Σύμφωνα με όσα μετέδωσαν ιρανικά κρατικά μέσα, ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ —που κυβερνούσε θεοκρατικά το Ιράν από το 1989— σκοτώθηκε σε κοινό αμερικανοϊσραηλινό αεροπορικό πλήγμα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον της ιρανικής ηγεσίας και κρίσιμων υποδομών. Οι ίδιες αναφορές συνδέουν την επιχείρηση με την ονομασία «Operation Epic Fury», όπως αποδίδεται ότι χρησιμοποιήθηκε από την αμερικανική πλευρά.
Στο επιχειρησιακό σκέλος, περιγράφονται χτυπήματα στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις, με στόχους σε κεντρικά, νότια και ανατολικά σημεία της πρωτεύουσας. Μετά τα πλήγματα στο συγκρότημα του ανώτατου ηγέτη, το Ισραήλ φέρεται να έσπευσε να ανακοινώσει τον θάνατό του, ενώ ακολούθησε δημόσια τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ. Οι εξελίξεις αυτές, όπως παρουσιάζονται, εκλαμβάνονται ως σημείο καμπής: μια αιφνίδια αποκεφαλιστική κίνηση σε ένα σύστημα που επί δεκαετίες είχε χτιστεί γύρω από έναν άνθρωπο.
Η μακριά σκιά του Χαμενεΐ και η «αποστείρωση» των αντιπάλων
Στο κείμενο σκιαγραφείται ότι ο Χαμενεΐ δεν ήταν απλώς θεσμικός αρχηγός κράτους, αλλά από τις τελευταίες μεγάλες μορφές της ιδρυτικής γενιάς της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Γεννημένος το 1939 στη Μασχάντ, σε κληρικαλική οικογένεια αζερικής καταγωγής, ανέβηκε μέσα από τις θρησκευτικές σχολές, πολιτικοποιήθηκε στο αντιμοναρχικό κίνημα κατά του Σάχη, σπούδασε στο Κομ και βρέθηκε υπό διαρκή πίεση από το καθεστώς των Παχλαβί, με συλλήψεις, φυλακίσεις και εσωτερική εξορία. Αυτή η διαδρομή, όπως παρουσιάζεται, «έδεσε» το πολιτικό του DNA: καχυποψία απέναντι στη διαφωνία στο εσωτερικό και απέναντι στην ξένη επιρροή.
Μετά το 1979, πέρασε γρήγορα στον σκληρό πυρήνα της νέας εξουσίας: Ισλαμικό Επαναστατικό Συμβούλιο, κοινοβούλιο και κατόπιν ηγετικός ρόλος στην προσευχή της Παρασκευής στην Τεχεράνη. Το 1981 επέζησε από απόπειρα δολοφονίας (βόμβα κρυμμένη σε μαγνητόφωνο κατά τη διάρκεια ομιλίας), με μόνιμη αναπηρία στο δεξί του χέρι. Την ίδια χρονιά εξελέγη πρόεδρος, θητεύοντας από το 1981 έως το 1989, και μετά τον θάνατο του Χομεϊνί αναδείχθηκε από τη Συνέλευση των Ειδικών σε Ανώτατο Ηγέτη — από όπου, κατά την περιγραφή, καθόρισε την πολιτική, στρατιωτική και ιδεολογική κατεύθυνση του Ιράν για πάνω από τρεις δεκαετίες.
Η άσκηση της εξουσίας του περιγράφεται ως διαδοχικές φάσεις εδραίωσης και καταστολής. Πρώτα, χτίστηκε δίκτυο πίστης σε όλο το κράτος, ιδίως μέσα στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Έπειτα, το μεταρρυθμιστικό κύμα της εκλογής Χαταμί (1997) αντιμετωπίστηκε με αυστηρότερο έλεγχο, κλείσιμο μέσων και καταστολή. Παράλληλα, αποδίδεται στον Χαμενεΐ η επίβλεψη της επέκτασης των πυραυλικών και πυρηνικών δυνατοτήτων, της ενίσχυσης της περιφερειακής επιρροής μετά το 2003, καθώς και της καταστολής μεγάλων εσωτερικών κινημάτων. Για τη συμφωνία JCPOA (2015) παρουσιάζεται ως απρόθυμη συναίνεση, ενώ η αποχώρηση των ΗΠΑ το 2018 προβάλλεται ως πολιτική «δικαίωση» της σκληρής γραμμής. Στα «βαριά» πλήγματα της τελευταίας περιόδου εντάσσονται η δολοφονία Σουλεϊμανί (Ιανουάριος 2020), οι διαδηλώσεις για τη Μάχσα Αμινί (2022–2023) και οι συνέπειες για τον «Άξονα της Αντίστασης» μετά την 7η Οκτωβρίου και την ισραηλινή ανταπόδοση.
Το κεντρικό επιχείρημα είναι σκληρό: προς το τέλος, ο Χαμενεΐ συγκέντρωνε σχεδόν τη συνολική στρατηγική λήψη αποφάσεων στο γραφείο του. Ο πρόεδρος —τυπικά επικεφαλής κυβέρνησης— περιγράφεται ως υποβαθμισμένος σε ρόλο διαχειριστή της γραφειοκρατίας. Οι υπηρεσίες πληροφοριών, ο μηχανισμός καταναγκασμού και οι ένοπλοι θεσμοί (ο τακτικός στρατός, Artesh, και οι IRGC) παρουσιάζονται ως αναδιαμορφωμένοι γύρω από τη δική του εποπτεία, με μια ολόκληρη γενιά πολιτικών και στελεχών ασφάλειας να «μεγαλώνει» σε σύστημα που εκείνος έστησε και ήλεγξε.
