Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια σοβαρή γεωπολιτική δοκιμασία. Σε τέτοιες στιγμές απαιτείται ενότητα, καθαρή στρατηγική και αποφασιστικότητα, τονίζει ο ΥΠΕΘΟ και πρόεδρος του Eurogroup, πριν τη συνεδρίαση της Δευτέρας.
«Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια σοβαρή γεωπολιτική δοκιμασία. Σε τέτοιες στιγμές απαιτείται ενότητα, καθαρή στρατηγική και αποφασιστικότητα». Αυτά αναφέρει ο ΥΠΕΘΟ και πρόεδρος του Eurogroup σε συνέντευξη που παραχώρησε στο «Πρώτο Θέμα», προσθέτοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να απαντήσει με ενιαία στάση και ισχυρή παρουσία.
Όπως τονίζει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, από τις συναντήσεις του, με την ιδιότητα του Προέδρου του Eurogroup, με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, προκύπτει μια σαφής εικόνα. «Υπάρχει κοινή ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο η Ευρώπη να κινηθεί έγκαιρα, συντονισμένα και με καθαρή κατεύθυνση».
Ο ΥΠΕΘΟ κάνει λόγο για μια γεωπολιτική πραγματικότητα που έχει αλλάξει. «Η Ευρώπη μπαίνει σε μια περίοδο όπου η ενότητα, η στρατηγική αυτονομία και η οικονομική ισχύς θα καθορίσουν τη δυνατότητά της να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και να διαμορφώσει ενεργά τον ρόλο της στον κόσμο.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: βαθύτερη ευρωπαϊκή ενοποίηση, ενίσχυση του κοινού νομίσματος, κινητοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων προς την ανάπτυξη και μεγάλες θεσμικές και οικονομικές πρωτοβουλίες που θα αλλάξουν τους κανόνες του παιχνιδιού. Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη που θα λειτουργεί πραγματικά ως ενιαία δύναμη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Δεν υπάρχει η πολυτέλεια αιφνιδιασμού
Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αιφνιδιάζεται. Όπως αναφέρει σχετικώς, «τα τελευταία χρόνια βρεθήκαμε αντιμέτωποι με διαδοχικές κρίσεις, την πανδημία, την ενεργειακή κρίση, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο κόσμος έχει αλλάξει και η Ευρώπη οφείλει να είναι έτοιμη να ανταποκριθεί στις νέες δύσκολες συνθήκες.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια τη διάρκεια της σημερινής κρίσης. Ωστόσο, οι συνέπειες μιας ενδεχόμενης παρατεταμένης σύγκρουσης στη γειτονιά μας θα αποτυπωθούν στην ενέργεια, στις μεταφορές, στις αγορές και τελικά στις τιμές των προϊόντων. Γι’ αυτό πρέπει να κινηθούμε γρήγορα και συντονισμένα, ώστε να περιορίσουμε τις πιέσεις και να προστατεύσουμε από κοινού την οικονομία και τους πολίτες μας».
Στην κορυφή της ατζέντας η ενέργεια
«Σε συνθήκες αστάθειας, το καθοριστικό μέγεθος είναι πάντα ο χρόνος. Αν πρόκειται για μια πρόσκαιρη αναταραχή, οι αγορές και οι οικονομίες έχουν την ικανότητα να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Αν όμως η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια, τότε θα απαιτηθούν πιο αποφασιστικές και συντονισμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις», τονίζει ο ΥΠΕΘΟ.
Και προσθέτει ότι σε αυτό το πλαίσιο, το Eurogroup έχει κομβικό ρόλο στον ευρωπαϊκό οικονομικό συντονισμό. «Είναι το φόρουμ όπου οι χώρες της Ευρωζώνης αξιολογούν από κοινού τους κινδύνους, ανταλλάσσουν εκτιμήσεις και προετοιμάζουν, όταν χρειάζεται, τις συντονισμένες ευρωπαϊκές απαντήσεις. Στο αυριανό Eurogroup έχουμε θέσει στην κορυφή της ατζέντας τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης στο ενεργειακό κόστος, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας μπορεί να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις. Η Ελλάδα διαθέτει πλέον ισχυρή παρουσία και καθαρή φωνή στην Ευρώπη, συμμετέχοντας ενεργά στη διαμόρφωση των αποφάσεων», καταλήγει ο κ. Πιερρακάκης.
Η Ευρώπη δεν θα θέσει ξανά σε κίνδυνο την ενεργειακή της ασφάλεια
Ο ΥΠΕΘΟ ξεκαθαρίζει ότι δεν τίθεται θέμα εφοδιασμού ενέργειας από τη Ρωσία. «Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη Ρωσία είναι μια πολιτική αρχών που διαμορφώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με βασική παράμετρο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Η στρατηγική αυτή ήταν αποτέλεσμα μιας συνειδητής επιλογής της Ευρώπης να μειώσει τις μονομερείς εξαρτήσεις της και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας της».
