Αν οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν στα 95-100 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, η ανάπτυξη στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα επιβραδύνει, ορισμένες θα πλησιάσουν σε ύφεση, ενώ είναι πιθανό να επηρεαστούν αρνητικά και οι πιστοληπτικές τους αξιολογήσεις.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την πιστοληπτική ικανότητα των ανεπτυγμένων οικονομιών της Ευρώπης και της Ασίας, κυρίως μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας και κόστους δανεισμού, αυξημένου πληθωρισμού και ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τη Fitch Ratings.
Ο οίκος σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων ενδέχεται να επιβαρύνουν τα ελλείμματα και την πορεία του δημόσιου χρέους, ενώ οι συνθήκες χρηματοδότησης θα μπορούσαν να γίνουν λιγότερο ευνοϊκές εάν επιδεινωθεί το επενδυτικό κλίμα.
«Χώρες με υψηλότερο χρέος και διαρθρωτικά ελλείμματα, καθώς και όσες αντιμετωπίζουν πιο δυσμενή ισορροπία μεταξύ πληθωρισμού και ανάπτυξης, είναι πιο ευάλωτες σε ένα παρατεταμένο σοκ» αναφέρουν οι αναλυτές της Fitch.
Η ανάλυση της Fitch δείχνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις είναι εντονότερες στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία και τη Γαλλία, λόγω της δομή της ενεργειακής τους τροφοδοσίας. Αντίστοιχα, οι αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη είναι μεγαλύτερες στη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, καθώς η αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών διαβρώνει τα πραγματικά εισοδήματα και περιορίζει την κατανάλωση.
Τα σενάρια
Το βασικό σενάριο του οίκου προβλέπει ότι οι τιμές του Brent θα παραμείνουν κοντά στα τρέχοντα επίπεδα έως τον Μάρτιο και στη συνέχεια θα υποχωρήσουν, με μέσο όρο τα 70 δολάρια το βαρέλι το 2026.
Ωστόσο, μια εναλλακτική προσομοίωση με τιμές πετρελαίου στα 95-100 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 και μέση τιμή για το σύνολο του έτους στα 100 δολάρια, δείχνει επιβράδυνση της ανάπτυξης στις ανεπτυγμένες οικονομίες, με ορισμένες χώρες να πλησιάζουν σε ύφεση.
Σε αυτό το αρνητικό σενάριο, η εκτίμηση του οίκου είναι ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα επηρεαστεί αρνητικά σε ποσοστό 0,4% έναντι του βασικού σεναρίου.
Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως εξηγούν οι αναλυτές της Fitch, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η καθαρή εξάρτηση από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, η διάρθρωση της ενεργειακής κατανάλωσης και η εξάρτηση από το φυσικό αέριο ή από μηχανισμούς τιμολόγησης που συνδέονται με αυτό, παράγοντες που διαμορφώνουν τη σχέση μεταξύ πληθωρισμού και ανάπτυξης.
Μάλιστα, ο οίκος εκτιμά ότι, ακόμη και στο βασικό σενάριο, κάποιες κυβερνήσεις θα υιοθετήσουν μέτρα ως απάντηση στην αύξηση του ενεργειακού κόστους. Τα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν πλαφόν στις τιμές ενέργειας, φορολογικές ελαφρύνσεις και άμεση στήριξη σε νοικοκυριά και ενεργοβόρους κλάδους.
Ευρωπαϊκή απάντηση;
Σε περίπτωση παρατεταμένου σοκ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες μέσω γενικής ρήτρας διαφυγής, ενώ δεν αποκλείεται και ένας μηχανισμός σε επίπεδο ΕΕ για τη μείωση των πιέσεων χρηματοδότησης και τον καλύτερο συντονισμό πολιτικής.
«Το δημοσιονομικό κόστος τέτοιων παρεμβάσεων μπορεί να είναι σημαντικό και να επιβαρύνει τα ελλείμματα σε μια περίοδο όπου τα επίπεδα χρέους και το κόστος δανεισμού έχουν ήδη αυξηθεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια» υπογραμμίζει ο οίκος. Προσθέτοντας πως σε χώρες που εκκινούν από πιο αδύναμη δημοσιονομική αφετηρία, τα μέτρα στήριξης θα είναι πιθανότατα πιο στοχευμένα σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, ακόμη και στο αρνητικό σενάριο των υψηλότερων τιμών πετρελαίου.