Πτώση 821 μονάδων στον Dow Jones – Η IBM κατρακύλησε 13% – Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πάγωσε την εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ – Ράλι στον χρυσό πάνω από τα 5.200 δολάρια
Έντονες πιέσεις δέχθηκαν τη Δευτέρα οι αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές, καθώς η συνδυαστική επίδραση δύο μεγάλων αρνητικών παραγόντων – η κλιμάκωση της εμπορικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ και οι εντεινόμενοι φόβοι για τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στις επιχειρήσεις λογισμικού – οδήγησαν σε μαζική ρευστοποίηση θέσεων και φυγή προς ασφαλή καταφύγια.
Ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones κατέγραψε πτώση 821 μονάδων ή 1,66%, ενώ ο S&P 500 υποχώρησε κατά 1,04%, επιστρέφοντας σε αρνητικό πρόσημο για το 2026. Ο τεχνολογικός Nasdaq Composite υποχώρησε κατά 1,13%, με τις μετοχές λογισμικού να βρίσκονται στο επίκεντρο των πωλήσεων για ακόμη μία συνεδρίαση.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που άλλαξε τα δεδομένα
Η πτώση της Δευτέρας αποτελεί τη συνέχεια μιας δραματικής εβδομάδας που ξεκίνησε την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε με πλειοψηφία 6-3 ότι ο νόμος International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) δεν εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς. Η ιστορική απόφαση, με εισηγητή τον πρόεδρο του δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, ακύρωσε τόσο τους «αμοιβαίους δασμούς» που είχαν επιβληθεί τον Απρίλιο 2025 (Liberation Day) όσο και τους δασμούς που σχετίζονταν με τη φαιντανύλη.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Tax Foundation, οι δασμοί βάσει IEEPA είχαν αποφέρει πάνω από 160 δισ. δολάρια στο ομοσπονδιακό ταμείο, ενώ θα είχαν αποδώσει 1,4 τρισ. δολάρια μέχρι το 2035 αν είχαν διατηρηθεί. Η απόφαση του δικαστηρίου εξαλείφει σχεδόν τα τρία τέταρτα των νέων δασμολογικών εσόδων που η κυβέρνηση Τραμπ προσδοκούσε.
Ωστόσο, το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε για το ζήτημα των επιστροφών, αφήνοντας ανοιχτό ένα πεδίο μελλοντικών δικαστικών διαφορών. Σύμφωνα με το Penn-Wharton Budget Model, τα εισπραχθέντα ποσά βάσει IEEPA ανέρχονται σε 175-179 δισ. δολάρια, υπερβαίνοντας τις συνδυασμένες δαπάνες του Υπουργείου Μεταφορών και του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Πάνω από 1.000 επιχειρήσεις είχαν ήδη υποβάλει αίτηση επιστροφής πριν καν εκδοθεί η απόφαση.
Η αντίδραση Τραμπ: Νέοι δασμοί 15% βάσει Section 122
Μέσα σε λίγες ώρες από την απόφαση, ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε προεδρικό διάταγμα επιβάλλοντας νέο παγκόσμιο δασμό 10% μέσω του Section 122 του Trade Act of 1974, με ισχύ από τις 24 Φεβρουαρίου για 150 ημέρες. Το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου, μέσω ανάρτησης στο Truth Social, ανακοίνωσε την αύξηση του δασμού στο 15% – το μέγιστο επιτρεπόμενο βάσει αυτής της νομοθεσίας.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ κλιμάκωσε περαιτέρω τη ρητορική του, προειδοποιώντας μέσω Truth Social ότι οποιαδήποτε χώρα θελήσει να «παίξει παιχνίδια» με την απόφαση του δικαστηρίου θα αντιμετωπίσει ακόμη υψηλότερους δασμούς. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι ο συνδυασμός δασμών μέσω Section 122, Section 232 και Section 301 θα οδηγήσει σε «ουσιαστικά αμετάβλητα δασμολογικά έσοδα για το 2026», σηματοδοτώντας τη σαφή πρόθεση της κυβέρνησης να αντικαταστήσει πλήρως τους ακυρωθέντες δασμούς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δασμοί Section 232 – που αφορούν χάλυβα, αλουμίνιο, αυτοκίνητα και βαρέα φορτηγά – παραμένουν σε ισχύ και εκτιμάται ότι θα αποδώσουν 635 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία, επιβαρύνοντας κατά μέσο όρο κάθε αμερικανικό νοικοκυριό με 400 δολάρια ετησίως.
