Σε εξέλιξη – με ένα διάλειμμα για εσωτερικές διαβουλεύσεις – βρίσκονται οι έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο να δηλώνει στο Reuters ότι ένα πλαίσιο συμφωνίας θα μπορούσε να επιτευχθεί, εφόσον η Ουάσινγκτον διαχωρίσει «τα πυρηνικά από τα μη πυρηνικά ζητήματα».
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται υπό τη σκιά της ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, μετά από σχετική εντολή του Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι διαπραγματεύσεις είναι «εντατικές και σοβαρές», ωστόσο παραμένουν εκκρεμότητες που πρέπει να γεφυρωθούν όταν οι επαφές επανεκκινήσουν. Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε ότι πρέπει να αναγνωριστεί το δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και να αρθούν οι κυρώσεις.
Κυριαρχικό δικαίωμα ο εμπλουτισμός ουρανίου
Την ίδια στιγμή, άλλος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Al Jazeera ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου συνιστά «κυριαρχικό δικαίωμα» του Ιράν, αλλά με πρόβλεψη για προσωρινή αναστολή του για περιορισμένο χρονικό διάστημα, όρος που περιλαμβάνεται στην πρόταση που κατέθεσε η Τεχεράνη στην αμερικανική αντιπροσωπεία.
Ο Ιρανός ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «στην προτεινόμενη από το Ιράν διευθέτηση στη Γενεύη δεν υπάρχει καμία αναφορά στα πυραυλικά συστήματα και τα αμυντικά προγράμματα της χώρας». Με τον τρόπο αυτό, η Τεχεράνη απορρίπτει κάθε προσπάθεια διεύρυνσης της ατζέντας πέραν του πυρηνικού ζητήματος.
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά απορρίπτει πλήρως την αρχή της «πλήρους και μόνιμης παύσης του εμπλουτισμού», καθώς και την αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων ή τη μεταφορά των αποθεμάτων ουρανίου εκτός χώρας. Όπως υπογράμμισε, τέτοιες απαιτήσεις δεν γίνονται αποδεκτές από την Τεχεράνη.
Η πρόταση που έχει κατατεθεί, προβλέπει τη μείωση των αποθεμάτων ουρανίου σε χαμηλότερα επίπεδα εμπλουτισμού, υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, «ο βασικός άξονας της πρότασης είναι η πλήρης διαφάνεια υπό την επίβλεψη της Υπηρεσίας».
Ακόμη, πρόσθεσε ότι το σχέδιο περιλαμβάνει και διάσταση κοινών συμφερόντων, «ιδίως στον οικονομικό τομέα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η άρση κυρώσεων και η οικονομική συνεργασία αποτελούν κεντρικό στοιχείο της πρότασης. «Η πρόταση του Ιράν στη Γενεύη είναι πολιτικά σοβαρή και τεχνικά καινοτόμος και περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την άμεση επίτευξη συμφωνίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Τι υποστηρίζει η Ουάσινγκτον
Η Ουάσινγκτον από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το Ιράν επιδιώκει τη δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου και επιθυμεί οι συνομιλίες να συνδεθούν και με άλλα ζητήματα, όπως το ιρανικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και η υποστήριξη ένοπλων ομάδων στην περιοχή.
Μεσολαβητικό ρόλο διαδραματίζει το Ομάν, εκφράζοντας αισιοδοξία για πρόοδο. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Σαγίντ Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ότι οι διαπραγματευτές αντάλλαξαν «δημιουργικές και θετικές ιδέες» και διέκοψαν προσωρινά τις συνομιλίες, οι οποίες επρόκειτο να επαναληφθούν αργότερα μέσα στην ημέρα.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι στο επίκεντρο της διαφωνίας
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε την άρνηση του Ιράν να συζητήσει το βαλλιστικό του πρόγραμμα «μεγάλο πρόβλημα», δηλώνοντας ότι οι πύραυλοι είναι «σχεδιασμένοι αποκλειστικά για να πλήττουν την Αμερική» και συνιστούν απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής. «Αν δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος στο πυρηνικό πρόγραμμα, θα είναι δύσκολο να υπάρξει και στους βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, διαπραγματεύονται έμμεσα με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.
Ο Τραμπ, σε ομιλία του στο Κογκρέσο, υπογράμμισε ότι προτιμά διπλωματική λύση, αλλά δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Έχει αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη και ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στην περιοχή, επιδιώκοντας να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη.