Χωρίς αναβάθμιση έκλεισε η χθεσινή αξιολόγηση της Moody’s για την Ελλάδα, με τον αμερικανικό οίκο να διατηρεί τη βαθμίδα Baa3 και τις σταθερές προοπτικές. Η απόφαση δεν αιφνιδίασε τις αγορές, καθώς η Moody’s παραμένει ο μοναδικός από τους πέντε μεγάλους οίκους που κρατά την Ελλάδα ένα σκαλοπάτι πίσω από τους υπόλοιπους. Το κείμενο της αξιολόγησης, ωστόσο, είναι σαφώς θετικό: αναγνωρίζει ρεκόρ πρωτογενών πλεονασμάτων, χρέος στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2010 και επενδυτική δυναμική που ανατρέπει χρόνιες αδυναμίες. Η επόμενη ευκαιρία για αναβάθμιση από τον οίκο τοποθετείται τον Σεπτέμβριο.
Βαθμολογία και προοπτικές
Η αξιολόγηση Baa3 και οι σταθερές προοπτικές της Ελλάδας στηρίζονται σε ένα ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων, το οποίο έχει οδηγήσει σε ορατές βελτιώσεις στους θεσμούς και τη διακυβέρνηση, σε ενίσχυση των επενδύσεων και σε έναν πιο υγιή τραπεζικό τομέα. Παρά την αναμενόμενη μεγάλη μείωση, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα παραμείνει εξαιρετικά υψηλός. Ωστόσο, η ευνοϊκή δομή του χρέους και το υψηλό ταμειακό απόθεμα αποτελούν σημαντικές ασπίδες έναντι των κινδύνων. Η ελληνική οικονομία επιδεικνύει ισχυρή απορρόφηση σημαντικών κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία, σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις, θα στηρίξουν την ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Σε συνδυασμό με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, αυτό θα συμβάλει στην ανύψωση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης και θα αντισταθμίσει εν μέρει τις αρνητικές επιπτώσεις από τη δυσμενή δημογραφική εξέλιξη.
Δημοσιονομικές επιδόσεις
Η μεταπανδημική δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας συνεχίζει να ξεπερνά τις προσδοκίες και παραμένει βασικό πιστωτικό πλεονέκτημα. Το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025 εκτιμάται στο 4,4% του ΑΕΠ, αντανακλώντας συνδυασμό ισχυρής ανάπτυξης, εξαιρετικής απόδοσης φορολογικών εσόδων και αυστηρού ελέγχου δαπανών. Αυτό έρχεται μετά από ένα ήδη εξαιρετικό αποτέλεσμα το 2024, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε στο 4,7% του ΑΕΠ, συμβάλλοντας στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ σε περίπου 154% στο τέλος του 2024. Εκτιμάται ότι το χρέος υποχώρησε στο 148% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025, στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 2010. Αναμένεται ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα θα παραμείνουν σημαντικά, λίγο πάνω από το 3% του ΑΕΠ για το 2026–2027, με σταδιακή αποκλιμάκωση στη συνέχεια, κάτι που θα συνεχίσει να οδηγεί σε ταχεία μείωση του λόγου χρέους προς περίπου 140% του ΑΕΠ έως το 2027.
Μακροοικονομικές επιδόσεις
Οι μακροοικονομικές επιδόσεις της Ελλάδας παραμένουν ισχυρές και συμβαδίζουν γενικά με τις προσδοκίες για μια ανθεκτική, επενδυτικά καθοδηγούμενη ανάπτυξη. Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά περίπου 2,1% το 2025, παρόμοιος ρυθμός με αυτόν που καταγράφηκε το 2023–2024, παρά το πιο ήπιο διεθνές περιβάλλον και την ομαλοποίηση της δυναμικής του τουρισμού. Η σύνθεση της ανάπτυξης γίνεται ολοένα πιο ευνοϊκή από πιστωτική άποψη: οι ιδιωτικές επενδύσεις αποτέλεσαν τον βασικό μοχλό ανάκαμψης την τελευταία εξαετία, γεφυρώνοντας το χρόνιο επενδυτικό κενό και ωθώντας τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ από περίπου 11% σε περίπου 16% το 2024, με περαιτέρω βελτίωση το 2025.
