Σήμα συναγερμού στέλνει η αγορά πετρελαίου στην παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του Brent και του αμερικανικού WTI κατέγραψαν τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία ποσοστιαία άνοδο στα χρονικά και τίποτα δεν φαίνεται ικανό να τις σταματήσει.
Ο πόλεμος με το Ιράν και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εντείνουν τους φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ με βαριές συνέπειες για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Το άλμα και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες ήταν από τις πιο βίαιες που έχουν καταγραφεί. Για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 6 Μαρτίου, το συμβόλαιο Απριλίου του WTI εκτινάχθηκε σχεδόν κατά 36%, ενώ το Brent Μαΐου σημείωσε άνοδο περίπου 27%.
Αν μια παρόμοια άνοδος επαναληφθεί, οι τιμές θα πλησιάσουν τα ιστορικά υψηλά που είχαν καταγραφεί το 2008, όταν το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 145 δολάρια το βαρέλι.
Η άνοδος του πετρελαίου έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες από το κόστος της βενζίνης. Επηρεάζει το κόστος των μεταφορών, των αεροπορικών καυσίμων, της ηλεκτρικής ενέργειας και της βιομηχανικής παραγωγής, δημιουργώντας ένα κύμα αυξήσεων που περνά σε ολόκληρη την οικονομία.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον πληθωρισμό, μειώνει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και περιορίζει την κατανάλωση. Ταυτόχρονα δυσκολεύει το έργο των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες προσπαθούν να συγκρατήσουν τις τιμές χωρίς να πλήξουν την ανάπτυξη.
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι κάθε διατηρήσιμη αύξηση κατά 10 δολάρια στην τιμή του πετρελαίου μπορεί να μειώσει τον ρυθμό ανάπτυξης των ΗΠΑ κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα, καθώς τα νοικοκυριά περιορίζουν τις δαπάνες τους για να καλύψουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
LIVE: Πληροφορίες για την πρώτη επίθεση των ΗΕΑ στο Ιράν (που έχει πια νέο ηγέτη) – Σχέδιο «αρπαγής» του ουρανίου από Τραμπ, Νετανιάχου
Πού αρχίζει ο «Αρμαγεδδώνας»
Αναλυτές τονίζουν ότι το σενάριο ενός Αρμαγεδδώνα δεν έχει ακόμη φτάσει. Ωστόσο τα επίπεδα που θεωρούνται επικίνδυνα αρχίζουν να πλησιάζουν.
Στην αγορά, τα 100 δολάρια το βαρέλι για το Brent θεωρούνται το πρώτο κρίσιμο ψυχολογικό όριο. Πιο ακραίες εκτιμήσεις τοποθετούν το πραγματικό «κόκκινο συναγερμό» πάνω από τα 140 δολάρια για το Brent και τα 138 δολάρια για το WTI — επίπεδα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι οικονομίες της Ασίας και της Ευρώπης θα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εισαγωγές ενέργειας.
Ο κίνδυνος των Στενών του Ορμούζ
Ο μεγαλύτερος φόβος των αγορών δεν αφορά μόνο την τιμή, αλλά και τη φυσική ροή του πετρελαίου. Αν τα δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ — τη σημαντικότερη ενεργειακή θαλάσσια οδό του πλανήτη — τότε οι εξαγωγές των χωρών του Κόλπου θα περιοριστούν δραστικά.
Σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα υπάρξει μόνο έλλειψη προσφοράς, αλλά και προβλήματα αποθήκευσης, καθώς η παραγωγή δεν θα μπορεί να φορτωθεί και να μεταφερθεί στις διεθνείς αγορές.
Η διάρκεια της κρίσης είναι το κλειδί
Το πόσο σοβαρές θα είναι οι συνέπειες εξαρτάται κυρίως από τη διάρκεια των διαταραχών.
Αν ο πόλεμος διαρκέσει λίγες εβδομάδες, οι οικονομίες μπορούν ίσως να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Αν όμως οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για μήνες, τότε το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα νέο κύμα πληθωρισμού και σε σοβαρό φρένο για την παγκόσμια ανάπτυξη.