Η επιχείρηση «Συμπαράταξη και Διεύρυνση» κατέρρευσε πριν ακόμη ολοκληρωθεί, αναδεικνύοντας βαθύτερες αντιφάσεις στη στρατηγική, τα πρόσωπα και τη διακυβέρνηση της ηγεσίας Ανδρουλάκη ενόψει του κρίσιμου κομματικού συνεδρίου.
Το 2024 υπήρξε, κατά κοινή ομολογία, μια από τις καλύτερες χρονιές για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ τα τελευταία χρόνια. Το κόμμα έγινε θεσμικά αξιωματική αντιπολίτευση, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ είχε βυθιστεί στη δίνη της αποσύνθεσης και αναξιοπιστίας, ενώ για το 2025 ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε θέσει δύο στόχους: να εμπεδωθεί το ΠΑΣΟΚ στη συνείδηση της κοινής γνώμης ως κυβερνητικό κόμμα και να διευρύνει την επιρροή του στο κεντρώο ακροατήριο.
Σε αυτό το κλίμα αισιοδοξίας, το ΠΑΣΟΚ ανακοίνωσε τα πρώτα 44 ονόματα της επιτροπής «Δημοκρατικής Συμπαράταξης και Διεύρυνσης», επιχειρώντας να μετατρέψει το άνοιγμα προς τον ευρύτερο δημοκρατικό και προοδευτικό χώρο σε οργανωμένη διαδικασία με ορίζοντα το συνέδριο και, εν συνεχεία, την πορεία προς τις εθνικές εκλογές.
Το δεύτερο κύμα: τα ονόματα που προκάλεσαν θύελλα
Το «κουμπί» για την έναρξη της διαδικασίας πατήθηκε επίσημα στην Χαριλάου Τρικούπη με ανακοινώσεις από τον επικεφαλής της επιτροπής Κώστα Σκανδαλίδη, τον γραμματέα της ΚΟΕΣ Γιάννη Βαρδακαστάνη και τον εκπρόσωπο Τύπου Κώστα Τσουκαλά. Μεταξύ των ονομάτων που ανακοινώθηκαν ξεχώριζαν αυτά του πρώην υπουργού Προστασίας του Πολίτη επί ΣΥΡΙΖΑ Γιάννη Πανούση, του πρώην υπουργού Μάρκου Μπόλαρη που μεταπήδησε από το ΠΑΣΟΚ στον ΣΥΡΙΖΑ, του πρώην υφυπουργού Θεόδωρου Παπαθεοδώρου, της πρώην γραμματέως του προεδρείου της Βουλής Ροδούλας Ζήση και της ηθοποιού Γωγώς Μπρέμπου.
Ωστόσο, στο δεύτερο κύμα ανακοινώσεων της επιτροπής υπό τον Σκανδαλίδη περιλαμβάνονταν και τα ονόματα του Χρήστου Νικολόπουλου, του Θεοδόση Πελεγρίνη και του Βαγγέλη Κορακάκη, τα οποία επρόκειτο να ανάψουν φωτιές στο εσωτερικό του κόμματος.
Η υπόθεση Κορακάκη: ο μύλος της παρεξήγησης
Η ανακοίνωση του ονόματος του βαθύτατα κομμουνιστή μπουζουξή Βαγγέλη Κορακάκη αποτέλεσε το κωμικότερο — αλλά και πιο αποκαλυπτικό — επεισόδιο της όλης διαδικασίας. Σύμφωνα - κομματικές πηγές, ο Χρήστος Νικολόπουλος — μέλος της επιτροπής και παλαιός γνώριμος του Κορακάκη — του ζήτησε τη «βοήθειά» του για το ΠΑΣΟΚ. Ο Κορακάκης εξέλαβε την έκκληση ως αίτημα για συναυλίες. Αποδέχθηκε. Το «ναι» μεταφράστηκε ως πολιτική στήριξη, ανακοινώθηκε δημοσίως — και ο ίδιος αντέδρασε αμέσως.
«Κάποια παρεξήγηση μετά από σύντομη συζήτηση με κάποιον γνωστό μου στον χώρο, κατάλαβα ότι θα παίξουμε για το ΠΑΣΟΚ και αναρτήθηκε στα μέσα ότι τους υποστηρίζω. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Είναι γνωστό ότι είμαι από την Καισαριανή και Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας», δήλωσε ο ίδιος. Σύμφωνα με εναλλακτική εκδοχή, αυτός που διεξήγε τη συνομιλία δεν ήταν ο Νικολόπουλος αλλά ο Ηλίας Κυριακόπουλος, διοργανωτής πολιτιστικών εκδηλώσεων και στέλεχος του Τομέα Πολιτισμού του κόμματος. Σε κάθε περίπτωση, η αποχώρηση Κορακάκη, σε συνδυασμό με τις ενστάσεις για την ανακοίνωση Πελεγρίνη, μετέτρεψαν τη διεύρυνση σε εστία αντιδράσεων.
Ούτε μόνος του αποχώρησε ο Κορακάκης: και ο συγγραφέας Μιχάλης Πατεντάλης αρνήθηκε δημοσίως τη συμπερίληψή του στη λίστα, διαψεύδοντας οποιαδήποτε συναίνεση εκ μέρους του.
