Όλα τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι. Στόχος η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς και η προστασία των νοικοκυριών
Σε απόλυτη ετοιμότητα, προκειμένου να θέσει σε άμεση εφαρμογή πακέτο έκτακτων μέτρων για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς και του προστασία του καταναλωτή, βρίσκεται η κυβέρνηση.
Με στόχο να μπει «φρένο» σε κάθε αδικαιολόγητη ανατίμηση στην αγορά στη σκιά της γενικευμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή, το υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη έτοιμο ένα επιχειρησιακό σχέδιο, το οποίο θα εφαρμοστεί εάν αυτό κριθεί αναγκαίο.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης, πρόκειται για ένα συνολικό σχέδιο που άπτεται του συνόλου των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Ανάπτυξης και μένει να φανεί πότε και εάν θα ενεργοποιηθεί.
Η δέσμη μέτρων που βρίσκεται στο τραπέζι αφορά σε έκτακτες ρυθμιστικές παρεμβάσεις που δεν αποκλείεται να ξεκινούν από τα καύσιμα και να φτάνουν μέχρι και την αγορά τροφίμων, με στόχο τη θωράκιση των ελληνικών νοικοκυριών απέναντι στην αβεβαιότητα που γεννά η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Για τη δε εφαρμογή των μέτρων θα απαιτηθεί και σχετική νομοθετική ρύθμιση.
Η πρότερη εμπειρία
Σε ό,τι αφορά τις πληροφορίες περί επαναφοράς του μέτρου επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων, αρμόδια στελέχη του οικονομικού επιτελείου ξεκαθαρίζουν ότι «απέχουμε πολύ ακόμα από κάτι τέτοιο».
Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους αφορά σε ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό μέτρο, το οποίο επιβλήθηκε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης σε μικρό αριθμό προϊόντων και πήρε πολύ πιο ευρύ χαρακτήρα από τον Φεβρουάριο του 2022, όταν και ξέσπασε η ρωσο-ουκρανική κρίση. Τότε επιβλήθηκε σε πολύ περισσότερα βασικά αγαθά διαβίωσης. Τελικώς καταργήθηκε μόλις στα τέλη Ιουνίου 2025.
Η πρόσφατη -δυσάρεστη- εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία αποτελεί μιας πρώτης τάξεως «άσκηση επί χάρτου» για τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση. «Ασκήσεις επί χάρτου» που αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, με τον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο να στέλνει μήνυμα πως «δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει αποδεκτή καμιάς μορφής ασυδοσία στην αγορά. Η αισχροκέρδεια δεν γίνεται αποδεκτή, δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να κάνει κερδοσκοπικά παιχνίδια».
Προς αυτή την κατεύθυνση, το υπουργείο εντατικοποιεί αλλά και αυστηροποιεί τους ελέγχους στην αγορά, ενώ δεν αποκλείεται να αυξήσει και τα πρόστιμα για τους παραβάτες. Πρόκειται άλλωστε για τακτική που έχει ακολουθήσει και κατά το πρόσφατο παρελθόν.
Στα λιγότερο παρεμβατικά μέτρα που υιοθετήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, με βασικό γνώμονα τη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, περιλαμβάνονται πρωτοβουλίες όπως το «καλάθι του νοικοκυριού» και η «μόνιμη μείωση τιμής» με μειωμένες τιμές στο ράφι για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το «καλάθι του νοικοκυριού» θεσπίστηκε τον Νοέμβριο του 2022 και έλαβε μια σειρά από παραλλαγές, προσαρμοσμένες στην κάθε περίοδο (καλάθι των Χριστουγέννων, καλάθι Σαρακοστής, καλάθι του μαθητή, καλάθι του νονού κ.α.)
Στον αντίποδα, μόνιμο χαρακτήρα απέκτησε το μέτρο για το πάγωμα των προσφορών σε προϊόντα που ανατιμήθηκαν. Πρόκειται για μέτρο που απαγορεύει στους προμηθευτές που έχουν προχωρήσει σε ανατιμήσεις, να προβούν σε προωθητικές ενέργειες/προσφορές για χρονικό διάστημα τριών μηνών. Το μέτρο αφορά σε όλα τα προϊόντα που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ και έχει στόχο να αποτρέψει τις εταιρείες – προμηθευτές να προβούν σε ανατιμήσεις, διαφορετικά δεν θα μπορούν να προχωρήσουν σε προσφορές.
Στους σχεδιασμούς του υπουργείου Ανάπτυξης συμπεριλαμβάνονται επιπλέον ψηφιακά εργαλεία στη μάχη κατά των φαινομένων κερδοσκοπίας, με την ισχυρή πλέον συνδρομή και του καταναλωτή. Πρόκειται για μέτρο που έχει προαναγγείλει από την περασμένη άνοιξη ο κ. Θεοδωρικάκος και δεν συνδέεται με την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, ωστόσο τυχόν επιτάχυνση της λειτουργίας του θα αποτελούσε μια σημαντική «ασπίδα» για τους καταναλωτές. Ο λόγος για την ηλεκτρονική εφαρμογή υποβολής καταγγελιών «MyKataggelies», η οποία δίνει τη δύναμη στους καταναλωτές να προβαίνουν σε καταγγελίες, λαμβάνοντας και οι ίδιοι τον ρόλο του «επόπτη». Η λειτουργία της νέας εφαρμογής προβλέπεται στο άρθρο 237 του πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο θα βρίσκεται σε διαβούλευση έως τις 13 Μαρτίου. Η εφαρμογή εγκαθίσταται σε «έξυπνες» κινητές συσκευές με λογισμικό/λειτουργικό Android ή iOS και δύναται να χρησιμοποιείται από τους ενδιαφερόμενους για την υποβολή ανώνυμης ή επώνυμης καταγγελίας. Στην περίπτωση της επώνυμης καταγγελίας, απαιτείται η σύνδεση με χρήση προσωπικών κωδικών-διαπιστευτηρίων (taxisnet) και δίνεται η δυνατότητα λήψης και επισύναψης φωτογραφίας με δεδομένα χρονοσήμανσης και εντοπισμού γεωγραφικής θέσης. Υπεύθυνος επεξεργασίας της ηλεκτρονικής εφαρμογής ορίζεται η νεοσύστατη Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Τι θα κρίνει την ενεργοποίηση των έκτακτων μέτρων
Το όριο του «συναγερμού» για την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έθεσε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος. Μιλώντας στο ΣΚΑΙ αποκάλυψε ότι αν το πετρέλαιο φτάσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, τότε θα σημάνει «συναγερμός» για την κυβέρνηση και θα απαιτηθεί η ενεργοποίηση των έκτακτων ρυθμιστικών παρεμβάσεων.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι την περασμένη Τρίτη ο κ. Θεοδωρικάκος συναντήθηκε με τη Διοικήτρια της νέας ανεξάρτητης Αρχής, Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, Δέσποινα Τσαγγάρη, ενώ και οι δύο πλευρές διαβεβαίωσαν πως ο κρατικός μηχανισμός βρίσκεται σε πλήρη εγρήγορση, με αφορμή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισαν πως υπάρχει πλήρης επάρκεια σε όλα τα προϊόντα και «δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος ανησυχίας, πολύ δε περισσότερο πανικού».