Και το πιο κρίσιμο: η διαδοχή, σύμφωνα με τη λογική του κειμένου, είναι θολή επειδή ο ίδιος «καθάρισε» το πεδίο. Μετά τις εκλογές του 2009, οι Μουσαβί και Καρρουμπί τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ο Χαταμί αντιμετωπίζει διαχρονικούς περιορισμούς και απαγορεύσεις στα ΜΜΕ. Ο Ραφσαντζανί είδε την επιρροή του να μειώνεται πριν πεθάνει το 2017. Ακόμη και ο Αχμαντινετζάντ, κάποτε «δικός του», περιθωριοποιήθηκε. Πιο πρόσφατα, ο Ρουχανί και άλλοι μεταρρυθμιστές/κεντρώοι βρέθηκαν στο περιθώριο. Όλα αυτά συνθέτουν το επιχείρημα ότι ο Χαμενεΐ ήταν ο κεντρικός πυλώνας — και η απουσία του αφήνει κενό δύσκολο να γεμίσει από έναν άνθρωπο.
Τα σενάρια για τη διαδοχή: IRGC, «principlists» και μια διαχειριζόμενη μετάβαση
Το κείμενο καταλήγει πως δεν μπορούμε να μιλήσουμε με βεβαιότητα για διάδοχο. Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το τι θα απομείνει θεσμικά από την Ισλαμική Δημοκρατία στο μεταπολεμικό περιβάλλον και από το αν θα υπάρξουν μαζικές εξεγέρσεις που θα επιχειρήσουν να καταλάβουν κρατικούς θεσμούς. Αν δεν υπάρξει θεσμική κατάρρευση, τότε το ερώτημα γίνεται πιο «μηχανικό»: πώς το καθεστώς θα μεταβεί σε νέα ηγεσία και ποιος έχει τη δύναμη να επιβληθεί.
Ως παραδοσιακή φημολογία αναφέρεται ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιος του ανώτατου ηγέτη, χωρίς ποτέ επίσημη επιβεβαίωση. Μετά το 2021, παρουσιάζεται ότι ο «principlist» (σκληροπυρηνικός συντηρητικός) Εμπραχίμ Ραϊσί έμοιαζε η επικρατέστερη επιλογή, όμως το σχέδιο κατέρρευσε με τον θάνατό του σε πτώση ελικοπτέρου τον Μάιο του 2024. Με τον Ραϊσί εκτός και τον Μοτζταμπά να μην θεωρείται πια προφανές φαβορί, το τοπίο περιγράφεται ως ανοιχτό και ασταθές. Γίνεται επίσης μνεία σε ανεπιβεβαίωτες αναφορές για απώλειες στην οικογένεια του Χαμενεΐ στα πρόσφατα πλήγματα.
Εδώ εμφανίζεται το «βαρύ» σενάριο: οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) να αποτελέσουν τον πραγματικό ρυθμιστή — ή ακόμη και να αναλάβουν άμεσα την πολιτική εξουσία. Η λογική είναι αντιστροφή του μοντέλου: από ένα κληρικαλικό σύστημα με ένοπλους ως εκτελεστικό βραχίονα, σε ένα καθεστώς όπου «οι άνθρωποι με τα όπλα» κρατούν την πολιτική ισχύ και οι κληρικοί προσφέρουν νομιμοποίηση. Το κείμενο το θεωρεί εύλογο επειδή οι IRGC διαθέτουν επιρροή σε ασφάλεια/πληροφορίες, ανεξάρτητα οικονομικά δίκτυα και πρόσβαση σε κρατικούς πόρους. Βάζει όμως έναν καθοριστικό αστερίσκο: αν οι συνεχιζόμενες επιδρομές αποδεκατίσουν την ανώτερη ηγεσία τους, η συνοχή τους μπορεί να σπάσει και η ικανότητα κατάληψης/ενοποίησης της εξουσίας να περιοριστεί.
Ως εναλλακτική, περιγράφεται η ανάδειξη άλλων «principlist» προσώπων, δυνητικά με στήριξη τμημάτων των IRGC. Ενδεικτικά αναφέρεται ο κληρικός Αλιρεζά Αραφί (Συνέλευση των Ειδικών, θητεία στο Συμβούλιο των Φρουρών), ως όνομα που έχει ακουστεί σε συζητήσεις διαδοχής. Η δυσκολία, όπως τίθεται ωμά, είναι ότι σε κοινωνία βαθιά αποξενωμένη από το κληρικαλικό σύστημα, η θρησκευτική αυθεντία μόνη της δεν αρκεί: απαιτείται «ασφάλεια» για να εδραιωθεί η εξουσία — δηλαδή ακριβώς το ίδιο πρόβλημα που αντιμετωπίζει και ένα σενάριο IRGC υπό πολεμική πίεση.
Τέλος, περιγράφεται μια πιο «ελπιδοφόρα» δυνατότητα: η φθορά των σκληροπυρηνικών, ασφαλειοκεντρικών κύκλων να ανοίξει χώρο για πιο πραγματιστικές τάσεις μέσα στο σύστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, προβάλλονται ως δυνητικά σημεία αναφοράς πρόσωπα γύρω από την οικογένεια Λαριτζανί (Αλί Λαριτζανί, Σαντέκ Αμολί Λαριτζανί) και ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ρουχανί. Η «καλύτερη» εκδοχή, κατά τη συλλογιστική του κειμένου, δεν είναι μια καθαρή ρήξη, αλλά μια διαχειριζόμενη μετάβαση εντός του υπάρχοντος συστήματος — με μετατόπιση ισχύος από τις πιο σκληρές φατρίες προς σχετικά πιο πραγματιστικά στοιχεία, και με την εξέλιξη να επηρεάζεται έμμεσα από τις στοχευμένες επιχειρήσεις υψηλής αξίας των ΗΠΑ και του Ισραήλ.