Αναταραχή και αβεβαιότητα, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και στην Ευρώπη έχει προκαλέσει η απόρριψη από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ της δασμολογικής πολιτικής του προέδρου Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε μάλιστα να σκληρύνει τη στάση του αυξάνοντας -σε αντίποινα- από 10% σε 15% τους δασμούς σε όλον τον κόσμο. Αυτή τη φορά με βάση έναν διαφορετικό εμπορικό νόμο του 1974, που δίνει τη δυνατότητα για επιβολή δασμών για 150 ημέρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε με προσοχή και ανακοίνωσε ότι θα αναλύσει προσεκτικά την απόφαση. Ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής στις Βρυξέλλες τόνισε: «Παραμένουμε προσηλωμένοι στους χαμηλούς δασμούς και εργαζόμαστε για τη μείωσή τους». Η Επιτροπή επεσήμανε ότι οι εταιρείες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από «τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις».
«Το ερώτημα για την ΕΕ είναι αν είναι πολιτικά σε θέση να απαιτήσει περισσότερα ή αν δεν αξίζει να επαναδιαπραγματευτεί τη συμφωνία που έχει ήδη συμφωνηθεί με τον πρόεδρο Τραμπ», λέει η Σαμίνα Σουλτάν του Γερμανικού Οικονομικού Ινστιτούτου (IW) στην Κολωνία. Η απειλή από τις ΗΠΑ μέχρι στιγμής ήταν αρκετά σαφής: «Δεν θα έχετε καλύτερη συμφωνία». Κατά την άποψή της, οι Βρυξέλλες θα παρακολουθούν επίσης στενά τον τρόπο με τον οποίο άλλες χώρες, θα αντιδράσουν στις νέες συνθήκες.
Είναι σημαντικό επίσης ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου επηρεάζει μόνο τα δύο τρίτα των δασμών που επιβλήθηκαν από την κυβέρνηση Τραμπ . Ο δασμός 15% που επέβαλε ο Τραμπ στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα πρέπει τώρα να αρθεί. «Αλλά, πολλοί από τους δασμούς, ειδικά αυτοί που επηρεάζουν ευρωπαϊκές εταιρείες, παραμένουν σε ισχύ», εξηγεί ο νομικός εμπειρογνώμονας Μάνι Σένχουμπερ. Για παράδειγμα, ο δασμός 15% στα αυτοκίνητα και οι δασμοί 50% στον χάλυβα και το αλουμίνιο, εξακολουθούν να ισχύουν .
Για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να σημαίνει οικονομική ανακούφιση. Σύμφωνα με υπολογισμούς, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να καταβάλει συνολικές επιστροφές έως και 175 δισεκατομμύρια δολάρια, σε εταιρείες και εισαγωγείς για τους δασμούς. Το «πώς» και το «πότε» για αυτές τις επιστροφές, παραμένουν ασαφή για τις γερμανικές εταιρείες. Και με τις πολιτικές του Τραμπ, ακόμη και το «αν» θα γίνουν οι επιστροφές, είναι αβέβαιο. Ανεξάρτητα από το πώς θα αποφασίσουν οι βουλευτές, η ειδικός του IW βλέπει ελάχιστες ελπίδες ότι θα επιστρέψει η ηρεμία στην εμπορική πολιτική: «Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα επιχειρήσει νέα πράγματα για να ασκήσει πίεση στην ΕΕ. Αυτό θα συνεχιστεί για τα επόμενα τρία χρόνια».
Τελωνειακό χάος με τις ΗΠΑ
Σε κάθε περίπτωση , η τελωνειακή συμφωνία που επιτεύχθηκε το περασμένο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, βρίσκεται πλέον σε ασταθές έδαφος. Ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχει ήδη συγκαλέσει για αύριο έκτακτη συνεδρίαση της διαπραγματευτικής ομάδας. «Η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς, καθώς δεν είναι σαφές ποιες εμπορικές συμφωνίες σκοπεύει να διατηρήσει ο Τραμπ και ποιες όχι», λένε στη Ναυτεμπορική, Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Η Αμερικανίδα εμπειρογνώμονας Λόρα φον Ντάνιελς του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων Ασφαλείας (SWP) προειδοποιεί ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για την επόμενη φάση της διατλαντικής εμπορικής σύγκρουσης.
