Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή αυξάνεται ραγδαία, με δύο Marine Expeditionary Units καθ’ οδόν για την Μέση Ανατολή — στο τραπέζι τρία σενάρια χερσαίας εμπλοκής, από επιδρομές ακτών έως κατάληψη του Χαρκ
Πόσοι πεζοναύτες και πότε φτάνουν
Οι νέες αναπτύξεις θα φέρουν στην περιοχή δύο Marine Expeditionary Units (MEU), καθιστώντας το σύνολο των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή περίπου 50.000 στρατιώτες.
Η πρώτη μονάδα είναι η 31η MEU, που εδρεύει στην Οκινάουα της Ιαπωνίας και αποτελείται από τουλάχιστον 2.000 πεζοναύτες επί του αμφίβιου πλοίου USS Tripoli (LHA-7) και του USS New Orleans (LPD-18). Πριν λάβει εντολή αναχώρησης για τη Μέση Ανατολή, η μονάδα συμμετείχε σε ασκήσεις στον Ειρηνικό.
Η δεύτερη μονάδα είναι η 11η MEU, που εδρεύει στο Κamp Pendleton της Καλιφόρνιας και αποτελείται από τουλάχιστον 2.200 πεζοναύτες επί του USS Boxer, αναχωρώντας περίπου τρεις εβδομάδες νωρίτερα από το προγραμματισμένο. Εάν συμπεριληφθούν και τα δύο συνοδευτικά πλοία, USS Portland και USS Comstock, ο συνολικός αριθμός των πρόσθετων δυνάμεων φτάνει τους 4.000 άνδρες.
Ως προς το χρονοδιάγραμμα, η άφιξη στη Μέση Ανατολή αναμένεται έως το τέλος Μαρτίου, με τις μονάδες να χρειάζονται έως δύο εβδομάδες για να λάβουν θέση.
Τι είναι μια MEU και τι εκπαίδευση έχει
Μια Marine Expeditionary Unit δεν είναι απλώς μια ομάδα στρατιωτών — είναι μια αυτόνομη, ολοκληρωμένη μαχητική δύναμη.
Ο Λόχος Εδάφους (Ground Combat Element) βασίζεται σε ένα Battalion Landing Team — ένα ενισχυμένο τάγμα πεζικού με πυροβολαρχία, τεθωρακισμένα αμφίβια οχήματα, μονάδα μηχανικού, λόχο ελαφράς αναγνώρισης και άλλες μονάδες. Η συνολική ισχύς φτάνει τους 1.100 άνδρες. Το Στοιχείο Αεροπορικής Μάχης περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ελικόπτερα επίθεσης, αεροσκάφη tiltrotor και αεροπλάνα ικανά να απογειωθούν από πλοία. Η Μονάδα Υποστήριξης Εφοδιασμού μπορεί να διατηρήσει τη MEU αυτάρκη για έως 15 ημέρες.
Η MEU είναι οργανωμένη βάσει της έννοιας της Marine Air-Ground Task Force (MAGTF) με τρόπο που δεν συναντάται σε άλλα τμήματα του στρατού. Πρόκειται για αυτόνομη μαχητική δύναμη που δεν εξαρτάται από εξωτερική υποστήριξη για να εκτελέσει τις αποστολές της.
Ειδικά η 31η MEU εκπαιδεύεται στην Ιαπωνία σε συνεργασία με τις Ιαπωνικές Δυνάμεις Αυτοάμυνας και ειδικεύεται στην ταχεία κατάληψη μικρών νησιών. Νωρίτερα τον Μάρτιο συμμετείχε σε μεγάλη ετήσια άσκηση που περιελάμβανε αμφίβια επίθεση, εκπαίδευση σκοποβολής και επιχειρήσεις κατάληψης εχθρικού εδάφους.
Οι δυνατότητες της μονάδας περιλαμβάνουν αεροπορικά πλήγματα σε στόχους στο εσωτερικό με F-35B, επιχειρήσεις ελέγχου θαλάσσης κατά ιρανικών μικρών σκαφών με ελικόπτερα AH-1Z και UH-1Y, αμφίβιες αποβάσεις από θάλασσα, καθώς και αεροκίνητες επιχειρήσεις μέσω MV-22 Osprey και CH-53.
