Ο ενεργειακός πόλεμος στον Κόλπο απειλεί να αποτελέσει τον χειρότερο εφιάλτη της Ευρώπης, που κινδυνεύει να υποστεί πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις στον ενεργειακό και τον δημοσιονομικό τομέα, σε σχέση με την σύγκρουση στην Ουκρανία.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρώπη έχει αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο με αμερικανικό LNG, μετατοπίζοντας από τη μία εξάρτηση στην άλλη με πολύ λιγότερο ευνοϊκά περιθώρια τιμών. Εάν η κρίση του Κόλπου συνεχιστεί, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί να είναι ο κυρίαρχος προμηθευτής ενέργειας για την Γηραιά Ήπειρο, εξασφαλίζοντας πολύ μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στις Βρυξέλλες.
«Αυτή ακριβώς είναι η λογική πίσω από την στρατιωτική επιχείρηση στον Κόλπο: οι ΗΠΑ ενεργούν όχι μόνο ως στρατιωτική δύναμη, αλλά και ως οικονομικός παράγοντας, επανασχεδιάζοντας τις παγκόσμιες ενεργειακές διαδρομές προς όφελός τους», τονίζουν Ευρωπαίοι αναλυτές στη Ναυτεμπορική. «Για την Ευρώπη, αυτό σημαίνει πιο ακριβή και λιγότερο εγγυημένη ενέργεια. Το παράδοξο είναι ότι ο ατλαντικός σύμμαχος γίνεται ο κύριος ωφελημένος μιας κρίσης την οποία η Ευρώπη θα πληρώσει ακόμη πιο ακριβά στον τομέα της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητα», προσθέτουν παράγοντες της αγοράς.
Αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ
Εάν η πριν τον πόλεμο του Κόλπου ενεργειακή κατάσταση δεν αποκατασταθεί σύντομα, η ΕΕ κινδυνεύει να αυξήσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Φυσικά για την Ελλάδα, ίσως η κρίση αυτή αποτελέσει κάποια ευκαιρία καθώς γίνεται ενεργειακός κόμβος για το αμερικανικό LNG και τον Κάθετο Διάδρομο μεταφοράς του φυσικού αερίου προς την κεντρική Ευρώπη», τονίζουν πάντως ενεργειακοί αναλυτές.
Η ενεργειακή κρίση θα επιταχύνει όμως και τη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια, που ήδη έχει ανάψει με το θέμα των μικρών Αρθρωτών Πυρηνικών Αντιδραστήρων (SMR).
@- Από το Σουέζ στο Ιράν #- #οικονομία #war #iran ♬ original sound – –
«Βραχυπρόθεσμα πάντως, οι επιλογές είναι περιορισμένες: LNG από διαφοροποιημένες πηγές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά μόνο όπου είναι ήδη ανταγωνιστικές. Η πραγματική αλλαγή παραδείγματος θα ήταν ένα ευρωπαϊκό σχέδιο ενεργειακής ασφάλειας με την ίδια πολιτική επείγουσα ανάγκη με τον επανεξοπλισμό της ΕΕ. Η κρίση αυτή θα μπορούσε να είναι το σοκ που χρειάζεται για να εισαχθεί στην ημερήσια διάταξη», σημειώνουν οι αναλυτές. «Διαφορετικά, λένε,θα πρέπει να προετοιμαστούμε για μια περίοδο ακόμη πιο έντονης αναταραχής από αυτήν που βιώνουμε σήμερα»
Ο εφιάλτης της ΕΚΤ
Ήδη, η Κριστίν Λαγκάρντ κήρυξε συναγερμό μετά την σύνοδο της ΕΚΤ στην Φρανκφούρτη, δημοσιοποιώντας τους χειρότερους εφιάλτες της: το Brent στα 150 δολάρια το βαρέλι και ο πληθωρισμός κοντά στο 5% τον επόμενο χρόνο.
«Όσο και αν η ΕΚΤ άφησε αμετάβλητα τα επιτόκια στο 2% για έκτη συνεχόμενη συνεδρίαση, με την σύγκρουση στον Κόλπο να εξελίσσεται σε ενεργειακό πόλεμο, σκιαγραφεί ήδη τρία σενάρια: ένα βασικό σενάριο, ένα δυσμενές και ένα πολύ πιο καταστροφικό», λένε στη Ναυτεμπορική, παράγοντες της αγοράς.
