Αρκετές ευρωπαϊκές τράπεζες αρχίζουν να αυστηροποιούν σημαντικά τα κριτήρια δανεισμού για τα νοικοκυριά, αυξάνοντας τα επιτόκια που χρεώνουν, κυρίως στα στεγαστικά δάνεια.
Την ίδια ώρα όμως, οι όροι χρηματοδότησης στις επιχειρήσεις αναμένεται να γίνουν φθηνότεροι το 2026, καθώς αρκετές τράπεζες ετοιμάζονται να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια στα εταιρικά τους δάνεια.
Η ασυμμετρία αυτή προκύπτει από την τελευταία έκθεση νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σύμφωνα με την οποία τα νέα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν κατά 3,3% τον Ιανουάριο- 3% για τα νοικοκυριά και 2,8% για τις επιχειρήσεις.
«Ο όγκος των πιστώσεων συνεχίζει να επεκτείνεται, αλλά δεν σημαίνει ότι αυτή η ρευστότητα είναι φθηνότερη. Στην πραγματικότητα, τα επιτόκια στεγαστικών δανείων έχουν ήδη αυξηθεί σε διάφορες αγορές, ιδίως για τα στεγαστικά δάνεια σταθερού επιτοκίου», αναφέρουν παράγοντες της αγοράς.
Η αντίληψη κινδύνου
«Τους τελευταίους μήνες, τα επιτόκια στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί λόγω μιας αλλαγής στις αντιλήψεις για τον κίνδυνο», είναι η εξήγηση της γαλλικής BNP Paribas. «Ο νέος δανεισμός θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, αλλά οι αυστηρότερες ρυθμιστικές απαιτήσεις έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο σε τομείς με υψηλότερο κίνδυνο, όπως η στέγαση και τα στεγαστικά δάνεια, καθώς και η καταναλωτική πίστη», εξηγεί η γαλλική τράπεζα.
Αν και ο εταιρικός δανεισμός ενδέχεται επίσης να παρουσιάσει περισσότερες αθετήσεις, τα ολοένα και πιο σταθερά αποτελέσματα των εταιρειών στην Ευρώπη αυξάνουν την ασφάλεια και τις εγγυήσεις για τη χορήγηση εταιρικών δανείων. Αντίθετα, στην αγορά στεγαστικών δανείων, τα ολοένα και πιο ακριβά περιουσιακά στοιχεία σε σχέση με τους μισθούς, σημαίνουν ότι ο κίνδυνος μελλοντικής αφερεγγυότητας είναι ακόμη μεγαλύτερος, λένε παράγοντες της αγοράς. «Αυτές οι τάσεις έχουν αντιστραφεί και οι τράπεζες, οι οποίες πρέπει να αναδιαρθρώσουν τους ισολογισμούς τους λόγω μειωμένου κεφαλαίου, δίνουν κίνητρα για αυξημένο εταιρικό δανεισμό έναντι του πιο συνηθισμένου χρέους που κατέχουν τα νοικοκυριά».
Ασυνήθιστη διαφορά
Η BNP Paribas επισημαίνει πάντως ότι η τρέχουσα διαφορά μεταξύ δανεισμού προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. είναι πράγματι ασυνήθιστη. «Υπάρχει ένας ασυνήθιστος αποσυγχρονισμός. Ιστορικά, όταν υπάρχουν αλλαγές στα πρότυπα δανεισμού, τείνουν να είναι τα ίδια για τις εταιρείες και τα νοικοκυριά. Το αντίθετο είναι περίεργο», αναφέρει η γαλλική τράπεζα.
Αυτή η τάση επιβεβαιώνεται από την γερμανική Commerzbank στην τελευταία της έκθεση σχετικά με τις οικονομικές συνθήκες της ευρωζώνης. Ενώ η έκθεση αναφέρει ότι «οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές, το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι το κλειδί για την κατανόηση των ευνοϊκών συνθηκών για τη χρηματοδότηση στην οικονομία της ΕΕ. Ενώ τα επιτόκια στεγαστικών δανείων θα συμβάλουν οριακά στην ανάπτυξη, οι συνθήκες για τις επιχειρήσεις χαλαρώνουν σημαντικά», σημειώνει η γερμανική τράπεζα.
Η BNP Paribas εξηγεί ότι αυτή η διαφορετική πορεία μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στα μεγαλύτερα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας που πρέπει να συσσωρεύσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες. Οι τράπεζες επανεξετάζουν την κατανομή των δανειοδοτικών τους δραστηριοτήτων και έτσι αυξάνουν τα επιτόκια για τα στεγαστικά δάνεια , που αποτελούν σημαντική πηγή κινδύνου για τους ισολογισμούς τους. Αναμένεται επίσης να απαιτήσουν επίσης υψηλότερες προκαταβολές για ακίνητα.
Ο ανταγωνισμός των τραπεζών
Υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που παίζει ρόλο: Ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών στην αγορά στεγαστικών δανείων μειώνεται, λόγω και των χαμηλότερων επιτοκίων. «Η αγορά στεγαστικών δανείων έχει γίνει πολύ πιο επιλεκτική· οι τράπεζες αυστηροποιούν ολοένα και περισσότερο τους όρους τους», τονίζουν οι ίδιες πηγές.
Η BNP Paribas αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην εφαρμογή τη Βασιλείας ΙΙΙ Endgame,που μετά την υπογραφή της τον Ιανουάριο του 2025, θα αρχίσει να εφαρμόζεται σταδιακά. Αυτό ισχύει κυρίως για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις στις ευρωπαϊκές τράπεζες, που αναθεωρούνται στο 14,7% . Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 34% σε σύγκριση με τον προηγουμένως απαιτούμενο δείκτη, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA).. Αυτή είναι η βάση από την οποία υπολογίζεται το ελάχιστο ποσό κεφαλαίου που πρέπει να διατηρεί μια τράπεζα σε αποθεματικό. Η EBA επέμεινε ότι θα εφαρμοστεί το 2026.
«Διαφαίνεται μια τάση για το 2026 την οποία οι ειδικοί ήδη αρχίζουν να αξιολογούν: μια σειρά από αλλαγές στον τραπεζικό τομέα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι όροι χρηματοδότησης που προσφέρει η ΕΚΤ εξαπλώνονται σε ολόκληρη την οικονομία», λένε παράγοντες της αγοράς.