Βόμβα σε χωράφια και ράφια η άνοδος τιμής ουρίας, του πιο σημαντικού αζωτούχου λιπάσματος λόγω του πολέμου.
Πριν προλάβουμε να καταλάβουμε πώς προέκυψε η υψηλότατη αύξηση 11,8% στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα και να χαρούμε ότι επιτέλους οι τιμές των μεταποιημένων τροφίμων σταμάτησαν να ανεβαίνουν, ο κ Svein Τore Ηolsether CEO της Yara, μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες αζωτούχων λιπασμάτων (το ένα και πιο βασικό από τα τρία απαραίτητα για την ανάπτυξη των φυτών λιπάσματα. Τα άλλα δύο είναι φώσφορος και κάλιο) δήλωσε ότι από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής ουρίας (του πιο σημαντικού αζωτούχου λιπάσματος) κλείνοντάς μας έτσι το μάτι: μη χαίρεστε καθόλου, το παιχνίδι τώρα αρχίζει!
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφανίζεται το τρομακτικό άλμα της τιμής ουρίας τις τελευταίες ημέρες, αμέσως μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή. Τα σχόλια περιττεύουν…
Είναι προφανές, ότι μετά την αύξηση αυτή, τα κοστολόγια στο χωράφι αλλάζουν. Είναι βέβαιο, όπως συμβαίνει πάντοτε, ότι και οι τιμές των άλλων λιπασμάτων θα ακολουθήσουν την ουρία, ίσως σε όχι τόσο έντονο ρυθμό. Με άλλα λόγια εισερχόμαστε σε ένα σκηνικό πολύ όμοιο με αυτό που δημιουργήθηκε το 2022, αμέσως μετά τη ρώσικη εισβολή στην Ουκρανία.
Βέβαια, οι σημερινές τιμές ουρίας, είναι στο μισό των αντίστοιχων του 2022. Με τα άλματα όμως που μας έχει συνηθίσει το προϊόν, είναι πιθανόν το «κενό» να καλυφθεί… από μια και μόνο άστοχη δήλωση.
Η ευρύτερη περιοχή της Μαύρης θάλασσας είναι και μεγάλος παραγωγός αμμωνιακών λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων. Εδώ ο Κόλπος παράγει μόνο λιπάσματα, αφού διαθέτει τεράστιες και φθηνές προμήθειες φυσικού αερίου και η γη τριγύρω είναι άγονη. Τουλάχιστον υπάρχει ένα παρηγορητικό στοιχείο, ευτυχώς γλυτώσαμε από ένα διπλό κακό. Μην ξεχνάμε όμως, ότι όλη η αλυσίδα της τροφής μας, από τους αγρότες παραγωγούς μέχρι τους καταναλωτές, βρέθηκε σε κρίση πριν μόλις 3 χρόνια. Τα δύο άκρα της αλυσίδας, οι αγρότες και οι καταναλωτές, σίγουρα βρίσκονται σήμερα σε πολύ δυσμενέστερη θέση και μόλις τώρα προσπαθούν να βάλουν τα πράγματα σε μια τάξη.
Αλλά φευ…
Για τους άλλους ενδιάμεσους κρίκους της αλυσίδας, μάλλον τα πράγματα στάθηκαν πιο ευνοικά. Τα κέρδη χημικών βιομηχανιών, αγροτοδιατροφικών επιχειρήσεων, λιανεμπορίου και εστίασης καλά κρατούν.
Ήδη, φαίνεται ότι οι αυξήσεις στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων, θα περάσουν με ταχύτητα και κυρίως με ορμή στα γεωπονικά καταστήματα κι εν συνεχεία στα χωράφια κι από εκεί στα καταναλωτικά ράφια. Γεωπονικά καταστήματα, ειδοποίησαν καλούς πελάτες τους, ότι από Δευτέρα έχουμε νέους τιμοκαταλόγους και όποιος προλάβει και κλείσει παραγγελίες μέχρι το Σάββατο θα πάρει τις παλαιές τιμές. Παράλληλα, από το την άλλη εβδομάδα θα περάσουν και στην αντλία οι νέες αυξημένες τιμές καυσίμων, κυρίως ντίζελ που αφορά τα τρακτέρ και φορτηγά. Δηλαδή το μείγμα γίνεται πάλι εκρηκτικό.
Επανερχόμαστε στο σχόλιο του κ Svein Τore Ηolsether, ενός πολύ σημαντικού ανθρώπου αναφορικά με το φαγητό μας: «Ίσως δούμε μειώσεις της τάξη του 50% σε κάποιες καλλιέργειες», θα μπορούσε να ερμηνευτεί ότι εμείς (ο κλάδος όχι η εταιρεία του κατ’ ανάγκη) δεν είμαστε διατεθειμένοι να βάλουμε πλάτη να ξεπεράσουμε κι αυτόν το σκόπελο. Οι τιμές των λιπασμάτων θα αυξηθούν, όποιος μπορεί να τα αγοράσει καλώς, οι υπόλοιποι… Δυστυχώς, στους «υπόλοιπους» περιλαμβάνονται και οι νοικοκυρές που θα πρέπει να φτιάξουν σαλάτα με φρέσκα λαχανικά στο καθημερινό τραπέζι, τα φρούτα που δίνουν στο σχολείο στα παιδιά, η σούπα μοσχάρι (αυτό κι εάν χρειάζεται ζωοτροφές) για άρρωστα μέλη, κι ένας σωρό άλλες περιπτώσεις.
