Τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων στη Μέση Ανατολή από την εποχή του πολέμου στο Ιράκ έχει αναπτύξει τις τελευταίες εβδομάδες ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εν μέσω κλιμακούμενης έντασης με το Ιράν. Τη Δευτέρα, δεύτερη ομάδα μάχης αεροπλανοφόρου, με επικεφαλής το USS Gerald R. Ford, εντοπίστηκε ανοιχτά της Κρήτης, στην ανατολική Μεσόγειο.
Παρά τη στρατιωτική ενίσχυση και τις επανειλημμένες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή χρήση των δυνάμεων αυτών – ακόμη και για περιορισμένα πλήγματα – η Τεχεράνη δεν έχει συμφωνήσει σε οποιαδήποτε μορφή συμφωνίας, γεγονός που προκαλεί απορία σε Αμερικανούς αξιωματούχους. Παράλληλα, διεθνείς μυστικές υπηρεσίες τονίζουν πως οι αντοχές των ΗΠΑ σε περίπτωση που ξεκινήσουν εμπλοκή με το Ιράν, είναι περιορισμένες χρονικά.
«Ο πρόεδρος διερωτάται γιατί, υπό τέτοια πίεση και με τη ναυτική ισχύ που έχουμε αναπτύξει εκεί, δεν έχουν προσέλθει για να πουν ότι δεν επιδιώκουν την απόκτηση όπλου», δήλωσε το Σάββατο στο Fox News ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ. Ο ίδιος υποστήριξε ότι το Ιράν βρίσκεται «πιθανόν μία εβδομάδα μακριά από την απόκτηση υλικού βιομηχανικής κλίμακας για κατασκευή βόμβας», εκτίμηση που δεν συμμερίζονται αρκετοί ειδικοί.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επανέλαβε τη Δευτέρα ότι ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές πως το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ή την ικανότητα παραγωγής τους, ούτε να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. «Ο πρόεδρος επιθυμεί μια διαπραγματευμένη συμφωνία, αλλά έχει ξεκαθαρίσει ότι είτε θα υπάρξει συμφωνία είτε θα χρειαστεί να γίνει κάτι πολύ σκληρό, όπως την προηγούμενη φορά», ανέφερε.
Οι κίνδυνοι της κλιμάκωσης
Παρά την ένταση, ο Τραμπ καλείται να σταθμίσει τους κινδύνους που θα συνεπαγόταν ένα νέο πλήγμα ή ακόμη και μια γενικευμένη σύγκρουση με το Ιράν. Περιφερειακοί αναλυτές και στελέχη της κυβέρνησης τον έχουν προειδοποιήσει ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συμμάχους των ΗΠΑ και ενεργειακές υποδομές στην περιοχή σε περίπτωση αντιποίνων.
Ο Τραμπ απάντησε τη Δευτέρα σε δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε ταχθεί κατά επίθεσης στο Ιράν. «Όσα έχουν γραφτεί για έναν πιθανό πόλεμο με το Ιράν είναι λανθασμένα και σκόπιμα παραπλανητικά», έγραψε στο Truth Social. «Εγώ λαμβάνω την απόφαση. Θα προτιμούσα μια συμφωνία, αλλά αν δεν υπάρξει, θα είναι μια πολύ κακή ημέρα για εκείνη τη χώρα και, δυστυχώς, για τον λαό της».
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ κάλεσε επίσης το Ιράν να προχωρήσει σε συμφωνία, επισημαίνοντας ότι τυχόν στρατιωτική ενέργεια αποτελεί τελική απόφαση του προέδρου. «Ο ρόλος μας είναι να παρέχουμε επιλογές και θα υπάρχουν επιλογές αν το Ιράν δεν αποδεχθεί συμφωνία. Όλα βρίσκονται στο τραπέζι», δήλωσε.
Περιορισμένη διάρκεια επιχειρήσεων
Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο πληροφοριών που μίλησε στους Financial Times, ακόμη και με την άφιξη του USS Gerald R. Ford, οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική δυνατότητα για τέσσερις έως πέντε ημέρες εντατικών αεροπορικών επιχειρήσεων ή περίπου μία εβδομάδα χαμηλότερης έντασης πληγμάτων.
Παράλληλα, ενδεχόμενες αμερικανικές απώλειες θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολιτικό κόστος στο εσωτερικό, ιδίως στη βάση των υποστηρικτών του Τραμπ. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, το 25% των Ρεπουμπλικανών δηλώνει αντίθετο σε στρατιωτική επέμβαση υπό τις παρούσες συνθήκες, ενώ το 40% την υποστηρίζει. Η συντριπτική πλειονότητα των Δημοκρατικών τάσσεται κατά.
«Ποιος το θέλει αυτό; Κανείς», σχολίασε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ από το Carnegie Endowment. «Οδεύουμε υπνοβατώντας προς έναν πόλεμο, χωρίς σαφή στρατηγική».
Η αυτοπεποίθηση του Τραμπ
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ενισχυθεί πολιτικά από προηγούμενες κινήσεις του έναντι της Τεχεράνης, όπως η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018, η εξόντωση του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης Κασέμ Σολεϊμανί το 2020 και οι περσινοί βομβαρδισμοί ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
«Κάθε φορά ρίσκαρε και θεώρησε ότι δικαιώθηκε», ανέφερε ο Καρίμ Σαντζαντπούρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και αμερικανικής πολιτικής στο Carnegie Endowment. «Για τον ίδιο, οι προειδοποιήσεις περί γενικευμένου πολέμου αποδείχθηκαν υπερβολικές και το Ιράν έμοιαζε αδύναμο. Δεν πιστεύω ότι ιδανική του επιλογή είναι μια στρατιωτική σύγκρουση, αλλά αν αποφασίσει να ακολουθήσει αυτή την οδό, πιθανόν να θεωρεί ότι οι πιθανότητες είναι υπέρ του».