Ο Τραμπ έχει ήδη ανακοινώσει έρευνες, οι οποίες, εάν εντοπίσουν αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως δικαιολογία για περαιτέρω δασμούς. Ταυτόχρονα, η φον Ντάνιελς βλέπει επίσης ευκαιρίες για την ΕΕ να αναδιαμορφώσει στρατηγικά τη θέση της – και να αναλάβει επιθετική δράση.
«Πραγματική Ημέρα Απελευθέρωσης»
Εάν ξεσπάσει ένας νέος δασμολογικός πόλεμος, οι ΗΠΑ κινδυνεύουν πάντως να χάσουν ξανά. Επιπλέον, υπάρχει ο πραγματικός κίνδυνος να ζητηθούν επιστροφές χρημάτων -κάποιοι λένε 150 ή ακόμα και 200 δισεκατομμύρια δολάρια- από τις επηρεαζόμενες εταιρείες, ενώ όλοι αναμένουν μια πλημμύρα νομικών προσφυγών. Όλα αυτά θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την αμερικανική οικονομική πολιτική για ολόκληρο το έτος.
Το πιο καυστικό σχόλιο έγινε μάλιστα από την Wall Street Journal: «Είναι η πραγματική Ημέρα Απελευθέρωσης», γράφει σε κύριο άρθρο της η αμερικανική εφημερίδα, εκφράζοντας τη διάθεση των αγορών, ή του Big Money, όπως είναι γνωστό το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα.
Τι θα κάνει και η Κίνα
Σε αυτό το σημείο, θα είναι σημαντικό να δούμε πώς θα προχωρήσει και η Κίνα που έχει ήδη αμφισβητήσει τοὺς δασμούς και ανάγκασε τον Τραμπ να υποχωρήσει εν μέρει. Σε αυτό το σημείο, ακόμη και ένα προσωρινό μερίδιο 15% στους δασμούς δεν θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην κινεζική οικονομία, υποστηρίζουν αναλυτές στο Πεκίνο.
Η Κίνα άλλωστε μέχρι τώρα, πέτυχε αυτό που ήθελε σε σπάνιες γαίες, ημιαγωγούς , ακόμη και στο αμφιλεγόμενο TikTok. Ο Τραμπ ευχαρίστησε μάλιστα τον Σι Τζιπίνγκ που «έσωσε το TikTok» , δίνοντας το πράσινο φως σε μια κοινοπραξία στις ΗΠΑ με επιχειρηματίες που υποστηρίζονται από τον Τραμπ, όπως ο Λάρι Έλισον της Oracle. Ωστόσο, η κινεζική μητρική εταιρεία, ByteDance, διατηρεί τον έλεγχο του αλγορίθμου, κάτι που είναι και το σημαντικό.
Μένει να φανεί πώς θα αντιδράσει και η προσεκτική (ή μάλλον, δειλή) Ευρώπη. Η εμπορική πολιτική εξαρτάται από τις Βρυξέλλες, ωστόσο ο πειρασμός να ενεργήσει με χωριστό τρόπο έχει επανεμφανιστεί. Πέρα από τις συνεχιζόμενες εθνικές πιέσεις, έχει καταστεί σαφές ότι δεν υπάρχει επαρκής εμπιστοσύνη στην εμπορική πολιτική της Επιτροπής.
Η Γαλλία έχει αντιδράσει στους δασμούς με μια καταιγίδα λόγων,, ενώ η Γερμανία και η Ιταλία ελπίζουν πάντα στην καλοσύνη του Τραμπ. Ο καγκελάριος Μερτς πρόκειται μάλιστα να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον τις επόμενες ημέρες για να εξακριβώσει πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν οι απειλές Τραμπ.