Τα πέντε σενάρια χερσαίας εμπλοκής στο Ιράν
Σενάριο 1: Επιδρομές εξουδετέρωσης κατά μήκος των ακτών
Πιθανότητα εκτέλεσης: Υψηλή
Αυτό είναι το σενάριο για το οποίο εκπαιδεύτηκαν κυριολεκτικά λίγες εβδομάδες πριν αναχωρήσουν. Η 31η MEU τον Φεβρουάριο συμμετείχε σε μεγάλη άσκηση που περιελάμβανε επιχειρήσεις αμφίβιας επίθεσης μικρής κλίμακας (small boat raids), ειδικά στο εκπαιδευτικό κέντρο Kin Blue στην Οκινάουα.
Η λογική είναι απλή: ακόμη και μια εκτεταμένη αεροπορική εκστρατεία κατά μήκος των ακτών δεν αποτρέπει εκτοξεύσεις πυραύλων cruise και drones-καμικάζι από βαθύτερο εσωτερικό έδαφος. Οι πεζοναύτες ανατίθεται να καλύψουν αυτό το κενό: επιδρομές κατά ιρανικών οχυρώσεων που παρακωλύουν τη ναυτιλία, με στόχο τις αποθήκες πυραύλων που είναι οχυρωμένες και δύσκολο να καταστραφούν από αέρος. Η ιδέα είναι να «εκκαθαριστεί η ακτή και να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια η αεροπορία για να εμποδίσει τις ιρανικές δυνάμεις να επιστρέψουν».
Πώς γίνεται τεχνικά: Οι πεζοναύτες αποβιβάζονται στην ακτή είτε με μικρά σκάφη είτε με ελικόπτερα, εκτελούν την επιδρομή και αποσύρονται. Δεν υπάρχει «λογιστική ουρά» που θα τους επέτρεπε να παραμείνουν σε εδαφικό βάθος.
Κίνδυνοι: Το Ιράν ελέγχει τη βόρεια ακτή του στενού από ορεινό έδαφος που του παρέχει ισχυρό πλεονέκτημα — κάθε ναυτική δύναμη που διασχίζει το στενό γίνεται εύκολος στόχος. Οι Ιρανοί διαθέτουν drones, μικρά επιθετικά σκάφη και ναυτικές νάρκες.
Σενάριο 2: Κατάληψη ιρανικών νησιών στον Ορμούζ
Πιθανότητα εκτέλεσης: Μέτρια-υψηλή — το «κλασικό» MEU σενάριο
Σύμφωνα με το Wall Street Journal, το αμερικανικό επιτελείο σχεδιάζει την κατάληψη αρκετών νησιών στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Οι στόχοι περιλαμβάνουν τα νησιά Hormuz και Qeshm στο στενό, καθώς και το Kish στον κόλπο.
Γιατί αυτό το σενάριο «ταιριάζει» στη MEU: Η 31η MEU είναι ειδικά εκπαιδευμένη στην ταχεία κατάληψη μικρών νησιών — αυτός είναι ο λόγος που εδρεύει στην Ιαπωνία και εκπαιδεύεται με τις Ιαπωνικές Αμυντικές Δυνάμεις, με γνώμονα τη διαφύλαξη των νησιωτικών αλυσίδων απέναντι στην Κίνα.
Τι θα επιτυγχανόταν: Μόλις καταληφθούν, τα νησιά θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως πλατφόρμες για την εγκατάσταση συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας, δημιουργώντας μια «θολή» ή «θόλο» προστασίας πάνω από τμήμα του στενού για ασφαλή διέλευση δεξαμενόπλοιων. Παράλληλα, θα λειτουργούσαν ως μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Η αδυναμία του σεναρίου: Πέντε στρατιωτικοί και ναυτιλιακοί εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν επικίνδυνη και δαπανηρή, και θα μπορούσε να παρατείνει τη σύρραξη για χρόνια. Ακόμη κι αν επιτύχει, το ερώτημα παραμένει: θα αρκεί για να πείσει την Τεχεράνη να ανοίξει το στενό;
Σενάριο 3: Κατάληψη της νήσου Χαρκ — το «οικονομικό ΚΟ»
Πιθανότητα εκτέλεσης: Μέτρια, αλλά εξετάζεται σοβαρά στο Λευκό Οίκο
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει σχέδια για την κατάληψη ή αποκλεισμό της νήσου Χαρκ, που επεξεργάζεται το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου. «Χρειαζόμαστε περίπου ένα μήνα για να αποδυναμώσουμε τους Ιρανούς, να καταλάβουμε το νησί και να τους πιάσουμε από τα…», ανέφερε πηγή που γνωρίζει τη σκέψη του Λευκού Οίκου. Σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, ο Τραμπ είναι ελκυόμενος από αυτή την ιδέα γιατί θα αποτελούσε «οικονομικό knockout του καθεστώτος — ουσιαστικά θα αποστερούσε πόρους από την Τεχεράνη».
