου. Η στρατηγική εταιρική σχέση που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Μόντι, με αποκορύφωμα τη συνάντησή τους στο Νέο Δελχί, αποτυπώνει την πολιτική βούληση για εμβάθυνση των διμερών σχέσεων.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, στόχοι είναι μετρήσιμοι: διπλασιασμός του διμερούς εμπορίου στα 5 δισ. δολάρια έως το 2030 και προετοιμασία των ελληνικών υποδομών ώστε να αναλάβουν ρόλο διαμετακομιστικού κόμβου για ινδικές εξαγωγές.
Ωστόσο, η ελληνική στρατηγική προσκρούει σε μια εμφανή αντίφαση. Το λιμάνι του Πειραιά, από τις πλέον σύγχρονες λιμενικές εγκαταστάσεις της Μεσογείου, βρίσκεται υπό τον έλεγχο της COSCO. Εκτιμάται πως η αξιοποίηση μιας κινεζικής επένδυσης σε ένα έργο που σχεδιάστηκε ως δυτικό αντίβαρο προς το Πεκίνο δημιουργεί στρατηγικό ερώτημα.
Η απάντηση της ελληνικής πλευράς είναι η ανάπτυξη εναλλακτικών πυλών. Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται – σύμφωνα με πηγές – η Ελευσίνα, με σχέδιο δημιουργίας ανεξάρτητου εμπορικού τερματικού, καθώς και η ενίσχυση του σιδηροδρομικού διαδρόμου Sea2Sea που συνδέει το Βόρειο Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα. Κεντρικό έργο αποτελεί η αναβάθμιση της γραμμής Αλεξανδρούπολη–Ορμένιο, που επιτρέπει την παράκαμψη των Στενών του Βοσπόρου και ενισχύει την πρόσβαση προς την Κεντρική Ευρώπη.
Ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών πυλών
Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη που διεκδικεί ρόλο εισόδου του IMEC στην Ευρώπη. Ιταλία και Γαλλία προβάλλουν τα δικά τους λιμάνια ως ασφαλείς ευρωπαϊκές επιλογές.
Ο ανταγωνισμός αυτός δεν φαίνεται να είναι μόνο οικονομικός αλλά και πολιτικός. Η επιλογή των ευρωπαϊκών πυλών θα αντανακλά συσχετισμούς εντός της ΕΕ και τις ευρύτερες ισορροπίες μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσιγκτον.
Η Ινδία, ως η πολυπληθέστερη δημοκρατία του κόσμου, αποκτά αυξανόμενη σημασία για τη Δύση. Η στροφή της Ευρώπης προς το Νέο Δελχί εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διαφοροποίησης από την Κίνα. Για την Ελλάδα, η ενίσχυση των δεσμών με την Ινδία έχει και επιμέρους διπλωματικές προεκτάσεις, δεδομένης της στάσης του Νέου Δελχί σε διεθνή ζητήματα που άπτονται ελληνικών συμφερόντων.
Σε τελική ανάλυση, ο IMEC είναι κάτι περισσότερο από μια εμπορική διαδρομή. Είναι ένα εργαλείο αναδιάταξης ισχύος. Και η Ελλάδα επιχειρεί, όπως φαίνεται, να μετατραπεί από τελικό σταθμό ενός κινεζικού δρόμου σε κόμβο επιλογών ενός δυτικού δικτύου. Το αν θα το επιτύχει θα κριθεί όχι μόνο από τις επενδύσεις και τις υποδομές, αλλά από τη σταθερότητα των συμμαχιών και την ικανότητα της χώρας να ισορροπήσει σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το sofokleous10.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.