Αναταράξεις προκαλεί στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας η αποκάλυψη ότι η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ λαμβάνει περίπου 140.000 ευρώ ετησίως ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).
Και τούτο γιατί οι εσωτερικοί κανόνες της ΕΚΤ απαγορεύουν ρητά στους εργαζομένους να αποδέχονται αμοιβές από τρίτους για δραστηριότητες που συνδέονται με τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times η συζήτηση πήρε γρήγορα διαστάσεις, καθώς εργαζόμενοι, μέσω εσωτερικών φόρουμ και πίνακα ανακοινώσεων που είναι προσβάσιμα μόνο από προσωπικό, κάνουν λόγο για «προνομιακή μεταχείριση» στην κορυφή της πυραμίδας.
Η αποκάλυψη της αμοιβής και το «κενό» διαφάνειας
Η Λαγκάρντ είναι μία από τους 18 κορυφαίους κεντρικούς τραπεζίτες παγκοσμίως που συμμετέχουν στο Δ.Σ. της BIS, ενός θεσμού που ιδρύθηκε το 1930 και λειτουργεί ως «τράπεζα των κεντρικών τραπεζών».
Η BIS προβλέπει σταθερή ετήσια αποζημίωση και μεταβλητές αμοιβές συμμετοχής (attendance fees) για τα μέλη του συμβουλίου, χωρίς όμως να δημοσιοποιεί αναλυτικά τι λαμβάνει κάθε πρόσωπο.
Ωστόσο, σε γραπτή απάντηση προς τον Γερμανό ευρωβουλευτή Φάμπιο Ντε Μάζι και τον Σουηδό συνάδελφό του Ντικ Έριξον, η πρόεδρος της ΕΚΤ γνωστοποίησε για πρώτη φορά ότι έλαβε το 2025 ποσό 130.457 ελβετικών φράγκων από την BIS – περίπου 140.000 ευρώ.
Η αποκάλυψη αυτή ήρθε σε συνέχεια δημοσιευμάτων και ερωτημάτων γύρω από το συνολικό επίπεδο απολαβών της προέδρου.
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτουν οι FT το 2024 η Λαγκάρντ έλαβε βασικό μισθό από την ΕΚΤ 466.000 ευρώ και επιπλέον 135.000 ευρώ σε παροχές (fringe benefits), με τις συνολικές απολαβές της να εκτιμώνται κοντά στις 741.000 ευρώ, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των υψηλότερα αμειβόμενων αξιωματούχων της ΕΕ.
«Εμείς δεν μπορούμε» – οι κανόνες για τους υπαλλήλους της ΕΚΤ
Στο επίκεντρο της έντασης βρίσκεται μια βασική πρόβλεψη των κανόνων προσωπικού της ΕΚΤ: τα μέλη του προσωπικού (staff) «δεν πρέπει να αποδέχονται οποιεσδήποτε πληρωμές από τρίτους για την εκτέλεση των επαγγελματικών τους καθηκόντων» και, εφόσον προσφέρονται τέτοιες πληρωμές, «θα πρέπει να καταβάλλονται στην ΕΚΤ».
Σε αυτό ακριβώς πάτησαν τα σχόλια εργαζομένων στο εσωτερικό φόρουμ, με έναν εξ αυτών να υποστηρίζει – πάντα σύμφωνα με τους FT – ότι η πρόεδρος λαμβάνει εξωτερική αμοιβή «για δραστηριότητες που μοιάζουν να είναι μέρος των επαγγελματικών της καθηκόντων ως προέδρου της ΕΚΤ», κάτι που «δεν επιτρέπεται, τουλάχιστον για το κανονικό προσωπικό».
Άλλες αναρτήσεις επικαλούνται εμπειρίες εργαζομένων που ρώτησαν τη διεύθυνση ανθρώπινου δυναμικού σχετικά με συμμετοχή σε κοινό project με την BIS και ενημερώθηκαν ότι δεν επιτρέπεται να λάβουν πρόσθετη αμοιβή. «Εμείς οι θνητοί δεν μπορούμε να πάρουμε το επίδομα της BIS», έγραφε χαρακτηριστικά άλλη ανάρτηση.