Τα πράγματα αρχικά αναφορικά με την διατροφή και στη συνέχεια με όλη τη ζωή μας, μοιάζουν να μπαίνουν σε νέα βάση. Τα δύο άκρα της αλυσίδας δεν στηρίζονται πια καλά. Οι αγρότες πέρασαν τον χειμώνα στα μπλόκα αγωνιώντας για το μέλλον τους. Οι καταναλωτές έχουν κόψει ο,τιδήποτε μπορούν. Το λένε οι έρευνες, το λένε οι πωλητές των εταιρειών.
Και οι δύο αυτές ομάδες θα κληθούν σε νέες θυσίες, νέες περικοπές.
Κι όποιος αντέξει…
Στη συνέχεια, θα αναφέρουμε πολύ περιληπτικά στην ουρία, ώστε να καταδειχθεί η τεράστια σημασία που έχει τόσο στην παραγωγικότητα των φυτών, όσο και στη διαμόρφωση ενός λελογισμένου κοστολογίου στο χωράφι.
Η ουρία είναι το πλέον σύγχρονο λίπασμα. Κάθε τσουβάλι των 40 κιλών περιέχει 18,4 μονάδες αζώτου, ενώ άλλα λιπάσματα χαμηλότερης περιεκτικότητας σε άζωτο όπως για παράδειγμα η νιτρική αμμωνία περιέχει μόλις 13,3 μονάδες. Επιπλέον, είναι η φθηνότερη πηγή αζώτου για τα φυτά. Με βάση τα κοστολόγια όπως είναι την στιγμή αυτή, μια μονάδα αζώτου ουρίας κοστίζει 1,5 ευρώ, ενώ νιτρικής αμμωνίας 1,5 και της θειικής λίγο λιγότερο από 2,5 ευρώ η μονάδα. Ταιριάζει σε όλα σχεδόν τα εδάφη και χρησιμοποιείται κυρίως στη φάση ανάπτυξης των φυτών. Δηλαδή εάν μιλάμε για χειμερινές καλλιέργειες, χρησιμοποιείται τώρα τέλος χειμώνα αρχές άνοιξης. Στις εαρινές μεγάλες καλλιέργειες (καλαμπόκι, ηλιόσπορος, βαμβάκι) χρησιμοποιείται αρχές καλοκαιριού, ενώ στην δενδροκομία από το τέλος της άνοιξης.
Δηλαδή, οι καλλιεργητές σιτηρών, που δυστυχώς σήμερα είναι η μεγάλη πλειονότητα των αγροτών μας, έχει με τον άλφα ή βήτα τρόπο λιπάνει τα χωράφια με σιτάρι, άρα έχει γλιτώσει το νέο αυτό χαράτσι. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τους αγρότες των χωρών βορειότερα της δικής μας. Εκεί η εποχή της λίπανσης ξεκινάει σε λίγες ημέρες, άρα τα πράγματα για τους αγρότες εκεί είναι δύσκολα. Και μη ξεχνάτε, οι αγορές είναι παγκοσμιοποιημένες.
Οι λοιπές καλλιέργειες, αυτές που έχουν την λίπανση μπροστά τους, έχουν δύο επιλογές: είτε να χρησιμοποιήσουν την επερχόμενη ακριβή ουρία ή άλλο αζωτούχο λίπασμα, είτε να μη λιπάνουν κανονικά, δηλαδή να μην πετύχουν τόσο τον όγκο όσο και την εμφάνιση της παραγωγής που θα ήθελαν. Ο κ Svein Τore Ηolsether, το είχε αυτό κατά νου όταν έκανε τις δηλώσεις του.
Οι τιμές των χειμερινών σιτηρών από τον περασμένο Ιούνιο, εποχή συγκομιδής, είναι πολύ χαμηλές και αφήνουν ένα μικρό κέρδος, μόνο σε παραγωγούς που κινούνται πολύ προσεκτικά και παράλληλα τους βοηθάει και λίγο η τύχη να πετύχουν υψηλή παραγωγή με λελογισμένο κοστολόγιο. Τόσο αυτοί, όσο και οι άλλοι συνάδελφοί τους που ίσως «και να μπήκαν πέρυσι και μέσα» πουλώντας σιτάρι 20 λεπτά το κιλό ή σανό βρώμης 10 ή 12 λεπτά το κιλό, θα βρεθούν σε δύσκολη θέση (=αδιέξοδο) εάν οι τιμές της ουρίας δεν υποχωρήσουν σε επίπεδα χαμηλότερα των σημερινών (πριν την τελευταία αύξηση). Το φθινόπωρο που θα σπείρουν πάλι, θα πρέπει να “πάρουν από τα έτοιμα” για να αγοράσουν τυχόν πανάκριβα λιπάσματα.
Για πολλούς, η έξοδος από το αγροτικό επάγγελμα θα είναι μονόδρομος, για κάποιους δυστυχώς θα έλθει και η χρεωκοπία. Στην χώρα μας δεν είμαστε συνηθισμένοι με χρεωκοπίες αγροτών. Σε άλλες περιοχές του πλανήτη, τα ήθη και έθιμα τις επιτρέπουν.
Είναι προφανές, ότι η Πολιτεία και η κυβέρνηση, θα πρέπει να δώσουν το δικό τους στίγμα πολιτικής, πριν το θέμα πάρει ανεπιθύμητες διαστάσεις.