Ποιες παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξετάζονται. Το πρώτο πράσινο φως και η αδυναμία συμφωνίας των ηγετών για άμεση κοινή παρέμβαση της ΕΕ. Τα μηνύματα από τη Σύνοδο.
Με ολοφάνερο το γεγονός πως δεν έφυγαν οι ηγέτες από τις Βρυξέλλες με μια ενιαία γραμμή (και) στο πεδίο των μέτρων στήριξης για την αντιμετώπιση της νέας κρίσης, η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται για τις επόμενες κινήσεις παρέμβασης για τη θωράκιση πολιτών και επιχειρήσεων. Ο σχεδιασμός εδράζεται σε μία πρώτη «διατύπωση» των ηγετών της ΕΕ περί παρεμβάσεων με επίκεντρο την νέα εργαλειοθήκη, αλλά και για παρεμβάσεις για τις τιμές του ρεύματος στα συμπεράσματα της Συνόδου.
Ο λόγος για παρεμβάσεις που θα στηριχθούν όμως στις δυνάμεις του κάθε προϋπολογισμού, εν αναμονή του πως θα ξεδιπλωθούν οι κινήσεις της Κομισιόν η οποία έλαβε εντολή για δράση, δίνοντας μία πρώτη γεύση για τις δικές της σκέψεις μέσα από την τοποθέτηση της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Το ελληνικό επιτελείο, εν αναμονή των πρωτοβουλιών της ΕΕ αναμένεται να λάβει αποφάσεις με βάση ό, τι έχει ήδη βάλει στο τραπέζι και με αρχή από στοχευμένα μέτρα για πολίτες που δέχονται το πιο βαρύ πλήγμα (μέσω voucher), αλλά και με μέτρα μείωσης και ελέγχου των τιμών σε προϊόντα τα οποία επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό. Με επόμενη κίνηση μέτρα για τα οποία θα χρειαστεί ευρύτερος συντονισμός και αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο γιατί είναι πιο απαιτητικά δημοσιονομικά.
Στο τελευταίο πεδίο η ανήκει η πρόθεση περί μείωσης των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ενέργεια, με την Ελλάδα να ζητά ρήτρα διαφυγής για να δικαιολογήσει το δημοσιονομικό κόστος. Ο λόγος για μία κίνηση στην οποία ωστόσο ήδη προχωρούν σύμφωνα με ανακοινώσεις τους άλλα κράτη. Η Ισπανία ανακοίνωσε σήμερα μείωση ΦΠΑ στα καύσιμα, δύο μέρες μετά την Ιταλία, ενώ προηγήθηκαν άλλα κράτη της ΕΕ.
Οι τοποθετήσεις από τη Σύνοδο
«Η Ελλάδα, στα πλαίσια των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων, θα κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να στηρίξει τους Έλληνες πολίτες και την ελληνική οικονομία», ανέφερε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής. Κάνοντας λόγο επίσης μετά τη Σύνοδο για «μία διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης». Δεν προέβη σε εξειδίκευση και αυτές οι πρώτες κινήσεις αναμένεται να ξεδιπλωθούν το επόμενο διάστημα.
Όσο για το κάλεσμα του Πρωθυπουργού για «ευρωπαϊκές απαντήσεις, σε περίπτωση που αυτή η κρίση παραταθεί και οδηγήσει σε παρατεταμένα αυξημένες τιμές και στο φυσικό αέριο αλλά και στα καύσιμα» στα συμπεράσματα της Συνόδου όπως αναμενόταν άμεση αντίδραση της ΕΕ δεν υπάρχει. Στα συμπεράσματα (παράγραφος 41) δίνεται η σκυτάλη στην Κομισιόν για μέτρα που θα εξετάσει ώστε να δρομολογηθούν (αυτό που έχει τώρα σημασία είναι το πόσο άμεσα θα γίνουν οι επόμενες κινήσεις).
Αλλά και ο πρόεδρος του Eurogroup και Έλληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε πως «υπάρχει μια εργαλειοθήκη που αναπτύχθηκε το 2022, ενώ παράλληλα παρουσιάζεται και μια νέα» στη Σύνοδο. Εξήγησε πως «η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια ακριβώς εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιηθεί» και πως «θα πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθεί η κρίση τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες και στη συνέχεια να καταλήξουμε σε κοινή γραμμή».