Στρατηγικό βάρος: Η κατοχή του Χαρκ θα περιόριζε δραστικά την ικανότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο, κόβοντας κρίσιμη πηγή εσόδων ενώ παράλληλα θα έδινε στην Ουάσιγκτον μοχλό ελέγχου στις παγκόσμιες ροές ενέργειας. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ χαρακτήρισε την κατάληψη «αφανισμό της ιρανικής οικονομίας».
Το δίλημμα «κατάκτησης vs κατοχής»: Ενώ οι ΗΠΑ έχουν ήδη εκτελέσει αεροπορικές επιθέσεις σε στόχους στο νησί, τώρα συζητείται αν η φυσική του κατοχή θα ήταν πιο αποτελεσματική από την απλή καταστροφή της υποδομής. Το πρόβλημα: το νησί βρίσκεται 500 χλμ από το στενό, και αν οι ΗΠΑ το καταλάβουν, οι πεζοναύτες εκτίθενται απροστάτευτοι στο ιρανικό πυρ.
Μια εμπλεκόμενη κυβερνητική πηγή ήταν ξεκάθαρη: «Υπάρχουν μεγάλοι κίνδυνοι. Υπάρχουν μεγάλες ανταμοιβές. Ο πρόεδρος δεν έχει αποφασίσει ακόμα».
Σενάριο 4: Εξασφάλιση πυρηνικού υλικού
Πιθανότητα εκτέλεσης: Περιορισμένη αλλά υπαρκτή
Αυτό το σενάριο δεν αφορά τη ναυτιλία, αλλά τον πρωταρχικό λόγο που ξεκίνησε η επιχείρηση «Epic Fury»: τον αφοπλισμό. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανέφερε ρητά ότι χερσαίες δυνάμεις ενδεχομένως να απαιτηθούν για την ανάκτηση ιρανικού πυρηνικού υλικού.
Ποιος θα το έκανε: Κάθε χρήση χερσαίων δυνάμεων θα ήταν πιθανότατα περιορισμένη σε δυνάμεις Ειδικών Επιχειρήσεων για συγκεκριμένες αποστολές, όχι συμβατικές μονάδες.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: Οποιαδήποτε απόπειρα φυσικής εξασφάλισης πυρηνικού υλικού θα μπορούσε να ερμηνευτεί από την Τεχεράνη ως υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς — πυροδοτώντας ταχεία κλιμάκωση και εμπλοκή περιφερειακών παραγόντων.
Σενάριο 5: Ολοκληρωτική χερσαία εισβολή τύπου Ιράκ
Πιθανότητα εκτέλεσης: Ελάχιστη — αλλά δεν αποκλείεται ρητά
Το σενάριο που όλοι φοβούνται, αλλά σχεδόν κανείς δεν εκτιμά ότι θα εφαρμοστεί. Μια πλήρης εισβολή θα απαιτούσε εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, θα κόστιζε τρισεκατομμύρια δολάρια σε βάθος πολλών ετών και θα αντιμετώπιζε μια ανταρσία που θα έκανε το Ιράκ μετά το 2003 να φαίνεται εύκολο.
Η γεωγραφία ως εμπόδιο: Το Ιράν είναι πολύ μεγαλύτερο γεωγραφικά και πολύπλοκο από το Ιράκ. Ο πληθυσμός ξεπερνά τα 90 εκατομμύρια και η χώρα διαθέτει 350.000 ενεργά στελέχη στον τακτικό στρατό (Artesh), πλέον των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), μια ελίτ δύναμη αφοσιωμένη στην επιβίωση του καθεστώτος.