Η υπόθεση Πελεγρίνη: παλιές πληγές, νέες διαμάχες
Εξίσου έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η ανακοίνωση του Θεοδόση Πελεγρίνη, πρώην πρύτανη του ΕΚΠΑ και πρώην υφυπουργού Παιδείας επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Ο Γιάννης Μεϊμάρογλου, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του κόμματος, έγραψε δημοσίως ότι ο Πελεγρίνης, ως πρώην υφυπουργός του ΣΥΡΙΖΑ που είχε δηλώσει ότι δεν θα εφαρμόσει τον νόμο Διαμαντοπούλου για την Παιδεία — ψηφισμένο από 255 βουλευτές —, δεν έχει θέση στις λίστες διεύρυνσης.
Τα «φιλικά πυρά» από Διαμαντοπούλου και Δούκα
Η κριτική δεν ήρθε μόνο από την αντιπολίτευση ή από εξωτερικούς παρατηρητές, αλλά από σημαντικά στελέχη του ίδιου του κόμματος. Η Άννα Διαμαντοπούλου υπογράμμισε σε ανάρτησή της ότι «η διεύρυνση είναι δύσκολη πολιτική διαδικασία» και ότι όσοι «ξεπέρασαν τα όρια της πολιτικής ηθικής», εάν τα όρια αγνοηθούν, η διεύρυνση μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας προέβη σε ακόμη σκληρότερο χαρακτηρισμό, μιλώντας για «φύρδην-μίγδην» διαδικασία, χωρίς κανόνες και σαφές πλαίσιο. «Δεν μπορεί άνθρωποι που έβρισαν το ΠΑΣΟΚ να επιστρέφουν, δεν μπορεί να έχουμε περιφερόμενους που έχουν γυρίσει όλα τα κόμματα να βρίσκουν αγκαλιά στο ΠΑΣΟΚ», είπε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, επεσήμανε το παράδοξο κατάστασης όπου νέα ονόματα εντάσσονται στο συνέδριο ως «ex officio», χωρίς ψήφο, ενώ τα παλαίμαχα στελέχη αναγκάζονται να αγωνιστούν για μια θέση ψηφοφόρου μονοσταυρία.
Η ιρωνεία της κατάστασης είναι ότι η ίδια η Άννα Διαμαντοπούλου — σήμερα υπεύθυνη Πολιτικού Σχεδιασμού του κόμματος — θεωρείται από παλαίμαχα στελέχη ουσιαστικά το «πρώτο πρόσωπο» της ιδέας της διεύρυνσης. Η συμμετοχή του Μιχάλη Νεονάκη, παλαιού εκσυγχρονιστή της ομάδας των «λοχαγών», επιτεύχθηκε κατόπιν δικής της πίεσης. Ο Γιάννης Μεϊμάρογλου, στενός υποστηρικτής της, άσκησε δημόσια κριτική πρώτος — και η ίδια ακολούθησε. Η εικόνα μιας πρωτεργάτιδας που στρέφεται εναντίον της δικής της πρωτοβουλίας δύσκολα αγνοείται πολιτικά.
Ο εμφύλιος της ΠΑΣΚΕ και η υπόθεση Παναγόπουλου
Η κρίση της διεύρυνσης δεν είναι το μόνο μέτωπο που αντιμετωπίζει η ηγεσία. Παράλληλα, η υπόθεση Γιάννη Παναγόπουλου, προέδρου της ΓΣΕΕ, εξελίσσεται σε βαθιά εσωκομματική κρίση, με την ΠΑΣΚΕ να εξαπολύει μετωπική επίθεση κατά του Νίκου Ανδρουλάκη και να απειλεί ευθέως με διάσπαση, καταγγέλλοντας «ένα άνευ προηγουμένου λιντσάρισμα» και «παρακομματικό σύστημα διορισμένων».
Απέναντι σε αυτή τη θύελλα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επέλεξε μετωπική αντιμετώπιση. Στη συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας της ΚΟΕΣ, ο Ανδρουλάκης εξαπέλυσε «καρφιά» κατά του Χάρη Δούκα, του Παύλου Γερουλάνου και της Άννας Διαμαντοπούλου, τονίζοντας κατηγορηματικά ότι «οι εσωκομματικές εκλογές έχουν τελειώσει. Μπροστά μας δεν έχουμε εσωκομματικές εκλογές. Έχουμε εθνικές εκλογές».
Συμπέρασμα: Η «διεύρυνση» ως καθρέφτης κρίσης
Η επιχείρηση «Συμπαράταξη και Διεύρυνση» του ΠΑΣΟΚ δεν κατέρρευσε λόγω ενός μεμονωμένου λάθους. Κατέρρευσε γιατί αποκάλυψε τέσσερα βαθύτερα ελαττώματα: την απουσία σαφών αξιακών και πολιτικών κριτηρίων επιλογής προσώπων, την οργανωτική ανεπάρκεια στην επικοινωνία με τους υποψήφιους συμμετέχοντες, τη βαθιά εσωτερική αντίφαση μεταξύ στελεχών που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πρωτοβουλίας και στη συνέχεια την αμφισβήτησαν δημοσίως, και τέλος την έλλειψη ιεράρχησης μνήμης και ευθύνης, όπως αναδεικνύει η ανακοίνωση αμφιλεγόμενων προσώπων που συνδέονται με τραγικά γεγονότα, όπως η πυρκαγιά του Ματιού. Στο δρόμο προς το κομματικό συνέδριο και από εκεί προς τις εθνικές εκλογές, το ΠΑΣΟΚ καλείται να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα: επιθυμεί να διευρυνθεί με κριτήρια ή να πληθύνει χωρίς αυτά;