Αναλυτικά κριτήρια αξιολόγησης
Η «baa1» οικονομική ισχύς της Ελλάδας εξισορροπεί τα υψηλότερα επίπεδα πλούτου σε σχέση με χώρες παρόμοιας βαθμολογίας και τις ισχυρές αναπτυξιακές προοπτικές για τα επόμενα τρία χρόνια, με το μέτριο οικονομικό μέγεθος και τις προκλήσεις για τη δυνητική ανάπτυξη από τη δυσμενή δημογραφική εξέλιξη. Η «baa1» βαθμολογία για θεσμούς και διακυβέρνηση αντανακλά ισχυρή δυναμική στην υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα σε πολλούς τομείς, αν και η αναδιάρθρωση χρέους του 2012 εξακολουθεί να επιβαρύνει την αξιολόγηση. Η δημοσιονομική ισχύς στο «ba1» βασίζεται στο εξαιρετικά υψηλό αλλά ταχέως μειούμενο χρεωστικό βάρος της κυβέρνησης, υποστηριζόμενο από ευνοϊκή δομή χρέους με χαμηλά επιτόκια και πολύ μεγάλες διάρκειες λήξης. Η ευπάθεια σε κινδύνους γεγονότων στο «baa» εξακολουθεί να οφείλεται σε κινδύνους σχετικούς με τον τραπεζικό τομέα, παρά τη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Σταθερές προοπτικές – Σκεπτικό
Οι σταθερές προοπτικές ενσωματώνουν την άποψη ότι η τρέχουσα εξαιρετικά ισχυρή δημοσιονομική επίδοση είναι πιθανό να μετριαστεί με την πάροδο του χρόνου, αν και το χρεωστικό βάρος θα συνεχίσει να μειώνεται. Εξισορροπούν επίσης το γεγονός ότι ορισμένες από τις βασικές πιστωτικές προκλήσεις της Ελλάδας θα βελτιωθούν αργά, έναντι των θετικών στοιχείων ενός σταθερού θεσμικού και πολιτικού περιβάλλοντος. Συγκεκριμένα, οι βασικές παραδοχές αναγνωρίζουν ότι η ολοκλήρωση θεσμικών και αναπτυξιακών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων απαιτεί χρόνο. Επίσης αναμένεται ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι πιθανό να επιβραδυνθεί σε σχέση με τα τρέχοντα υψηλά επίπεδα μόλις ολοκληρωθεί η απορρόφηση των πόρων του ΤΑΑ — εν μέρει διότι η δυσμενής δημογραφική εξέλιξη θα δημιουργήσει ουσιαστικά αντίθετα πνεύματα για την ανάπτυξη, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αυξήσει τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό. Αν και το χρέος έχει μειωθεί ταχύτατα τα τελευταία χρόνια, θα παραμείνει ένα από τα υψηλότερα στο αξιολογούμενο σύμπαν μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας. Οι βασικές παραδοχές αναγνωρίζουν επίσης ότι οι ελληνικές αρχές αξιοποιούν αποτελεσματικά τη θετική ορμή που δημιούργησαν οι πόροι του ΤΑΑ για την υλοποίηση αξιόπιστων οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών, επιλογή που μειώνει τους καθοδικούς κινδύνους για τις αξιολογήσεις.
Παράγοντες ανοδικής πίεσης
Ανοδική πίεση στις αξιολογήσεις Baa3 θα μπορούσε να προκύψει εάν καταγραφούν βιώσιμες μειώσεις του χρεωστικού βάρους που υπερβαίνουν σημαντικά τις τρέχουσες προβλέψεις. Ενδείξεις επιτάχυνσης της υλοποίησης μεταρρυθμίσεων — όπως ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος ή διαφοροποίηση της οικονομίας — θα ήταν επίσης θετικές για την πιστοληπτική ικανότητα. Αυξημένη πιθανότητα υπέρβασης των τρεχουσών εκτιμήσεων για τον μεσοπρόθεσμο δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης θα αποτελούσε επίσης θετικό παράγοντα.
Παράγοντες καθοδικής πίεσης
Καθοδική πίεση θα μπορούσε να προκύψει εάν αντιστραφεί η πολιτική πορεία των τελευταίων ετών, ή εάν υπάρξουν ενδείξεις ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα αναπτυξιακά και δημοσιονομικά οφέλη. Συγκεκριμένα, ενδείξεις διαρκούς και ουσιαστικής επιδείνωσης της δημοσιονομικής θέσης — ενδεχομένως σε συνδυασμό με απότομη υποβάθμιση της υγείας του τραπεζικού τομέα — θα πυροδοτούσαν αρνητική αξιολογητική ενέργεια, όπως και οπισθοδρόμηση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Επιπλέον, σημαντική επιδείνωση της γεωπολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη που θα επέφερε απτές αποδείξεις εξασθένησης της στήριξης από βασικούς συμμάχους — ιδίως τις ΗΠΑ — θα ασκούσε καθοδική πίεση στις προοπτικές ή την αξιολόγηση.