Ουσιαστικά τα κράτη έλαβαν ένα πρώτο πράσινο φως για παρεμβάσεις στα πλαίσια των δυνατοτήτων τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, καθώς οι ευρωπαϊκές αποφάσεις αναμένονται αλλά, όσο η σύγκρουση παρατείνεται, οι συνέπειες στην οικονομία μεγαλώνουν, οι λύσεις που μπαίνουν στο τραπέζι και εξετάζονται αυτή τη στιγμή είναι:
1. Για τα νοικοκυριά
– Άμεσα φαίνεται ότι προωθείται η χορήγηση επιδότησης αγοράς καυσίμων (με τη μορφή Fuel pass) και πριν το Πάσχα ενδεχομένως. Όπως το 2022 θα δοθεί με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, στοχευμένα και όχι για όλους. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή στην αντλία θα συνεχίσει να αυξάνεται αλλά το κράτος θα δίνει ένα ποσό για αγορά καυσίμων στα νοικοκυριά που θα τύχουν επιδότησης.
– Eπιδότηση λογαριασμών ρεύματος (Power pass) αλλά για ένα μέρος μόνο της κατανάλωσης του νοικοκυριού. Οι όροι αναμένεται να καθοριστούν αργότερα όμως, αφού πρώτα η Κομισιόν «παρουσιάσει στοχευμένα μέτρα για όλες τις συνιστώσες των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας» και «σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών στοχευμένων μέτρων με σκοπό να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας», σύμφωνα με το επίσημο κείμενο της δήλωσης την οποία εξέδωσε τα ξημερώματα η Σύνοδος Κορυφής.
– Επιταγή ακρίβειας Market pass το οποίο αυτή τη στιγμή στην κυβέρνηση λένε πως «δεν είναι της ώρας», αλλά δεν αποκλείεται οι εξελίξεις στις τιμές κατά την πασχαλινή αγορά να επιταχύνουν τις αποφάσεις.
Σε επόμενη φάση, θα εξεταστεί και το ενδεχόμενο μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην ενέργεια.
2. Για την παραγωγή και τις επιχειρήσεις
Εξετάζονται μέτρα ανά τομέα και ανά κλάδο, με βάση ιδιαιτερότητες και ανάγκες που έχουν και στον βαθμό που αυτές εξαρτώνται από τις τιμές καυσίμων και ενέργειας.
Συγκεκριμένα:
– Για αγρότες: καθώς στο αγροτικό πετρέλαιο ο ΕΦΚ πλέον θα επιστρέφεται εξολοκλήρου στους παραγωγούς, εξετάζονται άλλες επιδοτήσεις και ελαφρύνσεις σε τομείς όπου οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν το κόστος παραγωγής και η κυβέρνηση να παρέμβει, όπως μειώσεις φόρου ή επιδότηση στα λιπάσματα και στα αγροτικά εφόδια που έχουν ανάγκη από τον Απρίλιο κιόλας οι παραγωγοί στις καλλιέργειές τους, ή και στο ρεύμα -στο πλαίσιο των γενικότερων αποφάσεων όμως που επηρεάζουν τη διαμόρφωση της τιμής της μεγαβατώρας.
– Για επιχειρήσεις: οι παρεμβάσεις για καύσιμα και ρεύμα αφορούν και στις πλέον ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως βιοτεχνίες , αρτοποιεία κλπ. Ιδιαίτερα απασχολεί και το θέμα του ντίζελ (με ΕΦΚ 12 λεπτά ανά λίτρο) καθώς οι αυξήσεις στο πετρέλαιο κίνησης επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς προϊόντων ενώ διαχέεται επίσης και στις υπηρεσίες, αυξάνοντας τις τελικές τιμές καταναλωτή σε ολόκληρη την αγορά.
– Για τη βιομηχανία: σε αυτές πέφτει το μεγάλο βάρος των αποφάσεων και αλλαγών σε επίπεδο ΕΕ συνολικά, καθώς επηρεάζουν καθοριστικά την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Και πριν ανακοινωθούν αυτές όμως, η κυβέρνηση θα παρουσιάσει άμεσα -στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου το αργότερο- ειδικό «πακέτο» εθνικών παρεμβάσεων για το κόστος ενέργειας στη βιομηχανία, όπως προανήγγειλε προ ημερών και ο πρωθυπουργός.