Το μακρινό – ή όχι και τόσο για τους χρόνους της Μέσης Ανατολής αλλά και την ίδια την Ιστορία 2018 – έγινε πρώτη είδηση στα μέσα του Ισραήλ η επίσκεψη του πρεσβευτή των ΗΠΑ στην χώρα σε ισραηλινό οικισμό εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, σπάζοντας ένα μακροχρόνιο ταμπού της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας θεωρεί τους συγκεκριμένους οικισμούς παράνομους και Αμερικανοί αξιωματούχοι τους απέφευγαν, ώστε να μη δώσουν νομιμοποιητικό άλλοθι. Ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος δημόσια αλλά και ιδιωτικά έχει ξεκαθαρίσει πως η Δυτική Όχθη δεν είναι Γάζα και έχει εκφράσει προσφάτως την δυσφορία του για νόμο που υπερψήφισε η Κνεσέτ και αλλάζει τον τρόπο αγοράς γης από ισραηλινούς στην περιοχή.
Τώρα, ετοιμάζεται να «σπάσει» το συγκεκριμένο κατεστημένο και σε ένα ακόμη επίπεδο. Την Παρασκευή συγκεκριμένα, όπως ανακοίνωσε η αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ, θα εγκατασταθεί προσωρινά στον Εφράτ, έναν ταχέως αναπτυσσόμενο εβραϊκό οικισμό εποίκων, για να προσφέρει σε Αμερικανούς πολίτες βοήθεια με ζητήματα διαβατηρίων. Η πρεσβεία σχεδιάζει να κάνει το ίδιο, τους επόμενους μήνες, και στο Μπεϊτάρ Ιλίτ, έναν υπερορθόδοξο οικισμό εποίκων.
Δείτε το ντοκιμαντέρ της «Μέδουσας» που αποτυπώνει τη ζωή πίσω από τα οδοφράγματα στη Δυτική Όχθη:
Τέτοιες μονοήμερες «προξενικές εξορμήσεις» έχουν γίνει και στο παρελθόν και σε παλαιστινιακές πόλεις της Δυτικής Όχθης, όπως η Ραμάλα και η Τάιμπεχ. Άλλες αντίστοιχες δράσεις έχουν επίσης προγραμματιστεί στις ισραηλινές πόλεις Χάιφα, Μπεΐτ Σεμές και Νετάνια. Όμως, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι, η Παρασκευή θα είναι η πρώτη φορά που προξενικές υπηρεσίες θα παρασχεθούν σε ισραηλινό οικισμό εποίκων.
Εκπρόσωπος της πρεσβείας επέμεινε ότι η κίνηση δεν συνιστά αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής. Όμως Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι – σε μια σπάνια σύμπτωση απόψεων – συμφώνησαν ότι ακριβώς αυτό σημαίνει… Ένα ακόμη παράδοξο της Μέσης Ανατολής που είναι απόλυτα ικανή να παράξει τόσο ασύμμετρες κρίσεις ανάμεσα στα δύο μέρη που μάχονται – όχι σε εισαγωγικά – μέχρι θανάτου για ακόμη μία φορά από το 2023 και είναι δυνατό να βρουν κοινό τόπο σε μία τέτοια κίνηση…
Στο ισραηλινό δεξιό φάσμα, ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ χαρακτήρισε την κίνηση «σημαντική απόφαση», ενώ ο Γιούλι Έντελσταϊν, έποικος, βουλευτής και πρώην πρόεδρος της Κνεσέτ, την επαίνεσε ως «ευλογημένο βήμα τεράστιας σημασίας».
Ο Έντελσταϊν είπε ότι η κίνηση «προσθέτει στη διεθνή νομιμοποίηση του δικαιώματός μας στις περιοχές της πατρίδας μας στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια», χρησιμοποιώντας τις βιβλικές ονομασίες της Δυτικής Όχθης. Πρόσθεσε ότι το Ισραήλ πρέπει να κάνει «το επόμενο βήμα» και να εφαρμόσει και εκεί την κυριαρχία του.
Η Χαμάς – ή ότι έχει απομείνει από αυτή στον πολιτικό της βραχίονα – εξέδωσε ανακοίνωση, κάνοντας λόγο για «επικίνδυνο προηγούμενο» και για «de facto αναγνώριση της νομιμότητας των οικισμών και του ελέγχου της κατοχής στη Δυτική Όχθη».
