Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει πρόταση κανονισμού που θα υλοποιεί το λεγόμενο σχέδιο «28ου καθεστώτος», μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου εταιρικού πλαισίου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, πιο φιλικού προς τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Σύμφωνα με προσχέδιο εγγράφου που είδε το Euractiv, η πρόταση στοχεύει να διευκολύνει τη λειτουργία εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες της ΕΕ.
Μέχρι σήμερα, η συζήτηση γύρω από τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση περιστρεφόταν γύρω από το ποιο νομικό εργαλείο θα ήταν καταλληλότερο: ένας κανονισμός ή μια οδηγία. Η επιλογή κανονισμού θεωρείται πιο φιλόδοξη, καθώς εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη, αλλά ταυτόχρονα είναι πιο δύσκολη, επειδή συνήθως απαιτεί ευρεία πολιτική συναίνεση μεταξύ των κυβερνήσεων.
Η Επιτροπή φαίνεται να επιχειρεί να παρακάμψει αυτό το δίλημμα αξιοποιώντας διαφορετική νομική βάση από αυτή που πολλοί ανέμεναν. Συγκεκριμένα, προσανατολίζεται στη χρήση του Άρθρου 114 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτή την επιλογή, η έγκριση του κανονισμού στο Συμβούλιο θα μπορούσε να γίνει με ειδική πλειοψηφία κρατών-μελών, αντί για ομοφωνία.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη επιλογή περιορίζει τη δυνατότητα των εθνικών κυβερνήσεων να προσθέσουν επιπλέον κανόνες στο πλαίσιο εφαρμογής του μέτρου, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί ευκολότερα εάν επρόκειτο για οδηγία.
Νομικές αμφισβητήσεις και πολιτική στήριξη
Ωστόσο, η συγκεκριμένη προσέγγιση ενδέχεται να προκαλέσει νομικές αντιδράσεις. Ειδικοί στο ευρωπαϊκό δίκαιο έχουν επισημάνει ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγών.
Παρά τις πιθανές ενστάσεις, εάν η Επιτροπή καταφέρει να υπερασπιστεί τη νομική βάση της πρότασης, θα μπορούσε να προχωρήσει σε μια σημαντική μεταρρύθμιση. Η πρωτοβουλία αυτή έχει ήδη λάβει πολιτική στήριξη από την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα
Σε ό,τι αφορά το πρακτικό σκέλος της πρότασης, το προσχέδιο δεν προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού μητρώου εταιρειών. Αντίθετα, προτείνεται η ανάπτυξη μιας κοινής ψηφιακής πλατφόρμας της ΕΕ μέσω της οποίας οι ιδρυτές επιχειρήσεων θα μπορούν να καταχωρίζουν τα στοιχεία τους.
Τα δεδομένα αυτά θα διαβιβάζονται στη συνέχεια στα ήδη υπάρχοντα εθνικά μητρώα, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται ευκολότερα σε διαφορετικές χώρες της Ένωσης.
Δικαστικές διαφορές και o ρόλος των εργαζομένων
Παράλληλα, ένα ακόμη αίτημα της κοινότητας των startups ήταν η δημιουργία ενός ενιαίου και ταχύρρυθμου ευρωπαϊκού δικαστικού μηχανισμού για την επίλυση πιθανών διαφορών, ώστε να αποφευχθούν διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας μεταξύ των χωρών. Το προσχέδιο, ωστόσο, δεν προβλέπει κάτι τέτοιο και διατηρεί την αρμοδιότητα επίλυσης διαφορών στα εθνικά δικαστήρια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ζήτημα της συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων των εταιρειών που θα ιδρύονται στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Γερμανία, οι εργαζόμενοι έχουν μεγαλύτερο θεσμικό ρόλο στη διοίκηση των επιχειρήσεων.
Συνδικάτα εκφράζουν φόβους ότι το νέο πλαίσιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιλογή κρατών με πιο χαλαρούς κανόνες. Σύμφωνα με το προσχέδιο, πάντως, το επίπεδο συμμετοχής των εργαζομένων θα καθορίζεται από τη νομοθεσία της χώρας όπου θα είναι καταχωρισμένη η εταιρεία.
- Euractiv