Το πολιτικό εμπόδιο: Ο ίδιος ο Τραμπ έχει αναφέρει την αποστολή χερσαίων δυνάμεων και τη διάλυση του ιρακινού στρατού και κυβέρνησης ως τον λόγο που οι ΗΠΑ παγιδεύτηκαν σε μια δαπανηρή αντάρτικη σύγκρουση στο Ιράκ. Δεν θέλει να το επαναλάβει.
Σε ανώνυμη δήλωσή του, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου στο Reuters ξεκαθάρισε: «Δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση για αποστολή χερσαίων δυνάμεων αυτή τη στιγμή. Ο πρόεδρος επικεντρώνεται στην επίτευξη των αντικειμενικών στόχων της Επιχείρησης Epic Fury: καταστροφή της ιρανικής βαλλιστικής δύναμης, εξόντωση του ναυτικού τους, εξουδετέρωση των πληρεξούσιων τρομοκρατών τους και διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Η «κόκκινη γραμμή» για όλα τα σενάρια: ο χρόνος
Το κεντρικό δίλημμα της Ουάσιγκτον είναι ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να τελειώσει τον πόλεμο με τους δικούς του όρους εφόσον δεν σπάσει τον ιρανικό έλεγχο στο στενό. Εν τω μεταξύ, οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται. Η παράταση της κατάστασης δίνει στο Ιράν επιπλέον μοχλό πίεσης για να κερδίσει όσο περισσότερες παραχωρήσεις γίνεται σε κάθε μελλοντική διαπραγμάτευση. Αυτός ο ανταγωνισμός ρολογιού είναι που κάνει τις χερσαίες επιλογές να επιστρέφουν συνεχώς στο τραπέζι — ακόμα και αν δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση.
Οι περιορισμοί: Γιατί η MEU δεν αρκεί μόνη της
Οι 2.200 πεζοναύτες της MEU περιορίζουν οποιαδήποτε επιχείρηση σε επίπεδο επιδρομής, με προσχεδιασμένη αποχώρηση. Η κατάληψη και κατοχή εδάφους, ή η διεξαγωγή παρατεταμένης μάχης, θα απαιτούσε σαφώς πολύ μεγαλύτερη χερσαία δύναμη. «Κανονικά σε μια αμφίβια επίθεση, έχεις πίσω σου πλοία αποβίβασης για να τροφοδοτείς τις δυνάμεις εδάφους. Δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο εδώ», τόνισε ο απόστρατος συνταγματάρχης Πεζοναυτών Steve Ganyard.
Μια πιθανή χρήση της MEU θα ήταν η εξασφάλιση θέσεων αποβίβασης για μια αεροκίνητη ταξιαρχία πεζικού ως μέρος μιας σταδιακής κοινής επιχείρησης σε ιρανικό έδαφος. Με άλλα λόγια, οι πεζοναύτες θα άνοιγαν την πόρτα για ενισχύσεις, όχι θα κέρδιζαν μόνοι τους.
Το πολιτικό παράδοξο
Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, το 65% των Αμερικανών πιστεύει ότι ο Τραμπ θα διατάξει στρατεύματα σε μεγάλης κλίμακας χερσαίο πόλεμο στο Ιράν, ενώ μόλις το 7% υποστηρίζει αυτή την ιδέα. Ο ίδιος ο Τραμπ, ερωτηθείς εάν στέλνει περισσότερα στρατεύματα στη Μέση Ανατολή, απάντησε: «Δεν στέλνω στρατεύματα πουθενά. Κι αν το έκανα, σίγουρα δεν θα σας το έλεγα».
Η ανάπτυξη της MEU αυξάνει την επιχειρησιακή ευελιξία των ΗΠΑ και παρέχει στην Ουάσιγκτον τη δυνατότητα ταχείας μετάβασης από την αποτροπή σε πιο άμεσες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η παρουσία αυτών των δυνάμεων δεν λειτουργεί μόνο ως ασφαλιστικό μέτρο, αλλά και ως μοχλός στρατηγικής πίεσης στο Ιράν.