Η ΕΚΤ δημοσιοποίησε ένα εξαιρετικά λεπτομερές μακροοικονομικό πλαίσιο που περιγράφει τρία διακριτά σενάρια: το βασικό σενάριο, το οποίο περιλαμβάνει τις νέες προβλέψεις στη χθεσινή συνεδρίαση· το δυσμενές σενάριο, το οποίο συνεπάγεται υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, το δυσμενές σενάριο και το χειρότερο σενάριο της κεντρικής τράπεζας.
Το βασικό σενάριο είναι αυτό που η ΕΚΤ θεωρεί πλέον πιθανότερο, υποθέτει μια μέση τιμή πετρελαίου 90 δολαρίων για το Brent κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και το φυσικό αέριο στα 50 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Αυτή η ανάλυση οδηγεί σε έναν μέσο πληθωρισμό στην ευρωζώνη 2,6% το 2026 και 2% το 2027.
Το δυσμενές ,δεύτερο σενάριο –αν και λιγότερο πιθανό από το πρώτο- και προϋποθέτει μια πιο περίπλοκη οικονομική κατάσταση για την ευρωζώνη, καθώς βλέπει την τιμή του Brent να φτάνει σε μια μέση τιμή 119 δολαρίων ανά βαρέλι στην Ευρώπη και του φυσικού αερίου στα 87 ευρώ ανά MW/h. Σε αυτό το σενάριο, η ΕΚΤ αναμένει ότι ο πληθωρισμός θα αυξηθεί σε μέσο ρυθμό 3,5% το 2026, 0,9 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το βασικό σενάριο και 1,5 ποσοστιαία μονάδα πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ.
Το τρίτο σενάριο είναι ο χειρότερος εφιάλτης για την ΕΚΤ που δεν θέλει καν να σκέφτεται η Λαγκάρντ, καθώς το Οκτώβριο του 2027 εκπνέει η θητεία της και αποχωρεί από την Φρανκφούρτη, για άλλες πολιτείες.
Το σενάριο αυτό «προβλέπει» μια οικονομία που θα πληγεί από τις τιμές του πετρελαίου κατά μέσο όρο στα 145 δολάρια το βαρέλι στο δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, από την επιδείνωση του πολέμου στον Κόλπο. Με βάση αυτό το σενάριο, το φυσικό αέριο θα διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 106 ευρώ ανά MWh.
Σε αυτήν την περίπτωση, ο πληθωρισμός θα κινηθεί με μέσο ρυθμό 4,4% το 2026 , πολύ πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ, και θα συνεχίσει να αυξάνεται ακόμη περισσότερο το 2027, φτάνοντας στο 4,8% την επόμενη χρονιά, πράγμα που θα σήμαινε μια πλήρη και παρατεταμένη πληθωριστική κρίση.
Αναπόφευκτη η αύξηση των επιτοκίων
Εάν υλοποιηθεί οποιοδήποτε από τα τρία σενάρια που σκιαγραφεί η ΕΚΤ, φαίνεται αναπόφευκτο ότι θα πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια τους επόμενους μήνες, και μάλιστα σημαντικά.
«Μέχρι να ξεκινήσει η σύγκρουση στον Κόλπο, οι αγορές προέβλεπαν ότι η κεντρική τράπεζα θα διατηρούσε σαφή σταθερότητα με τα επιτόκια, χωρίς καμία αλλαγή, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 2028. Ωστόσο, τα τρέχοντα γεωπολιτικά γεγονότα έχουν διαταράξει τα πάντα και οι επενδυτές ήδη υποθέτουν ότι μέχρι το τέλος του έτους, η ΕΚΤ θα αναγκαστεί να αυξήσει τα επιτόκια τρεις φορές, κατά 25 μονάδες βάσης τη φορά», λένε στη «Ν» παράγοντες της αγοράς.
Το φάντασμα του στασιμοπληθωρισμού
Εκτιμούν μάλιστα ότι η πρώτη αύξηση αναμένεται στην επόμενη συνεδρίαση τον Απρίλιο, ενώ η δεύτερη στη συνεδρίαση του Ιουλίου και η τρίτη μεταξύ Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου.
Αυτό προϋποθέτει επίσης ότι το σενάριο που θα εξελιχθεί θα είναι το λιγότερο αρνητικό για την ευρωπαϊκή οικονομία. Εάν υλοποιηθεί το δυσμενές σενάριο, ή το χειρότερο σενάριο, οι αυξήσεις των επιτοκίων πιθανότατα θα είναι πολύ πιο επιθετικές.
«Σε αυτή την περίπτωση, τονίζουν οι ίδιες πηγές, αναπόφευκτα θα προκύψει η πιθανότητα στασιμοπληθωρισμού στην ευρωπαϊκή οικονομία, με υψηλό πληθωρισμό και στασιμότητα στην ανάπτυξη».