Η απάντηση της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η υπόθεση δεν είναι συγκρίσιμη. Όπως ανέφερε στους Financial Times, η πρόεδρος «δεν είναι μέλος του προσωπικού» και επομένως «δεν καλύπτεται από τους κανόνες του staff», αλλά υπάγεται σε «ειδικό κώδικα δεοντολογίας για υψηλόβαθμους αξιωματούχους της ΕΚΤ».
Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα υποστηρίζει ότι ο ρόλος της προέδρου στο Δ.Σ. της BIS δεν είναι απλή «εκπροσώπηση» ή συμμετοχή σε τεχνικές εργασίες, αλλά εμπεριέχει «συμμετοχή σε αποφάσεις διακυβέρνησης, ευθύνες διοίκησης και συναφείς νομικούς κινδύνους». «Υπό το πρίσμα αυτών των ευθυνών, η πρόεδρος λαμβάνει αμοιβή που καταβάλλεται από την BIS», ήταν το σκεπτικό.
Αντίθετα, για τους εργαζομένους που εμπλέκονται σε δραστηριότητες σχετικές με την BIS (ακόμη και όσους συνοδεύουν την πρόεδρο στις συνεδριάσεις), η ΕΚΤ επιμένει ότι δεν έχουν «συγκρίσιμες ευθύνες διακυβέρνησης και νομικούς κινδύνους» και άρα δεν μπορούν να αποζημιώνονται, βάσει των κανόνων προσωπικού.
Τι κάνουν άλλες κεντρικές τράπεζες
Η υπόθεση αναδεικνύει και τις διαφορές αντιμετώπισης της αμοιβής BIS διεθνώς. Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, ο επικεφαλής της Fed Τζερόμ Πάουελ και ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι δεν εισπράττουν την αμοιβή BIS.
Στην περίπτωση της Fed, μάλιστα, αναφέρεται ότι αμερικανική νομοθεσία δεν επιτρέπει σε αξιωματούχους να αποδέχονται χρήματα από ξένο θεσμό.
Από την άλλη πλευρά, η Banque de France – μία από τις λίγες κεντρικές τράπεζες που δημοσιοποιούν το θέμα – φέρεται να «ανακτά» για τον θεσμό το μισό της σταθερής αμοιβής που αντιστοιχεί στον διοικητή της από την BIS.
Στο βάθος…δυσαρέσκεια
Οι αντιδράσεις για την αμοιβή της Λαγκάρντ συνδέονται, σύμφωνα με τους FT, με ένα ευρύτερο υπόστρωμα δυσαρέσκειας στην ΕΚΤ για ζητήματα εσωτερικής διακυβέρνησης και εργασιακών σχέσεων.
Το προηγούμενο καλοκαίρι, επιτροπή προσωπικού είχε κατηγορήσει τη διοίκηση ότι λειτουργεί ως «μη υπόλογο νομικό φρούριο», ενώ τον Οκτώβριο το συνδικάτο που εκπροσωπεί εργαζομένους στην ΕΚΤ κατέθεσε αγωγή, κάνοντας λόγο για «λογοκρισία» και «εκφοβισμό».
Η ΕΚΤ έχει δηλώσει ότι είναι «σταθερά προσηλωμένη στην ελευθερία έκφρασης και στο κράτος δικαίου», υπογραμμίζοντας ότι διαθέτει πολλαπλά κανάλια αναφοράς, συμπεριλαμβανομένου ανώνυμου εργαλείου whistleblowing, ώστε να διερευνώνται και να αντιμετωπίζονται συμπεριφορές που κρίνονται απαράδεκτες.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει πολιτικά και θεσμικά φορτισμένο: όταν το προσωπικό δεσμεύεται από κανόνες μηδενικής ανοχής σε «τρίτες πληρωμές», πόσο αντέχει η ΕΚΤ την εικόνα μιας εξαίρεσης στην κορυφή – ακόμη κι αν αυτή δικαιολογείται με όρους διακυβέρνησης και νομικού ρίσκου;