Η Ευρώπη παγώνει τη συμφωνία: «Καθαρό δασμολογικό χάος»
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εξελίξεις πυροδότησαν σειρά αντιδράσεων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανακοίνωσε τη Δευτέρα, μετά από έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες, ότι παγώνει τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ (γνωστή ως Συμφωνία του Turnberry, που υπεγράφη τον Ιούλιο 2025).
Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου, Μπερντ Λάνγκε, χαρακτήρισε την κατάσταση ως «καθαρό δασμολογικό χάος εκ μέρους της αμερικανικής κυβέρνησης», σημειώνοντας ότι κανείς δεν μπορεί πλέον να κατανοήσει τι ισχύει. Η ψηφοφορία που είχε προγραμματιστεί για την Τρίτη ακυρώθηκε, με τους σκιώδεις εισηγητές να αναγγέλλουν επανεκτίμηση της κατάστασης την επόμενη εβδομάδα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε «πλήρη σαφήνεια» από την Ουάσιγκτον, τονίζοντας ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν συμβαδίζει με τη δέσμευση για «δίκαιο, ισορροπημένο και αμοιβαία επωφελές» διατλαντικό εμπόριο, όπως αναφέρεται στην Κοινή Δήλωση ΕΕ-ΗΠΑ του Αυγούστου 2025. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι οι επιχειρηματικές σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού ενδέχεται να πληγούν.
Παράλληλα, ο αντιπρόσωπος εμπορίου των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκρίερ δήλωσε ότι η Αμερική σκοπεύει να τηρήσει τις υφιστάμενες διμερείς εμπορικές συμφωνίες, ωστόσο το ερώτημα παραμένει κατά πόσον οι νέοι δασμοί 15% θα «σωρευτούν» πάνω στα ήδη συμφωνημένα ποσοστά ή θα τα αντικαταστήσουν.
Το «AI scare trade»: Η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σε αρνητικό παράγοντα
Πέρα από τους δασμούς, οι αγορές δέχθηκαν νέο πλήγμα από τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης – αυτή τη φορά, όμως, η ΤΝ δεν λειτούργησε ως ανοδικός αλλά ως καθοδικός μοχλός. Η μετοχή της IBM κατέρρευσε κατά 13% μετά την ανακοίνωση της Anthropic ότι το εργαλείο Claude Code μπορεί να αυτοματοποιήσει τον εκσυγχρονισμό κώδικα COBOL – ένα βασικό πεδίο δραστηριοποίησης της IBM, δεδομένου ότι το 95% των συναλλαγών ATM στις ΗΠΑ εξακολουθεί να χρησιμοποιεί αυτή τη γλώσσα προγραμματισμού.
Ο κλάδος λογισμικού βρίσκεται υπό πίεση εδώ και εβδομάδες. Τον Φεβρουάριο, η Anthropic κυκλοφόρησε τα εργαλεία Claude Cowork με plugins για νομικές υπηρεσίες, χρηματοοικονομικά, πωλήσεις και data marketing, προκαλώντας κύμα εκποιήσεων αξίας 285 δισ. δολαρίων σε μετοχές λογισμικού, χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και asset management. Ο δείκτης S&P 500 Software & Services, που περιλαμβάνει 140 εταιρείες, έχει υποχωρήσει περίπου 20% από την αρχή του έτους.
Ο αναλυτής Adam Crisafulli της Vital Knowledge σημείωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη – η οποία μέχρι πρόσφατα είχε ωθήσει τις αγορές σε διαδοχικά ρεκόρ – μετατρέπεται πλέον σε «καθαρά αρνητικό παράγοντα για τις μετοχές». Μεταξύ των πληττόμενων τη Δευτέρα ήταν η Microsoft (-3%), η CrowdStrike (-11%), η Accenture και η Cognizant. Η AppLovin και η Intuit υποχώρησαν πάνω από 7% η καθεμία, μετά από αναφορά της Citrini Research για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της AI στις επιχειρηματικές μαρτζίνες.
Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι η πτώση είναι υπερβολική. Η Wedbush Securities τόνισε ότι οι επιχειρήσεις δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τρισεκατομμύρια σημεία δεδομένων ενσωματωμένα στις υποδομές λογισμικού τους για να μεταβούν σε εργαλεία AI. Αντίθετα, η Jefferies περιέγραψε το κλίμα στον κλάδο λογισμικού ως «το χειρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ».
