ΗΠΑ και Ιράν πραγματοποιούν σήμερα στη Γενεύη νέο γύρο συνομιλιών με στόχο την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την αποτροπή νέων αμερικανικών στρατιωτικών πληγμάτων, σε μια περίοδο έντονης στρατιωτικής κινητοποίησης στην περιοχή.
Οι δύο χώρες επανεκκίνησαν τις διαπραγματεύσεις αυτόν τον μήνα, επιχειρώντας να σπάσουν το αδιέξοδο δεκαετιών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το οποίο η Ουάσιγκτον, άλλες δυτικές χώρες και το Ισραήλ θεωρούν ότι αποσκοπεί στην απόκτηση πυρηνικών όπλων. Η Τεχεράνη απορρίπτει τις κατηγορίες.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, στις έμμεσες συνομιλίες, που έχουν ήδη ξεκινήσει, συμμετέχουν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ την ιρανική αντιπροσωπεία θα εκπροσωπήσει ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η συνάντηση ακολουθεί επαφές που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στη Γενεύη και θα μεσολαβήσει εκ νέου ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι.
«Μείζον πρόβλημα οι βαλλιστικοί πύραυλοι»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης, τονίζοντας ότι προτιμά διπλωματική λύση, αλλά δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Στο πλαίσιο της πίεσης προς την Τεχεράνη, έχει αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη, ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων, αντιτορπιλικά και καταδρομικά στην περιοχή.
Παρότι οι συνομιλίες επικεντρώνονται στο πυρηνικό πρόγραμμα, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το βαλλιστικό του πρόγραμμα συνιστά «μείζον πρόβλημα» που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί, υποστηρίζοντας ότι οι πύραυλοι «έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να πλήττουν την Αμερική» και αποτελούν απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής. «Εάν δεν μπορείς να σημειώσεις πρόοδο στο πυρηνικό πρόγραμμα, θα είναι δύσκολο να υπάρξει πρόοδος και στους βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στο Σεντ Κιτς.
Το βράδυ της Τετάρτης, ο Αμπάς Αραγτσί και ο Μπαντρ Αλμπουσαΐντι συζήτησαν τις προτάσεις που προτίθεται να καταθέσει το Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών του Ομάν στην πλατφόρμα Χ. Ο Αλμπουσαΐντι αναμένεται να συναντηθεί το πρωί της Πέμπτης με την αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα, προκειμένου να μεταφέρει τις ιρανικές θέσεις και να ακούσει τις αμερικανικές.
Στρατιωτική πίεση και διπλωματικές προκλήσεις
Οι ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, στη μεγαλύτερη ανάπτυξη δυνάμεων από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, γεγονός που εντείνει τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή σύρραξη. Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, οι ΗΠΑ συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σκληρά σε περίπτωση νέας επίθεσης.
Στις 19 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν έχει προθεσμία 10-15 ημερών για να καταλήξει σε συμφωνία, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά «θα συμβούν πολύ άσχημα πράγματα». Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν μικρή άνοδο την Πέμπτη, καθώς οι επενδυτές αξιολογούσαν κατά πόσον οι συνομιλίες μπορούν να αποτρέψουν στρατιωτική σύγκρουση που θα διατάρασσε την προσφορά, με τα κέρδη να περιορίζονται λόγω αύξησης των αμερικανικών αποθεμάτων αργού. Παράλληλα, σύμφωνα με δύο πηγές, η Σαουδική Αραβία αυξάνει την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου στο πλαίσιο σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση διακοπής των προμηθειών από τη Μέση Ανατολή.
Ο Αμπάς Αραγτσί είπε ότι το Ιράν επιδιώκει μια δίκαιη και ταχεία συμφωνία, επαναλαμβάνοντας ωστόσο ότι δεν θα παραιτηθεί από το δικαίωμά του στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία. «Μια συμφωνία είναι εφικτή, αλλά μόνο εάν δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία», ανέφερε σε ανάρτησή του. Σύμφωνα με δημοσίευμα, η Τεχεράνη προσφέρει νέες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και την αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου, επιδιώκοντας να αποτρέψει αμερικανική επίθεση.
Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές διαφορές, ακόμη και ως προς το εύρος και τη χρονική ακολουθία της άρσης των αμερικανικών κυρώσεων. Στο εσωτερικό, ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει σοβαρή πολιτική και οικονομική πίεση, με την οικονομία να πλήττεται από τις κυρώσεις και τις διαμαρτυρίες να αναζωπυρώνονται μετά από αιματηρή καταστολή τον Ιανουάριο.
Το Ιράν επιμένει: «Δεν θα αναπτύξουμε πυρηνικά όπλα»
Ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ έχει απαγορεύσει τα όπλα μαζικής καταστροφής, κάτι που «σημαίνει ξεκάθαρα ότι η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα», επαναλαμβάνοντας σχετική φετφά των αρχών της δεκαετίας του 2000. Η ιρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα παραμένει εντός των ορίων της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, την οποία επικύρωσε το 1970 και η οποία επιτρέπει ειρηνικές πυρηνικές δραστηριότητες με αντάλλαγμα την αποκήρυξη πυρηνικών όπλων και τη συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι αναμένεται επίσης στη Γενεύη για επαφές στο περιθώριο των συνομιλιών, όπως είχε πράξει και την περασμένη εβδομάδα. Το Ισραήλ, το οποίο δεν έχει προσχωρήσει στη Συνθήκη Μη Διάδοσης, θεωρείται ευρέως από κυβερνήσεις της περιοχής ότι διαθέτει πυρηνικά όπλα, χωρίς να το επιβεβαιώνει ή να το διαψεύδει.