Οι οικισμοί είναι εβραϊκές κοινότητες σε εδάφη που το Ισραήλ κατέλαβε στον πόλεμο του 1967, ενώ για τους Παλαιστίνιους είναι εν πολλοίς ένα από τα τμήματα στο οποίο διαχρονικά οραματίζονται την δημιουργία δικού τους κράτους.
Οι περισσότερες χώρες θεωρούν τους οικισμούς παράνομους. Το διεθνές δίκαιο απαγορεύει σε μια κατοχική δύναμη να μεταφέρει τον πληθυσμό της σε κατεχόμενο έδαφος, καθώς και να κατάσχει γη για λόγους που δεν είναι αναγκαίοι για τη δική της ασφάλεια ή δεν ωφελούν τον κατεχόμενο πληθυσμό.
Στη Ραμάλα, η Παλαιστινιακή Επιτροπή δήλωσε ότι η κίνηση παραβιάζει την «αρχή της μη αναγνώρισης της παρανομίας». Ανέφερε ότι έρχεται σε αντίθεση με αμερικανικές δεσμεύσεις υπέρ της λύσης των δύο κρατών, «εδραιώνοντας μια πραγματικότητα οικισμών και εποίκων», και ισοδυναμεί με προσπάθεια παροχής «επιπλέον πολιτικής κάλυψης» στους εποίκους που το Ισραήλ συστηματικά όχι μόνο στέλνει αλλά υποστηρίζει με κάθε τρόπο.
Και στην ισραηλινή αριστερά, ο Μίχαελ Σφαρντ, ειδικός στο διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είπε ότι η παροχή προξενικών υπηρεσιών στους κατοίκους του Εφράτ αποτελεί ένα αδιαμφισβήτητο νέο «σφράγισμα» έγκρισης. Διαφορετικά, όπως είπε, δεν υπάρχει καμία λογική εξήγηση. «Είναι μια πολύ μικρή κωμόπολη», είπε για τον Εφράτ, οικισμός που αριθμεί 13.000 κατοίκους και βρίσκεται μόλις οκτώ μίλια νότια της πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ. «Όλες τις υπηρεσίες τους τις παίρνουν από την Ιερουσαλήμ. Αν θέλουν να δουν ταινία, πάνε στην Ιερουσαλήμ. Αυτό δεν μπορεί να εκληφθεί με κανέναν τρόπο, παρά μόνο ως πολιτική δήλωση νομιμοποίησης των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη».
Φιλελεύθεροι επικριτές της ανακοίνωσης της πρεσβείας σημείωσαν επίσης ότι έρχεται σε σύγκρουση με τις επανειλημμένες δηλώσεις του προέδρου Τραμπ που απορρίπτουν την ισραηλινή προσάρτηση της Δυτικής Όχθης, και ότι ο πρεσβευτής Μάικ Χάκαμπι είναι μακροχρόνιος υποστηρικτής της προσάρτησης. «Οι άνθρωποι του Τραμπ είναι τόσο επικεντρωμένοι στη Γάζα, που χάνουν εντελώς αυτό που συμβαίνει στη Δυτική Όχθη», είπε ο Ναντάβ Ταμίρ, εκτελεστικός διευθυντής του γραφείου του Ισραήλ της J Street, του φιλελεύθερου φιλοϊσραηλινού λόμπι. «Ο Χάκαμπι υποτίθεται ότι είναι ο εκπρόσωπός τους στο Ισραήλ, αλλά έχει μια εντελώς διαφορετική κοσμοθεωρία».
Ο Ντάνιελ Κ. Κούρτσερ, ο οποίος υπηρέτησε ως πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ υπό Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς προέδρους, είπε ότι η πραγματοποίηση προξενικών δράσεων σε οικισμούς αντανακλά τη συνεχιζόμενη αναγνώριση – από την πρώτη και τη σημερινή κυβέρνηση Τραμπ – «των ραγδαία επιταχυνόμενων προσαρτησιακών πολιτικών και ενεργειών του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη».
Θυμίζοντας τη δήλωση της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ το 2019 ότι οι οικισμοί «δεν είναι εκ προοιμίου ασύμβατοι με το διεθνές δίκαιο», καθώς και το κλείσιμο ενός αμερικανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ που επί χρόνια εστίαζε στους Παλαιστινίους, ο Κούρτσερ πρόσθεσε ότι θεωρεί τέτοιες ενέργειες ότι «χλευάζουν την διακηρυγμένη αντίθεση του Τραμπ στις προσαρτησιακές προθέσεις του Ισραήλ». Αξίζει να υπογραμμιστεί πως για την συγκεκριμένη κίνηση δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί ούτε ο Λευκός Οίκος…