Ράλι σε χρυσό και ομόλογα – Υποχωρεί το Bitcoin
Η αβεβαιότητα οδήγησε σε μεγάλη στροφή προς τα ασφαλή καταφύγια. Ο χρυσός σημείωσε ράλι 2,9%, φτάνοντας τα 5.230 δολάρια ανά ουγγιά – υψηλό τριών εβδομάδων – ενώ σε κάποια φάση η τιμή του ξεπέρασε τα 5.168 δολάρια κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού πρωινού. Ο ασήμι πλησίασε τα 88 δολάρια. Τα αμερικανικά ομόλογα σημείωσαν ισχυρή ζήτηση, καθώς οι επενδυτές αναζήτησαν προστασία από τη μεταβλητότητα.
Αντιθέτως, το Bitcoin συνέχισε την πτωτική πορεία του, διαπραγματευόμενο γύρω στα 65.000 δολάρια, με απώλειες σχεδόν 2.000 δολαρίων κατά τη συνεδρίαση. Hedge funds που είχαν τροφοδοτήσει τη ζήτηση για ETF Bitcoin αποχώρησαν μαζικά τους τελευταίους μήνες. Το δολάριο υποχώρησε έναντι του γιαπωνέζικου γιεν και του ελβετικού φράγκου.
Ευρεία κλαδική πίεση
Οι μετοχές ευαίσθητες στο εμπόριο υπέστησαν σημαντικές απώλειες. Η American Eagle Outfitters, η Ralph Lauren και η Yeti Holdings βρέθηκαν στο επίκεντρο των πωλήσεων, αντανακλώντας τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις των νέων δασμών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Η Tesla υποχώρησε 3,2% και η Amazon 2,8%, λόγω της έκθεσής τους σε παγκόσμια δίκτυα logistics. Η American Express κατέγραψε πτώση σχεδόν 7%, επιβαρύνοντας σημαντικά τον Dow.
Οι μετοχές μικρής κεφαλαιοποίησης κατέγραψαν δυσανάλογα μεγάλες απώλειες, καθώς θεωρούνται πιο ευάλωτες τόσο στους δασμούς όσο και στην οικονομική αβεβαιότητα. Εξαίρεση αποτέλεσε η Nvidia, που κινήθηκε ελαφρώς ανοδικά (+0,6%), εν αναμονή των αποτελεσμάτων τετάρτου τριμήνου που αναμένονται αργότερα αυτή την εβδομάδα, ενώ η Apple παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη.
Τι ακολουθεί: Ομιλία Τραμπ και αποτελέσματα Nvidia
Η εβδομάδα αναμένεται εξαιρετικά κρίσιμη. Ο πρόεδρος Τραμπ αναμένεται να αναπτύξει τα επόμενα βήματα της εμπορικής πολιτικής στην ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους, τη Τρίτη 24 Φεβρουαρίου, παρέχοντας μια εθνικά τηλεοπτικά μεταδιδόμενη πλατφόρμα για τη θέση της κυβέρνησης.
Ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα της Nvidia αργότερα αυτή την εβδομάδα θα κρίνουν κατά πόσον η αφήγηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ανακάμψει ή αν η αγορά θα συνεχίσει να τιμολογεί ένα σενάριο στο οποίο η AI δεν ωφελεί αλλά απειλεί τα υφιστάμενα επιχειρηματικά μοντέλα.
Ο Angelo Kourkafas της Edward Jones εκτίμησε ότι ο νέος δασμός 15% δεν αναμένεται να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα, καλώντας τους επενδυτές να μην αντιδρούν υπερβολικά στους τίτλους των ειδήσεων. Ωστόσο, η Goldman Sachs ανέφερε ότι ο δείκτης «Διάθεσης Ανάληψης Κινδύνου» της τράπεζας υποχώρησε σημαντικά από τα πρόσφατα υψηλά του, υποδεικνύοντας αυξημένη νευρικότητα στην αγορά.
Σε αυτό το περιβάλλον πολλαπλών αβεβαιοτήτων – δασμολογικής, νομικής, τεχνολογικής – η μόνη βεβαιότητα φαίνεται να είναι ότι η μεταβλητότητα θα παραμείνει αυξημένη στο προσεχές διάστημα.