Ο Ντόναλντ Τραμπ εκφώνησε την – περίπου δύο ωρών – ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους ενώπιον κοινής συνεδρίασης του Κογκρέσου την Τρίτη, σε μια συγκυρία που ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να ενισχύσει τη στήριξη των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης με το Ιράν και έντονης δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων για το υψηλό κόστος διαβίωσης.
Η επιχειρηματολογία για πόλεμο… που δεν ήρθε
Ένα από τα βασικά ερωτήματα πριν από την ομιλία και ενόψει των αυριανών κρίσιμων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, ήταν εάν ο Τραμπ θα παρουσίαζε επιτέλους – κυρίως στο εσωτερικό κοινό και μετά στο διεθνές – αναλυτικά την επιχειρηματολογία του υπέρ μιας πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν, εξηγώντας τους λόγους της σημαντικής στρατιωτικής ενίσχυσης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, ο πρόεδρος δεν αναφέρθηκε στο Ιράν παρά μόνο αφού είχε περάσει περισσότερο από μία ώρα ομιλίας (περίπου στο 75ο λεπτό). Και όταν το έκανε, αφού δεν έκανε καμία αναφορά στις διπλωματικές κινήσεις που γίνονται, επανέλαβε τα συνήθη επιχειρήματά του, τονίζοντας ότι είναι επιτακτική ανάγκη να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη. Κατηγόρησε το Ιράν ότι διασπείρει την τρομοκρατία μέσω περιφερειακών ομάδων-πληρεξουσίων και επανέλαβε ότι η ηγεσία της χώρας έχει σκοτώσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους κατά τη διάρκεια πρόσφατων διαδηλώσεων.
«Έχουν ήδη αναπτύξει πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις βάσεις μας στο εξωτερικό και εργάζονται για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα μπορούν να φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», δήλωσε ο Τραμπ, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει νέα στοιχεία προς υποστήριξη των ισχυρισμών του.
Οι αναφορές του έγιναν στο δεύτερο μισό μιας σχεδόν δίωρης ομιλίας — της μεγαλύτερης στη σύγχρονη ιστορία — με σαφή προεκλογικό χαρακτήρα κατά τη διάρκεια της οποίας υπερασπίστηκε σθεναρά τις οικονομικές και μεταναστευτικές του πολιτικές, επιχειρώντας να αναζωογονήσει τη δεξιά εκλογική του βάση ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν αγνόησε την προειδοποίηση να μην προχωρήσει σε «καμία μελλοντική απόπειρα» ανασυγκρότησης του πυρηνικού του προγράμματος μετά τα αμερικανικά πλήγματα του περασμένου Ιουνίου σε πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας. «Το εξαλείψαμε και θέλουν να ξεκινήσουν από την αρχή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Ιράν «αυτή τη στιγμή επιδιώκει εκ νέου τις σκοτεινές του φιλοδοξίες».
Δεν εξήγησε, ωστόσο, γιατί μια στρατιωτική δράση είναι επείγουσα τώρα, ούτε προσδιόρισε με σαφήνεια ποιον στόχο θα επιδίωκε. Παράλληλα, δεν έδωσε σαφή ένδειξη για το αν προσανατολίζεται στη χρήση στρατιωτικής ισχύος — ζήτημα που απασχολεί τόσο την εγχώρια όσο και τη διεθνή κοινότητα.
Κατά τα πρώτα 75 λεπτά της ομιλίας του, έκανε μόλις μια σύντομη αναφορά στη Βενεζουέλα, ενώ η Ρωσία και η Ουκρανία σχεδόν δεν αναφέρθηκαν. Η επιμονή του στην απόκτηση της Γροιλανδίας — ζήτημα που έχει προκαλέσει ένταση στις διατλαντικές σχέσεις — δεν τέθηκε καθόλου.
Αν και αργότερα αφιέρωσε σημαντικό χρόνο σε διεθνείς συγκρούσεις που η κυβέρνησή του επιχειρεί να επιλύσει, η περιορισμένη αναφορά σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής στο πρώτο μέρος της ομιλίας ήταν εμφανής, δεδομένου του χρόνου και του πολιτικού κεφαλαίου που έχει επενδύσει πρόσφατα στη διπλωματία.
Τις τελευταίες εβδομάδες έχει αποστείλει στενούς του συνεργάτες σε απομακρυσμένες πρωτεύουσες με στόχο την εξεύρεση λύσης στον πόλεμο στην Ουκρανία και τη διαπραγμάτευση με το Ιράν. Τον προηγούμενο μήνα, η κυβέρνησή του απομάκρυνε τον ηγέτη της Βενεζουέλας, ενώ σημαντικό μέρος του χρόνου και της ενέργειας της αμερικανικής διοίκησης έχει αφιερωθεί στη διαχείριση των σχέσεων με τη χώρα της Νότιας Αμερικής.
«Μεγάλα ψέματα» η απάντηση της Τεχεράνης
Το Ιράν απέρριψε σήμερα τα, όπως τα χαρακτήρισε, «μεγάλα ψέματα» των ΗΠΑ για τον εξοπλισμό του, μετά τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Τεχεράνη αναπτύσσει πυραύλους ικανούς να πλήξουν τις ΗΠΑ.
«Όλο αυτό που προωθούν όσον αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν και τον αριθμό των θυμάτων κατά τις ταραχές του Ιανουαρίου δεν είναι τίποτε άλλο παρά η επανάληψη μεγάλων ψεμάτων», δήλωσε σε ανάρτησή του στο X ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ.
Σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στο ειδησεογραφικό δίκτυο του Κατάρ Al Jazeera αυτόν τον μήνα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί είχε δηλώσει ότι η Τεχεράνη δεν έχει την ικανότητα να πλήξει τις ΗΠΑ, αλλά θα επιτεθεί στις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή σε περίπτωση που η Ουάσινγκτον διεξαγάγει πλήγματα εναντίον του Ιράν.
Το Ιράν έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, αλλά εμμένει στο δικαίωμά του για τη χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε επίσης ότι οι ιρανικές αρχές σκότωσαν 32.000 ανθρώπους κατά την καταστολή ενός άνευ προηγουμένου κύματος διαμαρτυρίας στη χώρα που κορυφώθηκε στις 8 και 9 Ιανουαρίου.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι πάνω από 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις διαδηλώσεις αυτές, αλλά αποδίδουν τα βίαια επεισόδια σε «τρομοκρατικές ενέργειες» που ενορχηστρώθηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η οργάνωση υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Human Rights Activists News Agency (HRANA), η οποία έχει έδρα στις ΗΠΑ, έχει καταμετρήσει πάνω από 7.000 νεκρούς, σημειώνοντας ότι ο πραγματικός απολογισμός είναι πιθανόν πολύ υψηλότερος.