Όπως τονίζει, τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη προχώρησε σε ουσιαστικές κινήσεις. Διαφοροποίησε τις πηγές εφοδιασμού της, ενίσχυσε τις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), επένδυσε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ανέπτυξε νέες ενεργειακές συνεργασίες με εναλλακτικούς προμηθευτές. Αυτές οι επιλογές αποτελούν μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής για μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια.
«Η Ευρώπη δεν θα θέσει ξανά σε κίνδυνο την ενεργειακή της ασφάλεια, ούτε θα κάνει βήμα πίσω από τη στρατηγική διαφοροποίησης από τη ρωσική ενέργεια. Οι επιλογές που έγιναν τα τελευταία χρόνια διαμορφώνουν μια πορεία που δύσκολα μπορεί να ανατραπεί», προσθέτει ο ΥΠΕΘΟ.
Η Ελλάδα πιο ανθεκτική
«Τα σημερινά γεγονότα έχουν ορισμένες κοινές πτυχές με εκείνα του 2022, υπό την έννοια ότι βλέπουμε πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που ενδέχεται να επηρεάσουν τις οικονομίες και τα νοικοκυριά. Ωστόσο, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα», αναφέρει για τις επιπτώσεις απ’ τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Και προσθέτει ότι «σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα σήμερα είναι σαφώς πιο ανθεκτική από ό,τι το 2022. Τότε η οικονομία έβγαινε μόλις από την κρίση της πανδημίας. Σήμερα διαθέτει πιο στέρεα θεμέλια, διπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με την Ευρώπη και καλύτερα δημόσια οικονομικά.
Παράλληλα, η ενεργειακή μας εξάρτηση είναι μικρότερη. Η χώρα έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχει διαφοροποιήσει τον ενεργειακό της εφοδιασμό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη συμφωνία για τον κάθετο διάδρομο, που αφορά στη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς την Κεντρική Ευρώπη μέσω Ελλάδας. Όλα αυτά ενισχύουν την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις».
Η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει την αντίδρασή μας
«Ένα επίπεδο σημαντικά πάνω από τα 100 δολάρια για αρκετές εβδομάδες θα ήταν ασφαλώς ένα σημείο που θα απαιτούσε μεγαλύτερη προσοχή και επανεκτίμηση της κατάστασης», αναφέρει ο ΥΠΕΘΟ για την προοπτική μέτρων στήριξης και προσθέτει ότι δεν βρισκόμαστε σήμερα εκεί. «Η κρίση ξεκίνησε από σχετικά χαμηλά επίπεδα τιμών στο πετρέλαιο, κάτι που δίνει περιθώριο απορρόφησης των πρώτων κραδασμών».
Ο κ. Πιερρακάκης ξεκαθαρίζει ότι η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει και την αντίδρασή της κυβέρνησης: «Αν πρόκειται για μια βραχύβια αναταραχή, δεν θα υπάρξει ανάγκη για μέτρα. Αν όμως η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια, τότε θα εξετάσουμε το ενδεχόμενο να αξιοποιήσουμε τα εργαλεία που διαθέτουμε.
Έχουμε ήδη αποδείξει ότι μπορούμε να παρεμβαίνουμε στοχευμένα όπου δημιουργούνται πιέσεις , είτε στους λογαριασμούς ενέργειας είτε στο κόστος μετακίνησης και καυσίμων , με τρόπο που προστατεύει την κοινωνία χωρίς να διαταράσσει τη δημοσιονομική ισορροπία.
Σε μια τέτοια περίπτωση, φυσικά θα απαιτηθεί και ευρωπαϊκός συντονισμός, τόσο ως προς τα εργαλεία παρέμβασης όσο και ως προς το δημοσιονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν τα κράτη-μέλη».
Προσθέτει ότι «μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζεται η δυναμική βασικών πυλώνων της ελληνικής οικονομίας, όπως ο τουρισμός και οι επενδύσεις. Αν η ένταση συνεχιστεί για πολύ, τότε προφανώς θα αξιολογήσουμε προσεκτικά τα δεδομένα και τις πιθανές επιπτώσεις».
Σε αυτή τη φάση δεν υπάρχει κάποια συζήτηση για τα επιτόκια
Σε ερώτηση για πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων από πλευράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο κ. Πιερρακάκης τονίζει ότι σε αυτή τη φάση δεν υπάρχει κάποια σχετική συζήτηση. «Ωστόσο, στην Ευρώπη παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις καθώς κάθε μεταβολή επηρεάζει κυρίως τους δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο», καταλήγει ο ΥΠΕΘΟ.